TEMA: FUNDAMENTALIZAM POJAM I POSLJEDICE
SEMINARSKI RAD
4
1. FUNDAMENTALIZAM
1.1. Pojam i definicija
Fundamentalizam je riječ koja potiče iz latinskog pojma fundamentum, što znači temelj. Pojam
fundamentalizma je američke provenijencije, iz 19. vijeka, a nastao je kao određeni protest
prouzrokovan pojavom ekstremnog liberalizma i modernizma. Za vjerske zajednice su u tom
slučaju posebno bili zanimljivi i izazovni evolucionizam i pozitivizam, koji su bili i neposredni
povod da su se unutar pojedinih evangeličkih (protestantskih) crkvenih zajednica organizovale
biblijske konferencije na kojima se, uz pomoć Biblije, nastojalo odgovoriti na neke novonastale
probleme i pitanja. „Fundamentalizam je stav i nastojanje sljedbenika neke religije da se vrate
onomu što oni smatraju temeljnim, izvornim. Tako neke protestantske zajednice, posebno u
SAD-u, dopuštaju samo doslovno tumačenje Svetog pisma i opiru se svakom modernizmu i
ekumenizmu.“
Na tragu Dostojevskog, mogli bismo reći da je fundamentalizam stanje duha u kojem se čovjek
opire svemu novom, iz razloga što novo u čovjeku izaziva nesigurnost i neizvjesnost, a to su
stvari od kojih čovjek često zazire. Takođe, fundamentalizam je u svom zaoštrenom obliku
želja, odnosno težnja da se sav privatni i javni život uredi po načelima određenog pokreta,
religije ili vjerske zajednice. „Konačno, u iskustvu zapadnoevropskog filozofskog i sociološkog
mišljenja, koje je ovaj termin i uspostavilo pod fundamentalizmom se podrazumijeva ponovno
utvrđivanje pretpostavljene religijske tradicije u kondenziranoj, pročišćenoj ili čak redukovanoj
formi. Osim redukcije tradicije, fundamentalizam u isto vrijeme predstavlja i pooštravanje i
precjenjivanje njenih kriterija kao odgovor na izazove savremenosti koju žestoko odbacuje.“
Vjerski fundamentalizam kao takav svoje početke nalazi prije početka sukoba između Istoka i
Zapada, ali tek kasnije prodire u svijest svjetske javnosti.
1
Iako se njegov početak proteže do 20-ih godina prošlog vijeka, fundamentalizam je relativno
novo područje u svjetskoj politici, javnosti i medijima i zato je vrlo bitan terenski rad novinara u
istraživanju ovog pojma. Postoje brojni novinari koji pokušavaju otići u područje sukoba, ali je
vrlo malo onih koji poznaju kulturu i jezik toga naroda te koji bi se odvažili na suživot s njima
tokom istraživanja. Nadalje, mogli bismo reći da fundamentalizam u evropskom mišljenju
predstavlja vjerovanje koje se osniva na Bibliji kao izvoru prvog reda ili temelju. Tek šezdesetih
i sedamdesetih godina prošlog vijeka, pojam fundamentalizma se počinje vezati za islam i
muslimane.
1
D. Konstantinovič Beznjuk „Uvod u sociologiju religije“, 2004.
