VISOKA POSLOVNO TEHNIČKA ŠKOLA DOBOJ
POSLOVNA EKONOMIJA
SEMINARSKI RAD
Tema: Devizno tržište
Seminarski rad iz predmeta: Poslovne finansije
Profesor: Dejan Gligorić Student: Azra Devedžić
Br. Indeksa: 005-E-240/14
Doboj, 2016.
1.ISTORIJAT DEVIZNOG TRŽIŠTA
Devizno tržište (The FOREX market), osnovano je 1971.godine sa pojavom plivajućeg
deviznog kursa. Bretonvudski sporazum je uspostavljen 1944. godine sa ciljem da se stabilizuju
strane valute. Na osnovu ovog sporazuma nacionalne valute su bile fiksirane u odnosu na dolar a
dolar je bio fiksiran u odnosu na zlato tj. 35 dolara po unci zlata.
Nakon Drugog svetskog rata, internacionalna trgovina je drastično porasla zahvaljujući
posleratnim konstrukcijama što je dovelo do naglog kretanja kapitala. Ovo je destabilizovalo
devizni kurs koji je bio uspostavljen Bretonvudskim sporazumom. Sporazum je odbačen 1971.
godine i dolar se više nije mogao konvertovati u zlato. Do 1973. godine valute su se već počele
formirati u odnosu na ponudu i tražnju što je dovelo do novih finansijskih instrumenata i
slobodne trgovine.
Kretanje novca je ubrzano iz jedne zemlje u drugu sa napretkom kompjutera, tržista su se spojila
jer je omogućeno trgovanje po azijskoj, evropskoj i američkoj vremenskoj zoni.
Uvođenje elektronske devizne trgovine u poslednjih desetak godina ima značajne
posledice na funkcionisanje deviznog tržišta. Najveće promene su nastale nakon 1992. godine i
uvođenja dva elektronska sistema za promptnu trgovinu devizama: Reuters-ovog dilerskog
sistema 2000-2 (Reuters 2000-2 Dealing System, poznat i kao D 2000-2) i Elektronskog
brokerskog sistema (Electronic Brokering System, EBS). Sistemi obezbenuju komunikaciju
dilera i brokera elektronskim putem: uslovi za trgovinu se mogu videti na ekranu računara, samo
najpovoljnije cene iz prikupljenih naloga sa ograničenjem i ponuđeni iznosi po tim uslovima, i
poslovi se zaključuju pritiskom na taster ili automatskim uparivanjem naloga. Naslednik D 2000-
2 je D 3000 (Reuters Dealing 3000 Spot Matching). Prisutan je u preko 40 zemalja, sa više od
1.100 banaka članica koje mogu da trguju sa 38 kurseva, dok je EBS prihvaćen u oko 800
banaka. Posledica funkcionisanja sistema je rastuća centralizacija tržišta (veći broj potencijalnih i
zaključenih poslova na jednom mestu) i povećana transparentnost deviznog tržišta. Danas,
devizni dileri mogu trgovati direktno (putem telefona ili sistema D 2000-1) ili indirektno
posredstvom brokera (putem telefona, radio veze ili korišćenjem sistema D 3000 i EBS).
Iz aspekta jednog dilera, u oba slučaja trgovina može biti obavljena na osnovu njegove inicijative
(
incoming trade
) – nakon ponuđenih kurseva za kupovinu i/ili prodaju – ili na osnovu
prihvatanja tuđe ponude (
outgoing trade
) .
2.USLOVI ZA USPOSTAVLJANJE DEVIZNOG TRŽIŠTA
Devizni sistem predstavlja skup principa i odnosa datih u obliku zakonskih propisa
kojima se regulišu devizni odnosi i devizni poslovi privrednih i drugih subjekata u robnom i
nerobnom prometu u zemlji i sa inostranstvom.
Neosporna su tri osnovna preduslova za postojanje i funkcionisanje deviznih tržišta:
1. konvertibilnost valuta,
2. odgovarajuće monetarne rezerve i racionalna politika rukovanja sa njima od
strane centralne banke,
3. dugoročno uravnotežen bilans plaćanja
Da bi devizno tržište moglo da postoji i funkcioniše neophodno je postojanje
odgovarajućih institucionalnih pretpostavki od kojih su najvažniji:
tržišnost, odnosno kupoprodaja deviza po kursu koji se formira na bazi ponude i
tražnje,
sami poslovi kupoprodaje deviza,
4
