LOKALNA ZAJEDNICA KAO NOSILAC RAZVOJA GEOTURIZMA U ZALEĐU
BARSKE SUBREGIJE
Izvod
Autentični prostori u svijetu doživljavaju transformaciju. Regionalne nejednakosti i
različitosti tog prostora na svjetskom nivou su ogromne. No, trend razvoja privrednih
djelatnosti a posebno turizma sve je izraženiji i prisutniji. Turizam je djelatnost koja na
održive, posebne, autentične, ruralne prostore može imati značajan ekonomski, socijalni,
funkcionalni i fizionomski uticaj. Uloga turizma kao pokretača i transformatora u
revitalizaciji prostora dokazana je u mnogim evropskim zemljama razvojem savremenih
vidova turizma, posebno geoturizma.
Savremena turistička kretanja obilježena su trendovima koji se razlikuju od
dosadašnjih koji su se uglavnom svodili na kupališni turizam u okviru ljetne sezone.
Višak slobodnog vremena, duži godišnji odmori, višak finansijskih sredstava, moderne
saobraćajnice, telekomunikacijske veze, viši nivo obrazovanja i ekološke svijesti samo su
neki od elemenata koji bitno utiču na promjenu i povećanje turističkih kretanja.
Ključne riječi:
turizam, geoturizam, autentičan prostor
1
LOKALNA ZAJEDNICA KAO NOSILAC RAZVOJA GEOTURIZMA U ZALEĐU
BARSKE SUBREGIJE
Abstract
Authentic places in the world are transforming. Regional value and diferentes of
that place are huge at the global level. Anyway, trend development of economic activity,
especially of tourism, is more growing and present. Tourism is activity which on
sustainable, specially, authentic, and rural places can have inportant economy, social,
funciona I and fizionomy influence. Role of tourism like mover and transformer in the
revitalisation of area is proves in many european countries, with development of
contemporary forms of tourism, epsecially geotourism.
Modern touristic movements are characterized by trends which are diferent from
actualy which were generaly boiled down to bathing tourism in the summer sesson. More
free time, longer hollydays, finantional excess, modern trafic, telecomunication, higher
level of education and ecological conscience are just some elements which significantly
affect on change and increase of tourist movements.
Key words:
tourism, geotourism, authentic area, tourist movements
2
LOKALNA ZAJEDNICA KAO NOSILAC RAZVOJA GEOTURIZMA U ZALEĐU
BARSKE SUBREGIJE
1.Geoturizam
Pojam geoturizma
Geoturizam je ukratko definisan kao turizam koji podržava, podupire, unaprijeđuje i
uvažava geografski karakter mjesta koje se posjećuje – njegov okoliš, kulturu, estetiku,
naslijeđe i dobrobit ljudi koji tamo obitavaju
1
.
Koncept održivog turizma nije nikakva novost kod turističkog planiranja destinacija, ali
je u prošlosti takav koncept ponajprije podrazumjevao podupiranje u očuvanju ekološke
ravnoteže okoline i minimiziranje negativnih utjecaja masovnog turizma.E sad, pojam
geoturizma je blisko povezan sa tim konceptom ali znatno proširen jer ne samo da ima
veze sa očuvanjem geografskog karaktera destinacije nego uvažava punu kombinaciju
prirodnih obilježja i karaktera ljudi koje razlikuju jednu destinaciju od druge.Najbliži su
ovom konceptu danas agroturizam i ekoturizam, ali geoturizam pod kapu stavlja i njih i
druge forme i znatno proširuje priču.
1.1. Ko najviše putuje i najviše troši?
Autori studije o geoturizmu uočili su i dokazali da upravo ti faktori (autentičnost regije,
bogatstvo tradicije i običaja, izvorna kuhinja, kulturno nasljeđe) privlače turiste koji
najviše putuju, troše najviše novca i donose, gledajući cijelinu, najveći obim posjeta.
