ANALIZA OSNOVNIH SREDSTAVA
Uvodna razmatranja
Da bi menadžment jednog preduzeća raspolagao bitnim informacijama koje bi ga podstakle
na adekvatne poteze u pogledu konsolidovanja preduzeća, potrebno je da se više pažnje posveti
analizi osnovnih sredstava.
Stepen otpisanosti osnovnih sredstava se iz godine u godinu povećava. Ukupna osnovna
sredstva su dostigla stepen otpisanosti od 48,5% , dok je kod opreme stepen otpisanosti dostigao
čak 65,9%. S tim u vezi potrebno je naglasiti da se posebno ističu stope otpisanosti osnovnih
sredstava kod proizvodnje nafte i gasa, čak 91,9%, a kod opreme 91,5%.
Nizak nivo upotrebljivosti osnovnih sredstava za posledicu je imao smanjenje fizičke
sposobnosti osnovnih sredstava, kao i nedoststak novčanih sredstava za nove nabavke.
Da bi se izvršila analiza uticaja osnovnih sredstava na obim proizvodnje i na troškove
proizvodnje, potrebno je izvršiti sledeće analize:
1. Analiza randmana osnovnih sredstava
2. Analiza veličine, starosti i strukture osnovnih sredstava na obim proizvodnje i na
troškove proizvodnje
3. Analiza povezanosti randmana osnovnih sredstava sa drugim ekonomskim indikatorima
1. ANALIZA RANDMANA OSNOVNIH SREDSTAVA
1
Svaka oblast poslovanja mora jasno da percipira najvažniji zadatak poslovanja.
U poslovanju sa osnovnim sredstvima, najvažniji zadatak se ogleda u učinku, prinosu ili
randmanu koji se postiže iz raspoloživih sredstava. Randman osnovnih sredstava se izražava
indikatorom koji u brojiocu sadrži ukupnu proizvodnju a u imeniocu osnovna sredstva.
1.1 Odnos između ukupne proizvodnje i ukupnih osnovnih sredstava
Analizirajući odnos između ukupne proizvodnje i ukupnih osnovnih sredstava, možemo
dobiti podatak o tome da li se i kako fizička sposobnost osnovnih sredstava smanjuje u nekom
vremenskom periodu.
Gornja
tabela
pokazuje
odnos
između
ukupne
proizvodnje i ukupnih osnovnih sredstava. Na svakih 100 dinara ukupnih osnovnih sredstava
odnosilo se u 2001. god. 106 dinara ukupne proizvodnje, u 2002. god. 103 dinara a u 2003. taj trend
se smanjio na 101 dinar.
Drugi odnos pokazuje nam da je sledeće razultate:
1
Prema prof.dr Slobodan V.Vidaković, Analiza poslovanja preduzeća u tržišnoj privredi.
r.b.
Pozicije
2001
2002
2003
1 Ukupna proizvodnja
989.876 1,230,675.90 1,546,656.89
2 Ukupna osnovna sredstva
934.675 1,189,245.89 1,537,409.56
3
1:2
1.06
1.03
1.01
1
Prinos osnovnih sredstava u 2002. god. je manji u odnosu na 2001. godinu za 2,5%
Prinos osnovnih sredstava u 2003. u odnosu na 2002. god je manji za 6,6%
Prinos osnovnih sredstava u 2003. je manji za 9,2% u odnosu na 2001. godinu.
Na osnovu urađene analize, možemo zaključiti da se fizička sposobnost ukupnih osnovnih sredstava
konstantno smanjuje.
1.2. Odnos između ukupne proizvodnje i opreme
Ukoliko u odnos stavimo ukupnu proizvodnju u brojiocu i opremu u imeniocu, možemo
utvrditi kolika je efektivnost osnovnih sredstava.
rb
Pozicije
2001
2002
2003
1 Ukupna proizvodnja
989,657.89 1,230,675.90
1,879,678.56
2 Oprema
786,487.23 1,113,587.44
1,709,586.48
3
1:2
1.258
1.105
1.099
Na osnovu ove analize utvrdili smo da se na svakih 100 dinara angažovane opreme u 2001.
godini ostvarilo 126 dinara ukupne proizvodnje; u 2002. godini na svakih 100 dinara angažovane
opreme ostvarilo se 110 dinara, a u 2003. godini 101 dinar. To znači da u ovom slučaju randman
ima tendenciju opadanja.
1.3 Odnos između ukupne proizvodnje i ostvarenih mašinskih sati
Stavljajući u odnos ukupnu proizvodnju u u brojiocu i ostvarene mašinske sate u imeniocu,
dobićemo indikator koji pokazuje koliko se dinara ukupne proizvodnje odnosi po jednom
mašinskom času.
rb.
P o z i c i j e
2001
2002
2003
1 Ukupna proizvodnja
989,657.89 1,230,675.90
1,879,678.56
2 Ostvareni mašinski sati
1,001.00
1,204.00
1,587.00
3
1:2
988.67
1,022.16
1,184.42
Na osnovu ove analize utvrdili smo da je 2001. godine po jednom mašinskom satu ostvareno
988 dinara ukupne proizvodnje, u 2002. godini 1022 dinara, a u 2003. godini 1184 dinara. Ovaj
indikator pokazuje nam da je tempo porasta ukupne proizvodnje brži od tempa porasta ostvarenih
mašinskih časova
1.4 Sledeći korak u analizi randmana osnovnih sredstava je da se rezultati do kojih se došlo
prethodnom analizom obavezno uporede sa istim tim rezultatuma drugih preduzeća, koja su po
svojoj deltnosti srodna. Na taj način se utvrđuje čvrsta osnovica za objektivnu ocenu o postignutom
randmanu osnovnih sredstava konkretnog preduzeća.
2. ANALIZA VELIČINE, STAROSTI I STRUKTURE OSNOVNIH SREDSTAVA
2
U ovom delu analize potrebno je pronaći čime je postignut napred utvrđeni randman
osnovnih sredstava, sa kolikim i kakvim osnovnim sredstvima. To podrazumeva ispitivanje i
ocenjivanje:
1. Veličine i dinamike osnovnih sredstava,
2
Prema prof.dr Slobodan V.Vidaković, Analiza poslovanja preduzeća u tržišnoj privredi.
2
