UNIVERZITET
FAKULTET
Predmet: Vazdušni saobraćaj
SEMINARSKI RAD
Međunarodna organizacija za civilni vazdušni saobraćaj – ICAO
Predmetni profesor:
Student:
4
1. VAZDUŠNI SAOBRAĆAJ
Vazdušni saobraćaj je najbrži vid saobraćaja kojim se danas prevoze putnici roba, ali je i
najskuplji. Manji značaj ima teretni vazdušni saobraćaj i u ukupnom obimu prometa tereta svih
vrsta ovaj vid saobraćajnog transporta tereta i roba zauzima beznačajan udeo. Ima veliki značaj u
međunarodnom prevozu putnika na velikim distancama.Infrastrukturu vazdušnog transporta
predstavlja mreža aerodroma međunarodnog i lokalnog značaja. Aerodromi imaj ulogu da
upravljaju letovima, primaju putnike, organizuju njihove usluge. U međunarodnim vazdušnim
vezama učestvuje preko 1000 aerodroma. Najveći aerodromi svijeta (od 30 do 70 miliona
putnika godišnje) nalaze se u SAD (Njujork, Čikago, Atlanta, Dalas, Los Andjeles) u Velikoj
Britaniji (London), Japanu (Tokio), Francuskoj (Pariz), Njemačkoj (Frankfurt na Majni).
Vazdušni transport, kao univerzalni, ima preimućstvo u prevozu putnika na srednjim i dugim
linijama, na kojima se mogu prevoziti i određeni tereti.
Osnovne pozitivne karakteristike vazdušnog transporta su:visoka brzina prevoza, fleksibilnost,
manevar i operativnost, relativno niža kapitalna ulaganja; dok su negativne karakteristike:
zavisnost od klimatskih uslova, manje količine robe, buka.
Vazdušni saobraćaj je proces premještanja, odnosno prevoza osoba i/ili stvari, kao i bilo koja
druga upotreba ili djelovanje u vazdušnom prostoru. Osnovna podjela vazdušnog prometa je na
civilni i vojni. Vojni vazdušni promet je vazdušni promet u kome učestvuju vojni avioni, a koji
isključivo služi u vojne svrhe. Civilni vazdušni promet je sav vazdušni promet osim vojnog
zračnog prometa i dijelimo ga na: javni vazdušni promet u koji spada linijski i povremeni prevoz
osoba ili stvari; domaći vazdušni promet je promet koji se obavlja u vazdušnom prostoru neke
države; međunarodni vazdušni promet je promet koji se obavlja u vazdušnom prostoru iznad
teritorija dvije ili više država; poseban vazdušni promet u koji spada vazdušni promet koji nije
uključen u javni vazdušni promet.
5
2. IATA ISTORIJAT
IATA je formirana u aprilu 1945. godine u Havani na Kubi. Naslednik je Međunarodne
asocijacije za vazdušni saobraćaj, koja je osnovana 1919. godine u Hagu, Holandija. IATA se
pri svom osnivanju sastojala od 57 avio-kompanija iz 31 zemlje. Veliki dio ranog rada IATA-
e bio je tehnički, a IATA je pružila doprinos novostvorenoj Međunarodnoj organizaciji
civilnog vazduhoplovstva (ICAO), što se odrazilo na aneksima Čikaške konvencije,
međunarodnog ugovora koji i danas uređuje tehničku oblast međunarodnog vazdušnog
transporta.
Cilj organizacije je da pomogne avio-kompanijama da ostvare zakonsku konkurenciju i
ujednačenost cijena. Pri obračunu cijena, IATA je podelila svijet na tri regiona:
1. Sjeverna, Južna i Srednja Amerika.
2. Afrika, Bliski istok i Evropa (IATA Evropa obuhvata Evropu i Alžir, Maroko i Tunis).
3. Azija, Australija, Novi Zeland i pacifička ostrva.
Čikaška konvencija nije rezultirala konsenzusom o ekonomskoj regulaciji avio-industrije.
