Tehni
č
ki studio
−
INSTALACIJE ZGRADA
1
1 PRORA
Č
UN VODOVODA
1.1 Prora
č
un maksimalno potrebne koli
č
ine sanitarne vode (l/s), dimenzije
sanitarnog voda
Dimenzioniranje ku
ć
ne vodovodne mreže vrši se prema sanitarnim predmetima.
Osnovni zadatak pri dimenzioniranju vodovodnih instalacija:
⇒
posti
ć
i zahtijevani protok i tlak vode na svim trošilima .
(Tlak na izljevu za ve
ć
inu sanitarnih izljevnih mjesta 0.5 bara, osim za WC s ispiralicom 1.2 bar)
Za odabir odgovaraju
ć
eg promjera cjevovoda, spojnih i prijelaznih elemenata mjerodavne su dvije
veli
č
ine:
−
vršni protok
−
ukupni pad tlaka u instalaciji
Na dimenziju cijevi, tj. na unutrašnji presjek cijevi, utje
č
e više faktora:
1. Koli
č
ina vode na izljevnom mjestu
2.
Tlak vode u cijevnoj mreži
3.
Brzina vode u cijevima
KOLI
Č
INA VODE
– ustanovljuje se eksperimentalno
Koli
č
ina vode koja se troši u ku
ć
i zavisi od:
•
broja
korisnika
•
vrste i broja izljevnih mjesta,
•
namjeni, upotrebi i konstrukciji izljeva
•
godišnjeg
doba
•
stupnja kulture, navika, obi
č
aja i dr.
Koli
č
ina vode koja protje
č
e u odre
đ
enoj dionici cjevovoda odre
đ
ujemo prema broju jedinica
optere
ć
enja
JO
.
Jedinice optere
ć
enja JO uvode se u prora
č
un instalacije vodovoda da se pojednostavi prora
č
un
instalacije.
Jedna JO predstavlja onu koli
č
inu vode koja istje
č
e na izljevnom mjestu kroz cijev promjera
∅
10
mm pri punom mlazu i tlaku istjecanja od 0.5 bara.
1JO=0.25 l/s
(DIN1988-W308)
Njema
č
ka
1JO=0.25 l/s (DIN1988-W308)
SAD
1JO=0.47
l/s
Švedska 1JO=0.30
l/s
Rusija
1JO=0.20 l/s
Odnos izme
đ
u proto
č
ne koli
č
ine vode i jedinica optere
ć
enja:
JO
q
25
.
0
=
⎥
⎥
⎦
⎤
⎢
⎢
⎣
⎡
=
⎥⎦
⎤
⎢⎣
⎡
s
dm
s
l
3
Tehni
č
ki studio
−
INSTALACIJE ZGRADA
2
(jedinice optere
ć
enja se ne uzimaju u punom broju nego kao drugi korijen tog broja. U tome se
nalazi faktor istovremenosti
ϕ
).
BRZINA VODE U CIJEVIMA:
1. bitno
utje
č
e na pad tlaka (koji raste s kvadratom brzine)
2. suviše mala brzina (ispod 0.5 m/s) ubrzava taloženje i stvaranje sloja uslijed
č
ega dolazi
do sužavanja cijevi
3.
suviše velika brzina (iznad 3 m/s) izaziva šumove, buku i udarce u cijevnoj mreži
Tablica: Preporu
č
ene brzine vode u vodovodnim cijevima za razne vrste vodova
VRSTA VODA
Brzina vode u
[
m/s
]
Ku
ć
ni priklju
č
ci
1.0
−
2.5
Razvodni vodovi
1.0
−
2.0
Vertikale
1.0
−
2.0
Grane i ogranci
1.0
−
2.5
Vertikale i grane u bolnicama, hotelima i sl.
0.5
−
0.7
Topla voda-cirkulacijski vodovi
0.2
−
0.4
Brzina vode u cijevima može se izra
č
unati iz izraza:
[ ]
2
m
s
m
s
m
⋅
⎥⎦
⎤
⎢⎣
⎡
=
⎥
⎥
⎦
⎢
⎢
⎣
3
⎤
⎡
4
π
d
2
q w
⋅
=
Brzina strujanja vode u cjevovodu
w
≤
2 m/s
(da nema šumova i vibracija) (
0.5
−
2 m/s
)
GUBITAK TLAKA
Uvjet koji se mora ispuniti – ni i jednom vodu gubitak tlaka ne smije biti ve
ć
i od raspoloživog (zbog
toga se moraju ustanoviti gubici tlaka)
H
u
– minimalni tlak u uli
č
nom vodu na mjestu priklju
č
ka (od uprave komunalnog vodovoda)
h
g
– visina najvišeg izljevnog mjesta (visinska razlika od uli
č
nog cjevovoda do najvišeg izljeva)
h
i
– izljevni
tlak
(tlak istjecanja – sanitarni izljevi 0.5 bara, Sprinkler mlaznica 0.7 bara, požarni
hidrant 2.5 bara)
h
v
– gubitak tlaka u vodomjeru (mora biti manji od 0.5 bara, vodomjer se bira iz dijagrama na
osnovu maksimalne potrošnje vode u l/s za cijelu zgradu)
Dozvoljeni-raspoloživi gubitak tlaka
h
t
:
h
t
:=
H
u
–
h
g
–
h
i
–
h
v
Jako izljevno mjesto –
q
≥
0.5 l/s
Duža upotreba – protok duži od nekoliko sekundi
Npr. vrtni hidrant
∅
20 s protokom od 0.7 l/s ne unosi se u jedinicama optere
ć
enja nego se njegov
ukupni protok od 0.7 l/s dodaje ukupnom protoku ostalih izljevnih mjesta.
Vrtni hidrant se upotrebljava bez obzira na doba dana, tj. istovremeno s ostalim izljevnim mjestima.
