1. UVOD
Finansijjska analiza je vrlo važna za poslovanje preduzeća. Ona je ključ uspjeha i
bez nje se preduzeće nikada ne bi moglo ponašati i razvijat na način na koji bi trebalo.
Finansijska analiza nam pokazuje sve relevantne činjenice i upozorava na probleme
koje se nebi uoćile bez nje.
U ovom seminarskom radu ću pokušati da pokažem koliko finansijska analiza
poslovanja je važna za poslovanje.
Pokazaću da sve odluke uveliko zavise od nje, i da preduzeće nebi moglo da donese
odluke koje su vrlo važne u poslovanju, bez finansijske analize.
Finansijski izveštaji predstavljaju skup informacija o finansijskom položaju,
rentabilnosti, promenama na kapitalu i novčanim tokovima jedne kompanije. To je
funkcionalna i vremenski zaokružena celina poslovnih procesa koji su se dogodili u jednoj
kompaniji i koja čini podlogu svake racionalne analize. Analiza treba da podvrgne
posmatranju, ispitivanju, oceni i formulisanju dijagnoze tih procesa koji su se desili u
kompaniji i koji se sada nalaze u okviru finansijskih izveštaja.
Ciljevi analize finansijskih izveštaja mogu se podeliti na opšte i posebne. Opšti
ciljevi se odnose na sagledavanje zarađivačke sposobnosti kompanije i finansijskog
položaja. Posebni ciljevi analize finansijskih izveštaja odnose se na zadovoljavanje
informacionih potreba stejkholdera. Pri tome, najznačajniji stejkholderi su investitori u
akcije i kreditori, odnosno oni koji obezbeđuju kompaniji kapital.
Analiza omogućava preduzeću poređenje sa lokalnom i globalnom konkurencijom,
ali i poređenje poslovanja samog preduzeća kroz godine. Analizom dobijamo uvid u
moguća područja poboljšanja i preduzimanje korektivnih mera, ako je potrebno, kako bi se
poslovanje preduzća poboljšalo.
2
3. VRSTE FINANSIJSKE ANALIZE
Ciljevi i zadaci analize opredjeljuju vrstu analize. Na pojavu više vrsta analize utiču
korisnici, predmet, vrijeme posmatranja, način pripremanja i instrumenti analize.
Najpoznatije vrste analize su:
1. Interna i eksterna analiza - osnovna razlika u obimu korištenog materijala i
brojnosti problema
2. Analiza bilansa stanja (analiza statusa) -ispituje opšte slike finansiranja i
uspjeha (rezultata) - cilj je ocjena poslovne efikasnosti; mogu se realizovati
nezavisno 1 od 2, ali su rezultati obje metode neophodne za upoznavanje
kompletne finansijske situacije zbog toga se smatraju komplementarnim
3. S aspekta vremena posmatranja razlikujemo
statičku (analiza stanja)-bavi se bilansom stanja na određen dan ili bilansom
uspjeha za 1 operativni period ili poslovnu godinu i
dinamička (analiza razvoja) - ispituje razvoj finansijske situacije i rezultata
u nizu prethodnih perioda.
4. (prema instrumentima)
Vizuelna analiza - sastoji se u posmatranju bilansa stanja i uspjeha i
donošenja opštih ocjena o stepenu likvidnosti i rentabilnosti,
račun pokrića - posmatra samo bilans stanja, utvrđuje strukturu aktive,
kapitala i pokriće SS vlastitim kapitalom,
racio analiza - analiza odnosa pozicija bilansa stanja i uspjeha, ocjenjuje se
fin položaj i rentabilnost preduzeća,
analiza toka kapitala (funds flow) - obuhvata sve fin transakcije koje utiču
na promjenu tekućih sredstava preduzeća i to: transakcije koje tangiraju
novčana primanja i izdavanja, koje nastaju po osnovu procesa stvaranja
efekata i njihove prodaje, i poslovna finansiranja, defin, investiranja i
dezinvestiranja koji tangiraju likvidnost preduzeća na dugi rok,
analiza novčanog toka (cash flow) - zasniva se na veličini neto novčanog
toka koji predstavlja razliku između bruto priliva i odliva novca ostvarenog
u posljednjoj godini,
analiza neto tekućeg fonda - podrazumjeva upoređivanje pojedinih bilansnih
pozicija iz bilansa stanja sa prethodnim periodom
5. (prema obuhvatnosti) Kompleksna - posmatra predmet analize u cjelini i
parcijalna analiza - njegove elemente
6. (prema vremenskim intervalima) Stalna i povremena analiza
7. Analiza vjerovatnosti - obuhvata organizovani sistem tehnika i postupaka
pomoću kojih se identifikuju i eleminišu potrebni troškovi
8. Analize izražene u apsolutnim iznosima, relativnim brojevima ili u formi
grafika
4
4. METODE FINANSIJSKE ANALIZE
Najčešća podjela na:
1. Metod rasčlanjivanja
2. Metod upoređivanja
3. Metod standardizacija
Metoda upoređivanja polazi od pretpostavke da postoje najmanje 2 veličine za
upoređivanje i da su te veličine uporedive.
Najčešći oblici upoređivanja su:
1. Vremensko (razvojno) upoređivanje - kompariranje veličina realizovanih u 1
vremenskom periodu sa veličinama realizovanim u drugom periodu
2. Upoređivanje preduzeća
može biti interno (unutar firme)
eksterno
-analitička vrijednost odnosnih indikatora posmatranih izolovano je ograničena
zbog nepostojanja numeričkih indikatora koji bi bili primjenjivi na sva
preduzeća. Stoga se metodom komparacije sa preduzećima iz iste grupacije
povećava analitička vrijednost indikatora. Eksterno upoređivanje stoga ima
daleko veći značaj u analizi poslovanja. Svrha - odrediti koliko se preduzeće
razlikuje od ostalih u istoj grupaciji
2
.
3. Upoređivanje planiranog sa ostvarenim - pokazuje veličinu ali ne i uzroke
4. Metoda standardizacije - zasniva se na usvojenim standardima na kojima
mjerimo bonitet preduzeća i privredne grane
5. Metoda korelacije - ima zadatak da predmeta analize dovede u uzajamnu vezu
sa pojavama i kategorijama sa kojima je u interakciji i da kvantificira njihove
odnose
4.1. Pretpostavke finansijske analize
Upješnost fin analize uslovljena je materijalnom i formalnom ispravnošću bilansa.
Materijalne pretpostavke finansijske analize odnose se na obezbjeđenje istinitih i
objektivnih bilansnih podataka. Formalne pretpostavke analize vezane su za pravolnu
klasifikaciju bilansnih pozicija
Materijalne pretpostavke fin analize predstavljene su kroz:
1. Upotrebljivost bilansnih podataka
2
M. Galogaža: Poslovne finansije, MM College, Novi Sad, 2007 str 54 – 55.
5
