1. Fudbalski počeci
Pouzdanih podataka o počecima igranja fudbala nema. Neki pomeni govore da je istorija
fudbala duga šest hiljada godina. Tada se u Kini igralo loptom od kože koja se udarala nogama,
rukama i štapovima od bambusove trske. U trećem veku pre naše ere za vreme vladavine dinastije
Han, postojala je igra koja se zvala „cun kin“.
U staroj Grčkoj igra loptom se zvala „episkiros“, u Rimu „harpastum“, u srednjovekovnoj
Irskoj „harling“, a u vreme renesanse u Italiji „kalčo“. Svima je bilo zajedničko što su to bile igre
loptom i zbog toga se mogu smatrati pretečama današnjeg fudbala. Međutim, sve do polovine XIX
veka ne može se govoriti o fudbalu kao igri, koja je munjevito preplavila zemaljsku kuglu.
Godine 1855. osnovani su prvi engleski klubovi u Šefildu i Kembridžu. Povećanjem broja
klubova ukazala se potreba za organizovanom igrom. Pristalice „Dribling game“ prihvatili su 1863.
godine pravila koja je za fudbal uradio izvesni Ting rektor škole u Atingemu. Te iste godine 26.
oktobra formiran je prvi Nacionalni savez u svetu – Fudbalska federacija Engleske. Bilo je to u
Londonu. Tada je usvojeno 13. pravila za igru. Tek tada se može govoriti o fudbalu u današnjem
smislu. Početkom prošlog veka začinje se svetsko fudbalsko udruženje. Francuz Rober Geren i
holanđanin Hiršman 1903. godine prvi put su izložili ideju da se formira međunarodna fudbalska
organizacija. Kako su Englezi, kao najuticajniji u svetu fudbala, odbili da budu među osnivačima,
od realizacije se odustalo. Ali već naredne godine 21. maja u Parizu su se sastali pretstavnici sedam
zemalja i osnovali Međunarodnu federaciju fudbalskih saveza (Federation Internationale de Footbal
Association) – FIFA. Osnovali su je Francuska, Belgija, Švajcarska, Holandija, Švedska, Danska i
španski klub „Madrid“, jer Španija nije imala sopstveni savez. Engleska je postala član FIFE 1905.
godine, a Jugoslavija 20. maja 1923. godine.
Slika 1. Logo FIFA
Na balkanskim prostorima fudbal se takođe pojavio u XIX veku. Utvrđeno je da se fudbal
prvi put igrao u Županji 1880. godine. Prvu loptu su doneli Englezi koji su tu zidali fabriku tkanina.
Prilikom obeležavanja pola veka postojanja Fudbalskog saveza Jugoslavije postavljena je ploča u
Županji na igralištu „Graničara“.
1
Fudbal je u Srbiji počeo zvanično da se igra maja 1896. godine. Samo sedam godina pre
nastanka SK „Šumadije“. Hugo Buli koji je doneo prvu loptu iz inostranstva 24. maja 1896. godine
kod Delijske česme (tu je sada Srpska akademija nauka u Beogradu), osnovao je Loptačku sekciju
beogradskog gimnastičkog društva „Soko“.
Slika 2. Fudbalski savez Srbije
Nedelju dana kasnije 30. maja kod Nebojšine kule prvi put je javno demonstriran fudbal. Taj
dan, 30. maj Fudbalski savez Srbije proglasio je Danom fudbala u Srbiji.
2. Osnivanje Šumadije
Fudbalski klub „
Šumadija“
je prvi fudbalski klub osnovan u Srbiji. Osnovan je 27.
septembra 1903. godine u Kragujevcu. Tada je poneo naziv Sportski klub „Šumadija“.
Klub je osnovao Danilo Stojanović, popularni „
Čika Dača“
, sa grupom pitomaca i radnika
tadašnjeg Vojnotehničkog zavoda. „Čika Dača“ je rođen u Lapovu 1877. godine. Fudbal je zavoleo i
igrao u Nemačkoj u gradu Mitvajdeu, gde je studirao građevinu. Po završetku studija dolazi u
Kragujevac i radi kao nastavnik u Vojnozanatlijskoj školi. Doneo je i fudbalsku loptu i počeo da uči
đake da sa njom igraju na dva gola. Ubrzo je formirao dva tima i Sportski klub „Šumadiju“.
Slika 3. Grb FK „Šumadija“
Kratko je boravio u Kragujevcu, ali je ostavio dubok koren i probudio veliku ljubav mladih
prema novoj sportskoj igri – fudbalu. Samo tri godine posle formiranja Šumadije Danilo Stojanović
1906. odlazi u Beograd na novu dužnost. Tamo pristupa Sportskom klubu „Soko“. Sa grupom
ljubitelja fudbalske igre osniva klubove BSK i „Veliku Srbiju“.
Bio je predsednik Jugoslovenskog nogometnog saveza i Beogradskog loptačkog podsaveza,
a posle II svetskog rata počasni član FK „Crvene Zvezde“. Preminuo je 23. aprila 1967. godine u
Beogradu.
2