Prema Varrenu Koffleru, IATA je osnovana da popuni nastalu prazninu i obezbijedi
međunarodnim avio-prevoznicima mehanizam za fiksiranje cijena.
Krajem 1940-ih IATA je počela da održava konferencije kako bi utvrdila cijene međunarodnih
avio-putovanja. Sekretar IATA-e J.G Gazdik izjavio je da je organizacija težila da utvrdi
cijene na razumnim nivoima, uzimajući u obzir troškove operacija, kako bi avionskim
kompanijama osigurala razumnu dobit.
1947. godine, u vreme kada su mnoge avio kompanije bile u državnom vlasništvu i stvarale
gubitke, IATA je delovala kao kartel, a vlade su ga teretile postavljanjem fiksne cijene karata
koja je izbjegavala konkurenciju cijena. Prva saobraćajna konferencija održana je 1947. u Rio
de Janeiru i postigli jednoglasni dogovor oko nekih 400 rezolucija. Generalni direktor IATA-e
Villiam Hildred ispričao je da se oko 200 rezolucija na konferenciji u Rio de Janeiru odnosilo
na uspostavljanje jedinstvene strukture tarifa koje se naplaćuju za međunarodni vazdušni
prevoz.
Američki odbor za civilnu vazduhoplovstvo nije intervenisao da zaustavi IATA-ino
utvrđivanje cijena, a profesor prava Louis B. Schvartz 1954. godine osudio je neaktivnost
odbora kao „abdikaciju sudske odgovornosti“.
7
3. CILJ I ZADATAK
IATA je čisto nepolitička, komercijalna regulatorna organizacija i ima ovlašćenja da reguliše
svaki akt svojih sastavnica.
Glavni ciljevi IATA-e su:
Da bi se obezbijedio siguran, redovan i ekonomičan vazdušni prevoz u korist ljudi širom
svijeta;
Pružanje sredstva za saradnju;
Da bi se spriječio ekonomski otpad izazvan nerazumnom konkurencijom;
Da podstakne umjetnost dizajniranja i upotrebe vazduhoplova u miroljubive svrhe;
Promovisati i razvijati međunarodni turizam;
Pružanje zajedničke platforme za turističke agencije i turoperatore;
Pružanje mogućnosti za obuku i obrazovanje za članove;
Da sarađuje sa Međunarodnom organizacijom civilnog vazduhoplovstva i drugim
međunarodnim i nacionalnim organizacijama.
Zastupajući industriju
Jedan od ciljeva IATA-e je da pomogne donosiocima odluka da budu informisani i razumeju više
o industriji povećavanjem svijesti o doprinosu vazduhoplovstva ekonomijama različitih zemalja i
svijeta. IATA uzima u obzir uzroke avio kompanija širom svijeta, boreći se protiv njih kada su
nameti ili porezi nerazumno visoki, i pokušava da zastupa pro-avionske propise.
Vodeća u industriji
Kao lider u industriji, IATA ima za cilj da pomogne avio kompanijama da pojednostave svoje
sisteme i procese i bolje opslužuju putnike, istovremeno smanjujući troškove i povećavajući
njihovu efikasnost. Procenjuje se da će njegova inicijativa "Pojednostavljivanje poslovanja"
uštedeti globalnoj avio-industriji iznos od 18,1 milijarde dolara svake godine. Program IATA
revizije operativne bezbednosti procenjuje operativni sistem upravljanja i kontrole
aviokompanija. Preko 70 godina razvili smo globalne komercijalne standarde na kojima je
izgrađena industrija vazdušnog saobraćaja. Naš cilj je da pomognemo aviokompanijama
pojednostavljivanjem procesa i povećanjem udobnosti putnika, istovremeno smanjujući troškove
i poboljšavajući efikasnost.