U svojoj srži geoturizam predstavlja sredstvo za jačanje i rekonstrukciju turističkih formi
i s ciljem povećanja turističke vrijednosti prirodnih i kulturnih karakteristika i
1
www.futuria.hr (5.12.2011)
4
LOKALNA ZAJEDNICA KAO NOSILAC RAZVOJA GEOTURIZMA U ZALEĐU
BARSKE SUBREGIJE
raznolikosti destinacije. Kao podloga za razvoj cijele priče u spomenutoj su studiji
obrađeni stavovi reprezentativnog uzorka prošlogodišnjih putnika, a kako bi se kreirali
tipični profili pokrivene su sljedeće teme:
stavovi o zadovoljstvu i iskustvima na putovanjima izvan njihovih domicilnih
regija
osobite sklonosti prema specifičnim tipovima putovanja i doživljaja
ispitivanje važnosti najrazličitih aspekata na putovanju (odmoru)
njihove civilne aktivnosti u mjestu i regiji u kojoj žive
stavovi vezani za kulturu, očuvanje okoline i baštinu
stavovi vezani za turizam koji se odnose na njihovu domicilnu regiju
Iz odgovora na 150 pitanja iz upitnika koji detaljno preispituje gore navedene tačke
stvoreni su profili 8 grupa putnika kojima su autori istraživanja dali zanimljiva imena.Od
tih osam grupa putnika u ovoj seriji tekstova o geoturizmu posebno će biti obrađena tri
profila. Stavovi tih ciljnih grupa najviše odgovaraju onome što bi veći dio naših
destinacija trebao ponuditi turističkom tržištu i na njih u budućnosti treba usmjeriti veći
dio marketinških aktivnosti. Te grupe su nazvane sljedećim imenima:
“Geo-savvys” – Geo osvješteni
“Urban sophisticated”- Urbano profilisani
“Good citizens” – Dobri građani
Ove 3 grupe zajedno čine 36% ukupnog broja prošlogodišnjih putnika. Na sličnom su
nivou što se tiče prihoda i zajednička im je sklonost čestim putovanjima, ali ipak svaka
od njih ima svoj posebni “geoturistički profil”. Njihovi su stavovi izrazito afirmativni kad
su u pitanju očuvanje prostora i baštine, autentičnosti mjesta, imaju naglašenu želju za
upoznavanjem novih kultura i običaja, autohtone kuhinje i ostalih elemenata koje naše
destinacije (one koje još nisu devastirane) posjeduju kao komparativne prednosti na
turističkom tržištu. Ova imena ciljnih grupa smislili su Nat. Geographic i TIA.
5
LOKALNA ZAJEDNICA KAO NOSILAC RAZVOJA GEOTURIZMA U ZALEĐU
BARSKE SUBREGIJE
uticaja fizičko geografskih elemenata zavisio je i razvoj savremene urbanizacije ruralnih
sredina kao i važnih turističkih naselja.
Razvoj gradskih naselja omogućio je barski zaliv. Bar je centar subregije sa osnovnom
sobraćajnom, turističkom i industrijskom funkcijom. Prostor se odlikuje veoma važnim
saobraćajnim položajem. Geografski i turistički položaj primorske zone prema glavnim
pravcima turističkih kretanja i gusto naseljenim industrijskim oblastima relativno
je povoljan. Planinski reljef je otežavao promet, međutim izgradnjom tunela “Sozina”
uspjelo se pvezati ovo područje sa kontinentalnim dijelom Crne Gore, kao i primorski dio
ovih opština sa njihovim zaleđem (selima u crmničkom polju i Skadarskim jezerom).
Zahvaljujući planiranoj izgradnji novih i modernizaciji postojećih saobraćajnica, više se
ne osjeća reljefna izolovanost zaleđa Bara. Blizina aerodroma Podgorice, Tivta i Ćilipa
pruža im efikasnu poslovnu i turističku vezu sa centrima u zemlji i inostranstvu.
2.2 Primorska i ravničarska zona
Primorska i ravničarska zona, sa morskom obalom i obalom Skadarskog jezera, jedna je
od najkompleksnijih i najvrjednijih prostornih cjelina barskog područja za razvoj
turističke privrede. Značajna je po atraktivnosti privrednih i antropogenih elemenata i
pojava. Pipada mezoreljefu sa abrazionim oblicima razne velicine. Neposredno od obale
dižu se ogranci velikih planina, kao što su Rumija, Sozina i Sutorman između Jadranskog
mora i Skadarskog jezera.
Ravničarskoj zoni priobalnod dijela Skadarskog jezera pripada Crmnica i Krajinska
kotlina koje nijesu jedinstvene, jer je sastav tla raznovrstan i složen.
Primorska i ravničarska zona zahvata prostor između morske obale i planinskih grebena.
Svedena je na uzan pojas pored mora sa blagim terenima, koji se preko jedinstvenih plaža
7
