SEMINARSKI RAD IZ GENETIKE
Tema : Dorada i promet RNA
Mentor: Prof. dr. Hilada Nefić Student: Miljana Milinković
Sarajevo, 2015
4
2.VRSTE RNK
Postoji više vrsta RNA, rRNA, tRNA, iRNA, tiRNA, snRNA i druge.
Informaciona RNA
Informaciona RNA (iRNA)
je tip RNA molekule koja prenosi genetičku informaciju od
DNK do ribosoma, ćelijskih organela na kojima se vrši sinteza bjelančevina (translacija).
Kodirajuća sekvenca [[iRNA] određuje sekvencu aminokiselina u novosintetiziranim
bjelančevinama. Međutim, mnoge RNA molekule ne kodiraju proizvodnju bjelančevina (oko
97% transkripcijskih produkata ne kodiraju bjelančevina u eukariotskim ćelijama
Slika 3. Molekula iRNK
Transportna RNA
Transportna RNA (tRNA)
je RNA lanac od oko 80 nukleotida koji prenosi određenu
aminokiselinu u rastući polipeptidni lanac prilikom translacije. Transportna RNA ima mjesto
za vezanje specifične aminokiselina i antikodon - region za prepoznavanje kodona u lanacu
iRNA.
Slika 4. Molekula tRNA
5
3.DORADA I PROMET RNA
Transkipcija je prvi i vrlo uređeni korak u genskoj ekspresiji i obično predstavlja početak niza
događanja potrebnih za nastanak funkcionalne RNA. Većina novosintetiziranih RNA mora se
modificirati na različite načine da bi bila prevedena u funkcionalni oblik. Bakterijske su
mRNA iznimke, one se odmah koriste kao kalupi za sintezu proteina, dok se još prepisuju.
Međutim, primarni transkripti rRNA i tRNA moraju proći niz koraka dorade, kako u
prokariotskim tako i u eukariotskim stanicama. Slično primarni transkripti eukariotskih
mRNA prolaze intenzivne modifikacije, kao uklanjanje introna prekrajanjem, prije nego što
se transportiraju iz jezgre u citoplazmu, gdje služe kao kalup za sintezu proteina. Regulacija
koraka dorade osigurava dodatni stupanj kontrole genske ekspresije, kao i regulacija brzine
kojom različite mRNA bivaju razgrađene u stanici.
Slika 5. Transkripcija
3.1.Dorada ribosomalnih i transportnih RNA
Osnovna dorada ribosomalnih i transportnih RNA slična je u prokariotskim i eukariotskim
stanicama. Eukarioti imaju četiri vrste
ribosomne RNA, tri su od njih (28S, 18S,
5,8S rRNA) derivati kidanja jednog
drugog prekursorskog transkripta,
nazvanog pre-RNA. Prokarioti imaju tri
ribosomalne RNA (23S, 16S, 5S),
ekvivalentne (28S, 182, 5S rRNA)
eukariotskih stanica, također nastale
doradom jednog pre-RNA transkripta.
Jedina rRNA koja se ne dorađuje
sveobuhvatno je 5S rRNA u eukariotima,
koja se prepisuje s odvojenog gena.
Slika 6. Dorada rRNA
