Baterijsko paljenje motora sa bobinom Milović Jelena
Strana 1
1. Uvod
Benzinski motor je motor sa unutrašnjim sagorijevanjem smješe goriva i vazduha koja
se pali varnicom sa svjećice, projektovan da radi na benzin i slične naftne derivate. Ova vrsta
motora razlikuje se od dizel motora po načinu miješanja goriva i vazduha i zbog činjenice da se
za paljenje smješe koristi električna svjećica, a ne kompresija vazduha koji se tom prilikom
zagrijeva na visoku temperaturu, kao kod dizel motora. Kod benzinskog motora, uobičajeno je da
se gorivo i vazduh izmješaju prije kompresije, mada se kod savremenih benzinskih motora
koristi princip direktnog ubrizgavanja goriva u cilindre, što je vrlo sličan princip rada kao kod
dizel motora.
Ranije se miješanje goriva i vazduha odvijalo u karburatoru, dok se danas, izuzimajući
najmanje motore, proizvode uglavnom takve izvedbe motora kod kojih se ova operacija obavlja
preko elektronski kontrolisanog ubrizgavanja goriva.
Benzinski motori rade na većim brojevima obrtaja od dizel motora, uglavnom zbog toga
što su im pokretni djelovi – klip, koljenasto vratilo i bregasta osovina lakši nego kod dizel
motora. Ovi djelovi imaju manju masu zbog dva razloga: niži kompresioni odnos kod benzinskih
motora i brže sagorevanje benzina od sagorijevanja dizel goriva. Međutim, niži kompresioni
odnos ima za posledicu i manji koeficijent korisnog dejstva, odnosno slabiju efikasnost
benzinskog motora u poređenju sa dizel motorom.
Kao i dizel motori, benzinski motori mogu da rade u dva i u četiri takta.
Baterijsko paljenje motora sa bobinom Milović Jelena
Strana 2
2.
Uloga sistema za paljenje
Stavljanjem kontakt ključa u prekidač na instrument tabli i pritiskom na dugme
prekidača elektropokretača ( okretanjem kontakt ključa u određeni položaj), struja iz
akumulatora poteče u primarni namotaj indukcionog kalema, odakle ide na prekidač u
razvodniku paljenja. Ako je prekdač zatvoren, struja ide na masu, te je time primarno kolo
niskog napona zatvoreno. Pod dejstvom struje niskog napona koja protiče kroz primarni namotaj
stvara se magnetsko polje. Pri obrtanju koljenastog vratila motora, kada se u jednom cilindru
završava takt sabijanja smješe, jedan od bregova, vratilu razvodnika paljenja razdvaja čekić
prekidača od nakovnja, tako da se primarno kolo struje prekida.
Prekidanjem primarnog kola struje dolazi do indukcije struje u sekundarnom namotaju
U primarnom kolu, zbog njegovog prekidanja, dolazi do pojave samoindukovanog napon od 200
-400V, pod čijim bi dejstvom došlo do preskakanja varnica na prekidaču. To preskakanje varnice
bi oštetilo prekidač, te je zbog toga ugrađen kondenzator. Znači, u momentu razdvajanja
kontakata prekidača, pod dejstvom napona samoindukcije kondenzator se puni. Kondenzator na
taj način pomaže i brzoj promjeni magnetskog polja, te povećava indukcioni napon u
sekundarnom namotaju. Zbog toga, od ispravnosti kondenzatora zavisi i ispravnost rada
baterijskog paljenja.
Promjena samoindukovanog napona u primarnom namotaju izaziva pojavu visokog
napona u sekundarnom namotaju (10000 - 40000 V), koji se provodnikom sa centralnog
priključka na indukcionom kalemu provodi na razvodnu ruku, a zatim provodnikom visokog
napona na svjećicu onog cilindra u kome je sabijena smješa goriva i vazduha. Električno
pražnjenje u vidu varnice koje nastaje između elektroda na svećici pali sabijenu smešu. Kad
brijeg gornjeg dijela vratila razvodnika paljenja siđe sa izolovanog segmenta čekića pod
dejstvom opruge zatvaraju se kontakti prekidača. Ovaj proces odvija se naizmjenično u toku rada
motora, a po redosledu paljenja po cilindrima.
Provodnici visokog napona postavljeni su na pojedine svjećice prema redu paljenja o
čemu treba voditi računa pri održavanju. Regulisanje momenta paljenja pri promjeni broja
obrtaja motora obezbjeđuje regulator momenta paljenja.
Baterijsko paljenje motora sa bobinom Milović Jelena
Strana 4
U električnoj instalaciji za paljenje postoje dva strujna kola između kojih postoji električna
veza. To su primarno i sekundarno strujno kolo.
Slika 1.
Šema uređaja baterijskog paljenja
1 - akumulator. 2- prekida (kontakt I ključ) I indukcioni kalem. 4- primami namotaj. 5- prekidač
niskonaponskog strujnog kola, 6- kondenzator u razvodniku paljenja. 7- provodnici strujnog kola
niskog napona. 8- sekundarni namotaj. 9- provodnik visokog napona, 10- razvodna ruka, 11-
segmenti u razvodnoj kapi 12- provodnici visokog napona prema svjećicama. 13- svećice. 14-
razvodnik paljenja, 15- kapa razvodnika, 16- centralna ugljena četkica, 17-kondenzator u kolu
prekidača 18- filter za smanjivanje radio-smetnji
Primarno strujno kolo
ili kolo struje niskog napona sačinjavaju: akumulator (1) kao
izvor primarne struje, prekidač primarnog kola (2), primarni namotaj indukcionog kalema (4),
kondenzator (6), prekidač paljenja (5), tj. prekidač niskonaponskog strujnog kola i provodnici
niskog napona (7).
Sekundarno strujno kolo
ili kolo struje visokog napona sačinjavaju: sekundarni namotaj
indukcionog kalema (8), razvodna ruka (10), kapa razvodnika paljenja (15) sa odgovarajućim
priključcima za svjećice (11) i centralnom ugljenom četkicom (16), provodnici visokog napona
(9 i 12) i svjećice (13).
Baterijsko paljenje motora sa bobinom Milović Jelena
Strana 5
3.1.1. Indukcioni kalem
Indukcioni kalem (slika 2.) predstavlja u električnom smislu transformator koji ima
zadatak da struju niskog napona (12, 24V) transformiše u struju visokog napona (1000 - 3000V).
Glavni djelovi indukcionog kalema su: metalna kutija (1), jezgro (2), primarni namotaj (7),
sekundarni namotaj (6) i poklopac sa priključcima (9). Sekundarni namotaj (6) je izrađen od
bakarne žice malog prečnika, a velikog broja namotaja. Jedan kraj sekundarnog namotaja vezan
je za primarni namotaj, a drugi za jezgro, koje je vezano za odvodni priključak struje visokog
napona.
Slika 2. Indukcioni kalem
1 - metalna kutija. 2- jezgro. J- izolator. «-izolaciona masa. 5- kartonski cilndar. 6- sekundarni
namotaj, 7- primarni namotaj. 8-čaura od transfromatorskog lima. 9-poklopac od karpolila. 10-
dovodni priključak truje niskog napora. 11- odvodni priključak struje niskog napona. 12-
odvodni priključak struje visokog napona.
Primarni namotaj (7) je od bakirne žice većeg prečnika i malog broja namotaja. Struja, u
pri masi namotaj, dolazi na dovodni priključak na poklopcu indukcionog kalema na samom
poklopcu kalema, a odlazi preko odvodnog priključka na poklopcu, kroz provodnik, na izolovani
