VISOKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA ZA MENADŽMENT
U SAOBRAĆAJU
SEMINARSKI RAD
PREDMET : SOCIOLOGIJA
PREDMET SOCIOLOGIJE
Mentor : Student :
Prof. dr. Vidimir Veljković Marija Zarić
Pb 144 -p
Niš, Decembar, 2012
1
Sadržaj rada
Uvod .................................................................................... 3-5
Predmet socologije ............................................................ 5-8
Odnos sociologije i drugih naučnih disciplina................. 8-9
Odnos sociologije i istorije ................................................ 9
Odnos sociologije i psihologije........................................... 10
Odnos sociologije i filozofije.............................................. 10
Sociologija I antropologija ................................................ 11
Odnos sociologije i političke ekonomije............................ 11-12
Odnos sociologije i pravnih nauka.................................... 12-13
Sociologija i socijalna ekologija.......................................... 13-14
Odnos opšte sociologije i posebnih sociologija ................ 14-16
Zaključak ............................................................................ 17
Literatura ............................................................................ 18
2
Sociologija danas predstavlja skup više socioloških disciplina (mikrosociologija), koje
uspostavljaju određeni odnos i preuzimaju delove opšteg predmeta, produbljuju i šire polje
istraživanja. Time je omogućeno sociologiji da otkriva uzroke, korene, strukturu, razvoj i
posledice određene društvene pojave.
Opšta sociologija će istraživati opšte karakteristike, zakonitosti i tendencije neke pojave
ili procesa, a ostale sociološke discipline će uzimati za predmet svog istraživanja pojedine
specifične manifestacije tih pojava i procesa, i osvetljavati ih iz različitih teorijsko-metodoloških
uglova. Tako će sociologija (kao integralna disciplina) moći potpunije da istraži, analizira i
sagleda neku društvenu pojavu, proces ili tvorevinu.
Društvo nije statična kategorija, čvrsto uzročno-posledično određena (kao što su to prirodne
pojave i biološke strukture), već je to jedna promenljiva, dinamična, fluidna kategorija, zato i
predmet sociologije mora imati razvojni, procesualni karakter. Predmet sociologije se mora širiti,
specijalizovati, kako bi mogao obuhvatiti sve promene koje se dešavaju u društvu. Svakako da
predmet sociologije ne može, u svim elementima, biti isti početkom XXI veka, kao što je to bio
krajem XIX veka. Ni današnji čovek, kao osnovni “gradivni” elemenat društva, sa svojim
potrebama, interesima i vrednostima, nije “isti” kao čovek iz Kontovog, Spenserovog i
Dirkemovog vremena. Sociologija mora prvo da shvati čoveka sa svim njegovim potencijalima i
težnjama, da bi mogla da krene u istraživanje savremenih društvenih pojava. Sociologija mora
biti
savremena
nauka, a ona to postaje kroz stalno
osavremenjivanje
predmeta istraživanja.
Predmet savremene sociologije je i neposredno događanje, od lokalnog do globalnog nivoa:
integracije i dezintegracije;
uspon svih vrsta moći i nasilja konzervativnih i retrogradnih ideologija
(nacionalizam);
borba individualnog i kolektivnog identiteta;
pojava novih kriza, sukoba i ratova;
siromaštvo;
destruktivne i devijantne aktivnosti savremenog čoveka;
socijalne posledice i moralne dileme ekonomskog rasta, naučno- tehnikog razvoja
i slično
.
4
Predmet sociologije
O predmetu opšte sociologije postoje dakle različita shvatanja. Njeni osnivači su O. Kont,
H. Spenser, K. Marks. Svi oni su davali svoju definiciju predmeta sociologije. Nastala je pre
skoro 170. godina kada je Ogist Kont u svom delu „Kurs pozitivne filozofije“određuje kao nauku
koja treba da proučava ljudsko društvo kao celinu.Tokom razvoja, sociologija je proučavala ne
samo ljudsko društvo kao celinu – ukupnost društvenih pojava, već i pojedine društvene pojave
pa se od početka 20. veka govori o opštoj sociologiji i posebnim sociologijama.
1
Definicije predmeta opšte sociologije razlikuju se u zavisnosti od filozofske orjentacije tvorca.
Definicija treba da odredi predmet i razgraniči je od drugih društvenih nauka.Veliki broj
definicija naveo je Huntigtona da kaže da je sociologija ono što pod tim podrazumevaju oni
naučnici koji sebe smatraju sociolozima. Uzroci teškoća u definisanju predmeta:
1. .u oblasti društvenog života ne mogu se zahtevati stroge definicije kao u
geometriji
2. zbog njene relativne mladosti nema jedinstva teorijskog i empirijskog istraživanja
3. klasno je determinisana, u zavisnosti od položaja sociologa u društvu različito se
definiše njen predmet, određuju njeni zadaci i tumače društvene pojave. Struktura
globalnog društva kao i odnose između njegovih užih delova, razvoj društvenih
celina, pitanja koja su neobilazna u empirijskom i teorijskom studiju ove nauke.
Pa ipak sociologija istražuje i pokušava da reši društvene probleme. Njih je mnogo i sreću se
u svakodnevnom životu koliko i u istorijskim razdobljima. Sociologija, kao racionalna misao o
društvu, pokušava da identifikuje i opiše društvene probleme, da ih objasni na deterministički
način, odnosno razume i da
eventualno predloži određena teorijska i praktična rešenja. Ona,
prema tome, nije normativna nauka (poput prava ili morala) i ne polazi od određenih normi da bi
iz njih izvela praktična ponašanja. Ona istražuje društvene činjenice i analizira ih sociološkim
pojmovima. Određivanju predmeta opšte sociologije su najpre pristupili njeni osnivači
Ogist Kont, Herbert Spenser i Karl Marks, ali u tome nisu u potpunosti uspeli, jer te definicije
nisu bile adekvatne njihovim idejama o zakonitostima društvenog života
.
1
Andon Kostadiović, Opšta sociologija, Niš, 2010
5
