Instrumenti platnog prometa

SADRŽAJ:

Uvod.................................................................................................................................................2

1.  Posredovanje u platnom prometu................................................................................................3
2.  Instrumenti unutrašnjeg platnog prometa....................................................................................4
3. Ostali instrumenti plaćanja UPP-a................................................................................................6
4.  Sistemi   međunarodnih   plaćanja.................................................................................................7
5. Instrumenti   plaćanja  u  međunarodnom   platnom  prometu........................................................7
5.1.   Međunarodna   bankarska   doznaka….....................................................................................8
5.2.   Međunarodni   dokumentarni   akreditiv....................................................................................9
5.3.   Međunarodni   dokumentarni   inkaso......................................................................................12
6. Ostali instrumenti međunarodnog platnog prometa...................................................................13

Zaključak........................................................................................................................................14
Literatura……................................................................................................................................15

Instrumenti platnog prometa

UVOD

                U ovom radu obrađena je tema platnog prometa, sa posebnim osvrtom na instrumente
platnog prometa. Dati su osnovni pojmovi i definicije koje se javljaju u oblasti platnog prometa.
Pod platnim prometom se podrazumevaju sva plaćanja izražena u novcu, bez obzira ko ih vrši, na
koji način i u koju svrhu. Platni promet (eng. Payments system) predstavlja sva plaćanja koja
prate dužničko – poverilačke odnose između fizičkih i pravnih lica, između pravnih lica kao i
između   fizičkih   lica.   U   užem   smislu   platni   promet   podrazumeva   sva   plaćanja   koja   se   vrše
posredstvom banke. Posrednici u plaćanju  pored banke mogu biti i : pošte, poštanske štedionice,
ovlašćeni agenti i preduzeća PTT saobraćaja.

Osnovni uzroci plaćanja su:

1. plaćanja za robu i usluge,
2. plaćanja po osnovu nastanka kreditnog i finansijskog odnosa.

Društveno organizovan platni promet obuhvata:



Prijem naloga za plaćanje računa



Kontrolu ispravnosti naloga za plaćanje



Izvršavanje naloga za plaćanje



Obaveštavanje učesnika u PP-u o izvršenom plaćanju

Osnova funkcionisanja platnog prometa je dobra organizacija, uz istovremeno poštovanje
principa efikasnosti i ekonomičnosti. Prednosti platnog prometa:

1) omogućava normalan proces reprodukcije,
2) povećava privredne aktivnosti
3) doprinosi stvaranju optimalnog broja obrta novčanih sredstava
4) povećava likvidnost privrede
5) doprinosi smanjenju obima korišćenja kredita

Cilj platnog prometa je brzo i efikasno izmirivanje dužničko-poverilačkih obaveza uz racionalno
korišćenje raspoložine novčane mase.

Ključne reči

: platni promet, oblici platnog prometa gotovinski / bezgotovinski, instrumenti

platnog prometa: instrumenti unutrašnjeg platnog prometa, instrumenti međunarodnog platnog
prometa…

Instrumenti platnog prometa

Obavljanje platnog prometa zasniva se na sledećim načelima :



jedinstvenoj i racionalnoj tehnologiji obavljanja platnog prometa (povezane baze
podataka);



racionalnoj mreži organizacionih jedinica nosilaca platnog prometa (mreža mora biti tako
organizovana da na optimalan način zadovoljava potrebe svih učesnika u platnom
prometu);



primjeni međunarodnih i domaćih finansijskih standarda u izvršavanju platnog prometa;



jedinstvenoj komunikacionoj mreži za prenos sredstava i podataka u platnom prometu;



brzom, sigurnom i racionalnom prenosu sredstava između učesnika u platnom prometu;



slobodnom raspolaganju sredstvima na računu;



obezbeđivanju finansijskih podataka i njihovoj obradi.

Metode regulisanja monetarne stabilnosti:

1. Kada se na monetarno stanje deluje putem obaveznih rezervi koje poslovne banke drže

kod centralne banke

2. Operacije centralne banke na otvorenom tržištu.

2. INSTRUMENTI UNUTRAŠNJEG PLATNOG PROMETA

             Unutrašnji platni promet u širem smislu podrazumjeva sva plaćanja (unutar zemlje) koja
se   obavljaju   između   građana   (fizičkih   lica),   između   fizičkih   i   pravnih   lica,   i   između   samih
pravnih lica. Ukoliko se u obzir uzimaju samo plaćanja koja se obavljaju između pravnih lica,
unutar   zemlje,   i   to   uz   pomoć   određenih   institucija,   onda   govorimo   o   unutrašnjem   platnom
prometu u užem smislu reči.Kako bi platni promet funkcionisao u jednoj zemlji ili više zemalja
moraju postojati instrumenti koji se koriste kako bi se uspostavio normalan protok novčanih
transakacija.   Pod   instrumentima   unutrašnjeg   platnog   prometa   podrazumevaju   se   popunjeni
obrasci   koji   se   koriste   u   novčanim   transakcijama   u   korist   ili   na   teret   računa   deponenata.
U   unutrašnjem   platnom   prometu   (u   Republici   Srbiji)   koriste   se   četiri   instrumenta   platnog
prometa:

To su



nalog za uplatu

nalog za isplatu

(instrumenti gotovinskog platnog prometa)



nalog za prenos

nalog za naplatu

(instrumenti bezgotovinskog platnog prometa)

www.wikipedia.com

Instrumenti platnog prometa

Nalog za uplatu

, često zvan i „Uplatnica“, je instrument gotovinskog platnog prometa. Koristi

se za uplate u gotovom novcu na račun (dnevni pazar, plaćanje obaveza i sl.), kao i u slučaju kada
građani plaćaju obaveze u gotovom novcu i vrše druge uplate u korist računa klijenta koji se vodi
kod banke. Ovaj nalog se koristi i u slučaju kada klijent vrši uplatu dnevnog pazara kod druge
banke ili pošte u mestu u kojem se ne nalazi organizacioni deo banke, odnosno banka kod koje
ima otvoren tekući račun.

Nalog za isplatu

je gotovinski instrument kojim pravno ili fizičko lice podiže sa svog računa

sredstva u gotovom novcu ili kojim na teret svog računa nalaže isplatu u gotovom novcu
primaocu koji nema račun kod banke.

Nalog za prenos

se koristi kada dužnik nalaže banci da na teret njegovog računa prenese sredstva

u korist računa poverioca, za prenos sredstava između dva računa istog klijenta, kao i za
evidentiranje istog iznosa sredstava na teret i u korist istog računa po osnovu izmirivanja
međusobnih novčanih obaveza (kompenzacija, asignacija, cesija, prenos hartija od vrednosti i dr.