Република Македонија
Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ – Скопје
Правен факултет „Јустинијан Први“ - Скопје
Предмет: Судско право
Судски систем во САД
Организација на федерален систем
-научно истражувачки труд-
Изработиле: Предметен професор:
Благој Ангеловски Проф. д-р. Владо Камбовски
Петар Ефремов
Драган Крстиќ
Зоран Јованчев
Сашко Јанчев
Скопје, април 2012
Судски систем во САД - Организација на федерален систем Научно истражувачки труд
__________________________________________________________________________________________
Во време на драстични промени,
иднината ја наследуваат оние кои учат.
Тие кои мислат дека научиле се,
оспособени се да живеат во свeт кој повеќе не постои!
Eric Hoffer
2
__________________________________________________________________________________
Судски систем во САД - Организација на федерален систем Научно истражувачки труд
__________________________________________________________________________________________
Апстракт:
Правото на Соединетите Американски Држави припаѓа на фамилијата
англосаксонки права. Овој голем правен систем исто така се означува и како
англоамериканско право или, пак, како common-law систем. Тоа право дели
низа карактеристики со правото на Англија од кое и настанало, ни има
развиено и низа на сопствени својства по кои што се разликува од англиското
право.
Во трудот, ќе се разгледаат: настанувањето на правото во САД, државната
организација на САД, федералниот систем и правото на САД, изворите на
правото во САД, како и поделбата на американското право.
Клучни зборови: Англосаксонско право, американско право, федерално
уредување, извори на правото
4
__________________________________________________________________________________
Судски систем во САД - Организација на федерален систем Научно истражувачки труд
__________________________________________________________________________________________
Вовед
Развојот на федералниот систем на правосудството во САД, датира уште од
граѓанската војна и одредбите од федералниот устав кои го ограничуваат
суверенитетот на државата и нивните судови се претпоставуваат федерални.
Меѓутоа, по зајакнувањето на националните влади на државите членки на САД,
следувале компромисни ограничувања во позитивните прописи. Значајно е да
се напоменат правните средства со кои се пренесуваат споровите на
федералното правосудство – право на пренесување и право на ревизија. Покрај
ова, јасно е изразена и временската ограниченост на федералното
правосудство, додека од друга страна, е присутен сомнеж во нивната
непристрасност заради нивните внатрешни организации и состави.
Присуството на етничките и националните фактори во објективното
пресудување се фактори кои се применливи не само на американскиот систем
на судство. Во одредувањето на надлежностите на федералните судови, постојат
и конгресни ограничувања, имајќи ја пред вид вредноста на спорот кој што се
изнесува пред федералниот суд. Право на habeas corpus е едно од најзначајните
граѓански права против арбитрарното лишување од слобода.
Правото на Соединетите Американски Држави припаѓа на фамилијата
англосаксонки права. Овој голем правен систем исто така се означува и како
англоамериканско право или, пак, како common-law систем. Меѓутоа, треба да
се напомене дека ниту еден од овие називи за овој голем правен систем не е
потполно соодветен. Англосаксонското право понекогаш се употребува како
име за стерото англиско вообичаено право кое што постоело пред норманското
освојување 1066 година. Од друга страна, терминот common law, може да
5
__________________________________________________________________________________
Судски систем во САД - Организација на федерален систем Научно истражувачки труд
__________________________________________________________________________________________
1. Судскиот систем во Соединетите Американски Држави
Главната одлика на правниот систем во Соединетите Американски Држави е
дуализмот на федералните и на државните судови.
Сојузното судство е тростепено. Постојат и окружни судови, како судови од прв
степен, потоа апелациони судови кои судат како втор степен, и Врховен суд,
како најголема судска инстанца.
Исто така, на сојузно ниво, постојат и специјализирани судови со посебна
надлежност, како што се царинскиот суд, апелациониот воен суд, даночен суд и
така натаму.
Посебно значење има врховниот суд на Соединетите Американски Држави. Ова
е единствен суд кој што е непосредно утврден со уставот. Во својот состав,
Врховниот суд има девет (9) судии, кои што ги именува претседателот на
Соединетите Американски Држави, врз основа на согласноста од страна на
Сенатот. Потребно е да се истакне и дека во праксата многу ретко се случува
Сенатот да ја ускрати својата согласност, или поедноставно да не даде
согласност за предложените судии.
1
Пристапот на Врховниот суд е ограничен, имајќи пред вид дека Врховниот суд
може да го одбие разгледувањето на одреден случај, доколку истиот го смета за
недоволно правно значаен.
Сојузните судови се надлежни во сите случаи покренати врз основа на со
уставот предвидени случаи кои се однесуваат на амбасадорите, на морнарските
1
Davidson, Daniel, Jespersen, Robert,
The American Legal System
, Boston, Massachusetts, 1987.
7
__________________________________________________________________________________
