Okolinski nameti EU u funkciji dugoročno
održivog razvoja
Seminarski rad
2
SADRŽAJ
1.
UVOD
......................................................................................................................... 3
2.
EVROPSKA STRATEGIJA ODRŽIVOG RAZVOJA
......................................... 4
3. PRINCIPI NA KOJIMA SE ZASNIVA ZAŠTITA OKOLINE I ODRŽIVOG
RAZVOJA U EU........................................................................................................ 5
3.1. Pregled principa zaštite okoline.......................................................................... 5
3.1.1. Princip zagađivač plaća............................................................................ 5
3.1.2. Princip prevencije..................................................................................... 6
3.1.3. Princip mjera predostrožnosti.................................................................. 7
3.1.4. Princip integracije..................................................................................... 7
3.1.5. Princip intervencije na izvoru................................................................... 7
4.
OKOLINSKI NAMETI U FUNKCIJI ODRŽIVOG RAZVOJA EU
…...…….... 8
4.1. Definicija okolinskih nameta…........................................................................... 8
4.2.Vrste okolinskih nameta ………............................…………………………...… 9
4.2.1. Naknade za emisiju……………………..................................……..… 9
4.2.2. Naknade za korištenje okoline............................................................ 10
4.2.3. Naknade za proizvod........................................................ .................. 10
4.2.4. Depozit................................................................................................ 10
4.2.5. Sistem tržišnih dozvola....................................................................... 11
4.3. Kazne i kaznene odredbe................................................................................... 12
5. EKOLOŠKO OPOREZIVANJE U EU.................................................................. 13
6. PREDNOSTI I NEDOSTACI OKOLINSKIH NAMETA.................................... 14
7.
ZAKLJUČAK
............................................................................................................. 16
8.
LITERATURA
........................................................................................................... 17
4
2.
EUROPSKA STRATEGIJA ODRŽIVOG RAZVOJA
Amsterdamski ugovor, temeljni dokument Europske unije, postavlja ostvarenje održivog
razvoja Europe kao temeljnu zadaću. Europska unija je 2006. godine prihvatila novu
Strategiju održivog razvoja za proširenu Europu, nakon temeljite revizije Göteborgške
strategije održivog razvoja iz 2001.
Nova se Strategija bavi izazovima postupne promjene sadašnje neodrživosti u načinima
proizvodnje i potrošnje te potrebom za integriranim pristupom pri oblikovanju smjernica i
politika. Ona naglašava potrebu za solidarnošću i prepoznaje važnost jačanja partnerstva.
Svrha Strategije je prepoznati i razviti akcije koje će omogućiti EU postizanje kontinuiranog
poboljšanja kvalitete življenja sadašnjih i budućih generacija, putem stvaranja održivih
zajednica koje su u stanju upravljati i djelotvorno koristiti izvore te potaknuti ekološke i
društvene inovativne potencijale u području gospodarstva, osigurati prosperitet, zaštitu
okoliša i društvenu koheziju.
Strategija održivog razvoja EU donosi opće ciljeve i konkretne aktivnosti u sedam ključnih
prioritetnih područja u razdoblju do 2010. godine većina kojih je u području zaštite okoliša:
Klimatske promjene i čiste energije
Održivi prijevoz
Održiva proizvodnja i potrošnja
Javno zdravstvo
Bolje upravljanje prirodnim resursima
Socijalna uključenost, demografija i migracije
Borba protiv globalnog siromaštva.
Strateške razine u EU okvirima koje su zadužene za sprovedbu ciljeva strategije održivog
razvoja EU prikazane su na slici.1.
Slika 1. Strateški nivoi u EU za sprovođenje ciljeva strategije održivog razvoja
Europska komisija
:
EU strategija, npr. Lisabonska strategija
Europsko vijeće
:
glavne političke smjernice i cliljevi budućeg razvoja
Unije
EU Sektorske strategije i politike (održivi
razvoj, ....)
Zemlje članice:
Nacionalne strategije
Sektorske strategije/politike
Regionalne strategije
Programi, projekti
5
Jedan od bitnih principa održivog razvoja je internalizacija troškova vezanih za okoliš (tj.
prevođenje eksternih troškova degradacije okoliša u interne troškove zagađivača/korisnika)
kroz provođenje principa zagađivač/korisnik plaća. Ovaj kao i ostali principi predstavljaju
osnovu za cjelokupnu okolinsku politiku i legislativu, daju smjernice za održivi razvoj,
pomažu pri donošenju odluka.
3.
PRINCIPI NA KOJIMA SE ZASNIVA ZAŠTITA OKOLINE I
ODRŽIVI RAZVOJ U EU
Dobro poznati principi koji su korisni za postizanje održivog razvoja, tj. razvoja koji
zadovoljava sadašnje potrebe bez ugrožavanja potreba budućih generacija su:
-
princip zagađivač plaća,
-
princip prevencije,
-
princip mjera predostrožnosti,
-
princip integracije i
-
princip intervencije na izvoru.
Postojanje velikog broja principa u sferi okoline je jedna od specifičnih karakteristika
okolinske politike i zakona o zaštiti okoline. Opći principi na kojima se bazira okolinska
politika jasno su određeni već Prvim Akcionim programom, i njihova primjena je obavezna.
3.1. Pregled principa zaštite okoline
3.1.1. Princip zagađivač plaća
Znači da troškovi koji su vezani za okolinu, a nastali usljed zagađivanja treba da idu na trošak
zagađivača, tako da postoji finansijska stimulacija koja, će, što je moguće više, smanjenje
zagađivanja dovesti na nivo profitabilnosti.
Princip zagađivač plaća je usvojen u skladu sa okolinskim procedurama i principima
Evropske unije i ovaj princip čini kamen temeljac za okolinsku politiku i zakone. Naplata
troškova za radnje koje je zagađivač poduzeo radi sprečavanja zagađivanja, podsticanje da
smanji zagađivanje i da nastoji da pronađe proizvode sa manjim štemtnim
efektimazagađivanja ili tehnologije omogućava racionalnije korištenje okolinskih resursa.
Osim toga, zadovoljava i kriterije efektivnosti. Uspostavljanje sistema odgovornosti dovodi
do implementacije principa zagađivač plaća, jer osigurava da će lica odgovorna za
zagađivanje okoline u stvari snositi troškove. Da bi se ovo postiglo, Evropska unija na nivou
Unije i zemlje članice u svojim državnim zakonima o zaštiti okoline moraju primjeniti princip
„zagađivač plaća“. Prema ovom principu fizička i pravna lica odgovorna za stvaranje
zagađivanja prema državnom i nacionalnom zakonodavstvu moraju platiti troškove za mjere
koje je neophodno poduzeti radi sprečavanja tog zagađivanja ili smanjiti zagađivanje tako da
