KRIMINALITET ŽENA
Kriminal je naziv kojim se opisuju sve delatnosti kojima se krše političke i moralne
norme nekog društva, pogotovo kada je reč o normama iza kojih stoji zakonska sankcija
države. Počinitelji kriminalnih radnjih se nazivaju kriminalcima. Borba protiv kriminala
je jedan od glavnih zadataka državnog aparata, a ona se sprovodi kroz njegovo
sprečavanje za koje je najčešće zadužena policija, odnosno kažnjavanje počinitelja koje
sprovodi pravosuđe.
Nauka koja se bavi proučavanjem kriminala se naziva kriminologija, dok se nauka koja
proučava metode borbe protiv kriminala naziva kriminalistika.Sveukupnost kriminalnih
radnji na nekom području se naziva kriminalitet.
1
1. TEORIJE O PRISUTNOSTI ŽENA U KRIMINALU
Prisutnost stereotipa o muškarcima i ženama vidljiva je i u mnogim kriminološkim
teorijama. Kao razlozi zašto žene čine kaznena dela najčešće se navode biološka obeležja,
doživljene traume, duga izloženost nasilju i sl. Lombroso
1
, poznat po svojoj knjizi
„Rođeni zločinac“, tek kod nekoliko žena pronalazi karakteristike opisane u knjizi, za
njih je utvrdio da su još opasnije i „pokvarenije“ od svojih muških ekvivalenata.
Konstatovao je i da su žene normalno manje osetljive na bol, manje samilosne, a
ljubomornije i osvetoljubivije, ali je sve to ublaženo tipičnim ženskim atributima, poput
pobožnosti, ljubavi, materinstva, fizičke slabosti i nerazvijene inteligencije. Lombroso
navodi kako žene počiniteljke kaznenih dela nemaju materinskih poriva ni osećanja, već
su maskulinih obeležja, što je dokaz njihove degenerisanosti. Danas se smatra da je takav
pogled na žene koje su počinile kazneno delo poprilično zastareo, pa se u današnje vreme
prilikom objašnjenja ove pojave koriste savremeniji pristupi. Osim o „rođenom“
Lombroso je pisao i o „slučajnom zločincu“, a po njemu je upravo kod žena prestupnica
to najčešći slučaj. Pobornici shvaćanja o psihološkoj uslovljenosti kriminaliteta žena
tvrde da „tipične ženske osobine“ kao što su pasivnost, plašljivost, zavisnost,
bespomoćnost, nisko samopouzdanje, emocionalnost te odsutnost agresivnosti stabilizuju
njenu psihu i odvraćaju je od kriminalnog ponašanja. Tako se, na primer, „ženska
sklonost nepoštenju“ povezuje s relativno visokim udelom žena među svim počiniteljima
kaznenih dela klevete, širenja dezinformacije i ubistava trovanjem, dok se u “ženskoj
emocionalnosti“ nalazi objašnjenje veće sklonosti žena verbalnoj agresiji. Teorija
anomije manju prisutnost žena u kriminalu pripisuje tradicionalnoj orijentisanosti žena na
brak i materinstvo. Dok je muškarcima glavni životni cilj poslovni, finansijski uspeh,
ženama je ideal porodica. Zbog svoje vezanosti više za dom i porodicu, a manje za
spoljni svet, manje su izložene stresovima, frustracijama i izazovima nego muškarci. Po
teoriji etiketiranja žene ne pristaju u stereotipno razmišljanje o kriminalitetu, što
pripadnike policijskih i pravosudnih djelatnosti može, do neke mere, navoditi na
razmišljanje o ženskom kriminalitetu kao manje ozbiljnom ili čak nepostojećem
problemu. Takav stav nalazi podršku i u široj javnosti, jer se ljudi daleko manje boje
ženskih nego muških počinilaca kaznenih dela. Stoga se kaznena dela koja počine žene u
vrlo malom broju slučajeva prijavljuju i dalje procesuiraju. Teorija etiketiranja porast
ženskog kriminaliteta u statistikama pripisuje „prodoru“ žena u „muški“ svet, tj.
njihovom sve većem uključivanju i učešću u donedavno tipično muškom svetu
2
. Mnogi
kriminolozi su nastojali da objasne kriminalitet žena. Prisutnost manjeg broja žena u
kriminalu tumače društvenim vaspitanjem, blažom reakcijom javnosti i „tipičnim
ženskim“ osobinama. Njihova objašnjenja ukazuju na postojanje nejednakosti i prisutnost
1
Konstantinović-Vilić, S.D. (1986). Žene-ubice. Niš: Gradina.
2
Singer M. (1994). Kriminologija. Zagreb: Nakladni zavod Globus.
2
Ovde takođe možemo videti koja su najzastupljenija krivična dela koja su žene počinile.
Najčešća krivična dela su krivična dela protiv imovine, zatim dolaze krivična dela protiv
života i tela i krivična dela protiv javnog reda i morala. Među imovinskim krivičnim
delima najčešće su prevare, a među delima protiv života i tela dominiraju ubistva.
Takođe, određeno mjesto među počinjenim krivičnim delima zatvorenica zauzimaju i
dela povezana s proizvodnjom i prometom opojnih droga.
5
