Fakultet za poslovne i finansijske studije
SEMINARSKI RAD
Monetarna ekonomija i bankarski menadžment
TEMA:
Poslovne banke na finansijskom tržištu
Profesor:
Studenti
:
Banja Luka, maj 2016. godina
4
1. NASTANAK BANAKA
1.1 Pojam banke
Sam pojam riječi banka prilično je star i u literaturi se najčešće vezuje uz italijansku riječ
„banco“ koji označava klupu (tezgu, danas šalter) na kojoj se vršila razmjena novca, kao i
ostale novčane operacije plaćanja i naplate u vezi sa prometom koji se obavljao na trgovima,
vašarima, domaćim i međunarodnim sajmovima. Banka (ital. Banco, franc. baque, nem i eng
bank) može se definisati i kao novčani zavod, kreditna ustanova, čija je osnovna aktivnost
uzimanje i davanje kredita, odnosno posredovanje u oblasti kredita, kao i obavljanje
određenih novčanih poslova za račun svojih komitenata.
Banka je međunarodni naziv za specijalizovanu organizaciju finansijskog posrednika između
različitih sektora (privrede, stanovništva i dr.), koja prikuplja novčana sredstva, daje kredite,
izdaje HoV, obavlja devizne poslove, platni promet u zemlji i sa inostranstvom, pruža usluge
finansijskog konzaltinga i upravljanja raznim fondovima, kao i brokerske i dilerske usluge po
nalogu svojih klijenata (kupujući i prodajući HoV).
Dakle možemo reći da banka predstavlja specijalizovanu privrednu organizaciju, finansijskog
posrednika, koji prikuplja slobodna novčana sredstva po raznim osnovama i plasira ih u
raznim vidovima (odobravanje kredita i kupnja HoV) tj. pruža i druge usluge svojim
komitentima, ili obavlja finansijske i druge transakcije za svoj račun, a u cilju ostvarenja
prihoda, odnosno profita po tom osnovu.
1
1
Miroljub Hadžić:“Bankarstvo“ , Univerzitet Singidunum, Beograd,2009.,str.5
5
1.2 Vrste banaka
Obzirom da će se ovo izlaganje u svom daljnjem kontekstu detaljnije pozabaviti sa ulogom
banaka, kako bismo imali što bolji uvid u cjelokupnost bankarskog sistema spomenućemo
nekoliko kriterijuma podjele banaka, bez ulaska u njihovu individualnu analizu.
Postoji više kriterijuma na osnovu koga se može izvršiti klasifikacija banka, kao što su:
kriterijum privredne oblasti, odnosno grani kojoj banka pruža usluge kreditiranja; kriterijum
po principu teritorijalnosti na kojoj se prostire rad banke; kriterijum prema ročnosti poslova;
kriterijum prema načinu dolaska do sredstava i dr.
Između ostalog, novi poslovni odnosi poslovanja koji se javljaju između banaka i njihovih
komitenata u savremenom svijetu, ukazuju da se banke nerijetko bave i takvim poslovima koji
po vrsti i užoj specijalnosti ne spadaju u njihovo redovno poslovanje, odnosno da se sve veći
broj banaka opredjeljuje za takav način organizacije poslovanja koji ih udaljuje od
specijalizacije. No i dalje, jedan od najčešće primenjivanih kriterijuma za podjelu banaka jeste
onaj koji vodi računa o načinu na koji banke dolaze do sredstava, odnosno sadržaja
poslovanja kojima se banka pretežno bavi. Prema ovom kriterijumu, banke se dijele na:
-
centralne ili emisione
-
komercijalne
-
investicione
-
granske ili specijalizovane
-
razvojne
-
regionalne
-
poslovne
-
mono
-
univerzalne
-
međunarodne i mega poslovne banke
