MALA I SREDNJA PREDUZE
Ć
A I PROCES UPRAVLJANJA
SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES MANAGEMENT
dr Dejan
Đ
or
đ
evi
ć
1
mr Željko An
đ
i
ć
2
Rezime:
Upravljanje preduze
ć
em predstavlja kontinualni proces
kojim se pokre
ć
e i usmerava poslovna aktivnost. Ovaj proces se
može podeliti na tri faze: planiranje, organizovanje i kontrolu.
Upravljanje malim i srednjim preduze
ć
ima (MSP) se ne razlikuje u
odnosu na proces upravljanja velikim, u koncepcijskom smislu.
Ono što MSP, a posebno ona preduze
ć
a koja se svrstavaju u grupu
mikro preduze
ć
a,
č
ini posebnim jesu resursi.
Klju
č
ne re
č
i:
Mala i srednja preduze
ć
a, upravljanje,
preduzetništvo
Abstract:
Business management is a continuous process for start
and orientation of business activities. This process can be divided
in three phases: planning, organizing and control. Small and
Medium Enterprises (SME) management is not different concept
then Large Enterprises management. Specialty of SME`s, and
particularly Micro Enterprises is matter of resources.
Key words:
Small and medium enterprises, management,
enterpreneurship
1. PROCES UPRAVLJANJA PREDUZE
Ć
EM
Svaka organizacija, da bi njeno funkcionisanje bilo delotvorno, zahteva da se
njom upravlja. U svakoj organizaciji moraju da postoje pojedinci koji donose
odluke, koji su odgovorni za njenu misiju, njeno prakti
č
no funkcionisanje i
normalno, za njene rezultate. Drugim re
č
ima, svaka organizacija zahteva da
postoji odre
đ
eni broj pojedinaca koji
ć
e se baviti misijom, ciljevima,
strategijom, sprovo
đ
enjem definisanih aktivnosti. Kako je preduze
ć
e
organizacija koja je usmerena na privre
đ
ivanje u društvu i koja posluje na
tržištu koje sa sobom nosi rizike, potrebno je da se preduze
ć
em adekvatno
upravlja.
1
Tehni
č
ki fakultet "Mihajlo Pupin" Zrenjanin, ul.
Đ
ure
Đ
akovi
ć
bb, tel. 023/550-515,
[email protected]
2
Tehni
č
ki fakultet "Mihajlo Pupin" Zrenjanin, ul.
Đ
ure
Đ
akovi
ć
bb, tel. 023/550-515,
[email protected]
15
Jedna od svakako najzna
č
anijih definicija upravljanja jeste ona koju je dala
Meri Parker Folet, koja spada u grupu klasi
č
nih teoreti
č
ara. Ona odre
đ
uje
upravljanje kao
sposobnost da se stvari obave preko ljudi
[1, str.5].
Najopštije posmatrano, upravljanje preduze
ć
em predstavlja kontinualni proces
kojim se pokre
ć
e i usmerava poslovna aktivnost u cilju realizacije svrhe
poslovanja. Osnovna svrha upravljanja preduze
ć
em jeste donošenje odre
đ
enog
niza poslovnih odluka kojima se vrši kombinovanje resursa u funkciji
ostvarivanja poslovnih ciljeva preduze
ć
a, kao i ostvarivanja stabilne tržišne
pozicije, rasta i razvoja. Upravljanje preduze
ć
em karakterišu slede
ć
i elementi:
-
upravljanje jeste kontinualni proces rešavanja problema sa kojim se
preduze
ć
e susre
ć
e u toku svog poslovnog života,
-
upravljanje jeste dinami
č
ki proces zbog
č
injenice da se uslovi privre
đ
ivanja
menjaju, a preduze
ć
e mora da odgovori na njih,
-
upravljanje preduze
ć
em ima ekonomski karakter jer je usmereno na
ostvarivanje ekonomskih ciljeva i oblast privre
đ
ivanja u kojoj vladaju
odre
đ
ene ekonomske zakonitosti i principi,
-
upravljanje se zasniva na informacijama - donošenje poslovne odluke, kao
krajnjeg rezultata procesa upravljanja, zasnovano je na analizi informacija,
pri
č
emu ni jedna odluka ne može da bude bolja nego što su informacije na
kojima se odluka zasniva,
-
upravljanje preduze
ć
em u savremenim uslovima privre
đ
ivanja jeste
orijentisano na budu
ć
nost, jer inkorporira u sebe sve elemente koji su
preduslov rasta i razvoja [2, str. 238].
Upravljanje preduze
ć
em se može podeliti na tri faze: planiranje, organizovanje i
kontrolu. Kako je upravljanje kontinualni proces, to su tri pomenute faze
me
đ
usobno povezane - mogu se posmatrati kao podsistemi sistema upravljanja
u preduze
ć
u. Planiranjem se usmeravaju sve poslovne aktivnosti u preduze
ć
u,
organizovanjem se realizuje ono što je planirano, a kontrolom se vrši analiza
rezultata koji su ostvareni na osnovu planskih odluka.
2. OPŠTE SPECIFI
Č
NOSTI UPRAVLJANJA U MALIM I SREDNJIM
PREDUZE
Ć
IMA
Mala i srednja preduze
ć
a (MSP) posluju sa vrlo ograni
č
enim poslovnim
resursima. Dakle, kao osnovno obeležje koje može da upravljanje u MSP u
č
ini
specifi
č
nim jeste nedostatak resursa. Ovde se prevashodno misli na finansijske
resurse, ali i sve druge resurse - znanje, radnu snagu, mašine. Tako posmatrano,
upravljanje malim i srednjim preduze
ć
ima poprima oblik upravljanja
preduze
ć
em u uslovima ograni
č
enih resursa. Poslovanje u uslovima
globalizacije privrede se obavlja u uslovima ograni
č
enih resursa - prirodni
resursi, kao što su rudno bogatstvo, energetski izvori i zemlja (obradive
površine) i radna snaga su ograni
č
eni. Me
đ
utim ovde se ne misli na ta opšta
ograni
č
enja u resursima, ve
ć
se misli na nedostupnost ili uslove otežane
dostupnosti pojedinih resursa.
16
