Seminarski rad iz predmeta:
Tržište novca i kapitala
Naziv seminarskog rada:
Fjučersi
I UVOD
...................................................................................................................... 3
1. UOPŠTENO O TERMINSKIM TRŽIŠTIMA
........................................................ 4
2. FJUČERSI
.. ............................................................................................................... 5
2.1. Opšte o fjučersima
...................................................................................................... 5
2.2. Definicija
................................................................................................................. 6
2.3. Primjer
..................................................................................................................... 8
3. KARAKTERISTIKE I PODJELA FJUČERSA
..................................................... 8
3.1. Karakteristike tržišta fjučersa
........................................................................................ 8
3.2. Berze fjučersa
.............................................................................................................10
3.3. Podjela fjučersa
..........................................................................................................10
4. VELIČINA UGOVORA
............................................................................................10
II ZAKLJUČAK
..........................................................................................................11
III LITERATURA
.......................................................................................................12
2
1. UOPŠTENO O TERMINSKIM TRŽIŠTIMA
Na tržištu izvedenih hartija, načelno, trguje se svim izvedenim hartijama od vrijednosti. Ipak,
relativno najveći značaj ima trgovina fjučersima i opcijama koja se obavlja na tzv. terminskim
tržištima. Trgovina fjučersima i opcijama datira od davnina, ali savremena tržišta fjučersa
nastaju sa nastankom Čikaške opcione berze 1848. godine koja je nastala usljed potrebe
rješavanja problema u trgovini žitaricama i omogućavanje njihove prodaje na neki termin u
budućnosti po prethodno utvrđenoj cijeni.
Slično fjučersima i nastanak opcija u savremenom smislu riječi vezuje se za XIX vijek kada su
ponuđene kupovne i prodajne opcije na akcije. Početkom XX vijeka u SAD Udruženje brokera i
dilera prodajnim i kupovnim opcijama je stvorilo tržište opcijama.
Tokom poslednjih pedesetak godina fjučersi i opcije zauzeli su svoje mjesto na međunarodnom
tržištu. Originalno, fjučersi i opcije koristili su se na berzansku robu, a u ranim sedamdesetim
počinje njihova primjena i na finansijske instrumente. Valutni fjučersi doživljavaju ekspanziju
padom Bretton Woods sistema fiksnih deviznih kurseva. Pad ovog sistema najavio je nove
finansijske instrumente koji će se koristiti kao sredstva za smanjenje rizika, u sve više i više,
nestabilnom okruženju.
Opcijama se trguje na terminskim tržištima. Terminska tržišta obavezuju učesnike u trgovini na
određeno postupanje u budućnosti, koje podrazumijeva, da u tačno buduće vrijeme, može biti
utvrđen dan i vremenski period u zavisnosti od vrste ugovora, da jedna ugovorna strana isporuči
aktivu koja je predmet ugovora, a druga strana da plati ugovoreni novčani iznos. Ugovoreni
novčani iznos za koji se vrši isporuka ugovorene aktive, predstavlja terminsku cijenu, koja
odgovara odnosu ponude i tražnje na terminskom tržištu. Ugovor koji se zaključuje na
terminskom tržištu predstavlja na neki način opkladu između učesnika u trgovini u vezi sa
budućim kretanjem aktive sa kojom se trguje. Način trgovine koji je karakterističan za terminska
tržišta pruža mogućnost učesnicima da se prilikom svojih investicionih ulaganja zaštite od
neželjenih kretanja cijena na tekućem tržištu i na taj način u svoju investicionu odluku ugrade
očekivanu razliku između kretanja cijena na tekućem i terminskom tržištu.
Jedna od podjela daje finansijskom tržištu karakter terminskog tržišta čije operacije uključuju
odloženo izvršavanje obaveza prodavaca ili kupaca. U ovom slučaju, učesnici u trgovini se
obavezuju na određeno postupanje u budućnosti, imajući u vidu pretpostavljeni odnos ponude i
tražnje. Ovim načinom trgovine omogućava se učesnicima da u svoje investicione odluke ugrade
očekivanu razliku između kretanja cijena finansijskih instrumenata na tekućem tržištu i svojih
očekivanja o budućem kretanju cijena u terminskoj cijeni, i da koristeći razliku izmedu ove dvije
cijene, zaštite prihod ili ostvare profit/gubitak.
Terminsko tržište derivata je segment finansijskog tržišta, koje posreduje i terminskim
ugovorima koji glase na isporuku robe u budućnosti. Na ovom tržištu se posluje robnim i
finansijskim derivatima putem terminskih ugovora. Cijena terminskih ugovora uslovljena je
kretanjem cijena robe i finansijskih instrumenata koji im se nalaze u osnovi. Cijena proizilazi –
derivira iz cijena robe i finansijskih instrumenata. Zato se terminski instrumenti nazivaju
derivati. Izvedene hartije od vrijednosti ili finansijski derivati, su veoma značajni instrumenti
finansijskih instrumenata koji su nastali bumom finansijskih inovacija u poslednjih 25 godina.
Njihova pojava dala je berzanskom poslovanju novu dimenziju, dovodeći do krupnih promjena
na finansijskim tržištima razvijenih zemalja, ali i na međunarodnom finansijskom tržištu. Kao
što je već spomenuto, izvedene hartije od vrijednosti se nazivaju tako, zato što se njihova
4
