UNIVERZITET U NIŠU
EKONOMSKI FAKULTET
SEMINARSKI RAD
Predmet:
Sociologija
Tema:
Problemi savremene porodice
Profesor:
Student:
Niš, April 2014.
2
SADRŽAJ:
UVOD ........................................................................................................................ 3
1. Pojam porodice .............................................................................................. 4
2. Porodica – ključne karakteristike ................................................................... 6
3. Klasifikacija savremene porodice .................................................................. 7
4. Glavni problemi savremene porodice ............................................................. 8
4.1.
Siromaštvo i alkoholizam ....................................................................... 8
4.2.
Nasilje u porodici i narkomanija ............................................................. 11
4.3.
Maloletnička delikvencija, samohrani roditelj......................................... 13
5. Uloga porodice u vaspitanju deteta i formiranju njegove ličnosti................... 15
6. Porodica u demografskom vrtlogu .................................................................. 17
7. Zaključak ......................................................................................................... 18
Literatura
UVOD
4
Sam termin
porodica
je relativno novijeg porekla a pre toga su korišćeni različiti
srodnički termini. Reč porodica ne postoji u Vukovom rečniku. Umesto nje Vuk upotrebljava
druga dva izraza. Jedan je latinskog porekla - familia i usvojen je i u svim glavnim evropskim
jezicima u različitim varijetetima: kod nas je familija, na nemačkom die familie, na engleskom
the familiy, na španskom famiglie, na francuskom la famille, na italijanskom famiglia (Milić,
1981). Reč
famulus
Rimljani upotrebljavali da označe lični odnos između robova i gospodara
kao i funkciju služenja koja se tiče ličnih potreba gospodara. A kako se porodica uvek ticala
ličnih odnosa i služenju ličnosti ne čudi povezanost modernog izraza i arhaičnog korena. Drugi
izraz je reč obitelj. Poreklo ove reči dolazi od glagola obitavati, stanovati i označava pripadnost
jednom domu. Termin porodica jasno implicira grupu koja nastaje rađanjem (po-rod) i koja na
temelju takve veze predstavlja srodničku grupu. Postoji čitavo bogatstvo tumačenja i objašnjenja
porodice, od filozofskih, socioloških, psiholoških, socijalnih, ekonomskih itd., koja nam pomažu
da sagledamo i razumemo porodicu izdvajajući i konkretizujući neke njene osnovne karateristike
i osobenosti.
Sa ekonomskog stanovišta
, savremena porodica predstavlja, po pravilu, porodičnu
grupu koja nema svoja sredstva za proizvodnju, već radi tuđim sredstvima i za drugog. U
kapitalizmu to je rad za kapitalistu, u socijalizmu u društvenom sektoru privrede (radničko-
službenička porodica).
Sa istorijsko-sociološkog stanovišta
, ona predstavlja jednu etapu u razvitku porodice
uopšte za koju su karakteristične sledeće odlike:
a) porodicu sačinjavaju bračni par i maloletna odnosno za rad nesposobna deca
(dvogeneracijska porodica)
b) brak (ili vanbračna zajednica) je osnov za zasnivanje porodice (otuda neziv:
supružanska porodica)
c) broj njenih članova sveden ja na najmanju meru, tj.na biološku grupu (biološka,
prosta, mala, inokosna, nuklearna porodica)
d) ona izrasta u uslovima velike urbanizacije i industrijalizacije (industrijska porodica)
e) ona počiva na osećajnim vezama i faktičkoj ravnopravnosti supruga (egalitarna
porodica).
Sa pravnog stanovišta, ona počiva na:
5
a) pravnoj jednakosti supruga (mada to nije u svim zemljama slučaj, jer u nekim
kapitalističkim zemljama pravo zaostaje za faktičim stanjem),
b) na pravnoj zaštiti porodice kao celine i posebnoj zaštiti nekih njenih članova: žene i
dece.
Sa socijalno-političkog stanovišta
, savremena porodica predstavlja tip društveno
(odnosno državno) visoko zaštićene porodice: socijalno, zdravstveno osiguranje, socijalna zaštita
u raznim vidovima i dr.
Među mogućim promenama savremene porodice je i tendencija da se ima malo dece,
jedinče, ne shvatajući da se dete lišava najdragocenijeg doživljaja bratske ili sestrinske ljubavi,
opravdavajući se željom za obezbeđenjem njegove bolje budućnosti. Zbog smanjenja broja
članova porodice dolazi i do slabljenja porodične tradicije kao snažnog faktora u vaspitanju.
Porodica postaje labilna društvena zajednica, bez jasno utvrđenih uloga, sklona dezorganizaciji,
neprilagođena novim uslovima i nedovoljno sposobna da u mnogim uslovima pravilno
organizuje vaspitni proces. Promene u gradskom tipu odvijaju se u nekoliko pravaca:
u organizaciji porodičnog života;
porodičnih odnosa;
vaspitanju.
Porodica je društvena grupa istorijski promenljivog karaktera u kojoj se ostvaruje
reprodukcija ljudskih bića. U skladu sa društveno – ekonomskim i političkim razvojem našeg
društva, i porodica je doživljavala promene i u strukturi i u međusobnim odnosima između
članova, posebno u odnosima između samih roditelja i roditelja i dece. Ove promene odvijale su
se različitim intenzitetom u različitim društvenim sredinama, zavisno od društveno – ekonomskih
promena u pojedinim sredinama. Proces preobražaja porodice zahvatio je njene socijalne
funkcije, sadržinu, strukturu i institucionalne forme, pa se savremena porodica može
transformisati na tri nivoa, i to: 1. U odnosu prema društvu i društvenim institucijama; 2. U
interpersonalnim porodičnim odnosima; 3. U položaju ličnosti u porodici Među pratećim
obeležjima promena savremene porodice je sistem vrednosti.
Osnovnu vrednost savremene porodice čini težnja za socijalno – emocionalnom i
ekonomskom sigurnošću, sa tendencijom razvijanja i jačanja emocionalne sigurnosti i
obogaćivanja emocionalnih odnosa roditelja prema deci (M. Mladenović). Promene koje
doživljava savremena porodica ne idu u pravcu konstituisanja demokratske, humanitarne
porodice, već naprotiv, u nekim slučajevima se zadržavaju autokratski i autoritarni odnosi koji se
posebno ispoljavaju između roditelja i dece (A. Milić).
2.Porodica – ključne karakteristike
