IZRADA GORNJEG SLOJA ( FLEKSIBILNE
KOLOVOZNE KONSTRUKCIJE) KOD
IZGRADNJE PRIMARNE GRADSKE PUTNE
MREŽE
1
UVOD
Kolovozna konstrukcija je deo puta po kom se odvija saobraćaj, a služi da omogući
bezbedno, udobno i ekonomično kretanje vozila u predviđenom periodu eksploatacije. Pojam
savremene kolovozne konstrukcije podrazumeva višeslojnu konstrukciju koja se postavlja na
posteljicu i sastoji se od podloge i zastora. Uloga kolovozne konstrukcije je da preuzme
saobraćajno opterećenje i da ga prenese na podlogu, tako da sama konstrukcija pretrpi što manja
ostećenja u datim vremenskim okolnostima. Da bi ispunila svoj cilj, kolovozna konstrukcija
mora da ima odgovarajuću:
- nosivost
- trajnost
- otpornost na klizanje
- da je zaštićena od dejstva vode
Udeo troškova gradnje kolovozne konstrukcije u ukupnim troškovima gradnje puta iznosi
30-50% (zavisno od konfiguracije terena i objekata na trasi).
Vrste kolovoznih konstrukcija:
- fleksibilne – bitumenom vezani materijali, elastičnije i deformabilnije od krutih
- krute – portland cementom vezani materijali, prenose opterećenje na veću površinu
posteljice, manji naponi na pritisak i manje deformacije od fleksibilnih.
Kao ilustracija obima zadatka vangradskih i gradskih sistema saobraćaja može poslužiti
podatak da se danas u našoj zemlji praktično 2/3 putovanja ljudi obavlja javnim gradskim
saobraćajem, a samo 1/3 međugradskim sistemima.
3
Poboljšanje posteljice:
- Zamena lošeg materijala kvalitetnijim. Zavisno od vrste materijala, posebno od njegove
plastičnosti i sadržaja organskih primesa, najčešće se zamena materijala vrši do dubine od 0,5m
do 2,0 m.
- Stabilizacija posteljice hidrauličkim ili bitumenskim vezivom (kreč, asfaltna emulzija, portland
cement). Na ovaj način se tlo stabilizuje uglavnom do dubine 0,3 do 0,5 metara.
- Izgradnja dodatnog (pomoćnog) sloja od nevezanog materijala.
Preporučljive debljine pomoćnog sloja i donje podloge:
2.Kolovozna konstrukcija – gornja podloga
Gornja podloga (noseći sloj ili slojevi) je sloj koji nosi u kolovoznoj konstrukciji .Gornja
podloga ima ulogu da:
Eliminiše dejstvo mraza
Obezbedi odvodnjavanje
Smanji negativno dejstvo promene zapremine u posteljici
Poveća nosivost
4
3.FLEKSIBILNE KOLOVOZNE KONSTRUKCIJE
Fleksibilni kolovozi se tako nazivaju zato što se čitava kolovozna konstrukcija elastično
ugiba pod opterećenjem. . Taj ugib nazivamo defleksijom, a njena vrednost je kod neoštećenih
asfaltnih kolovoza, pri dejstvu standardnog osovinskog opterećenja od 82 kN, reda veličine od
0,1 do 0,5 mm, zavisno od debljine i krutosti pojedinih slojeva.
Za fleksibilne kolovozne konstrukcije je karakteristično da su bitumenom vezani
materijali, elastičnije su i deformabilnije od krutih.
Kolovozni zastor je površinski sloj koji je u kontaktu sa saobraćajem i obično se izrađuje
od materijala najvišeg kvaliteta. On obezbeđuje površinske karakteristike kao što su trenje,
ravnost, kontrolu buke i zaštitu od atmosferskih padavina. Kolovozni zastor se ponekad deli na
dva sloja: habajući sloj i vezni sloj.
6
Gornji noseći sloj je odmah ispod zastora i stoga je koncentracija opterećenja dosta
velika, pa je potrebno da ima odgovarajući kvalitet. Njegova glavna funkcija je da obezbedi
dodatnu raspodelu opterećenja i time smanji silu po jedinici površine donjeg nosećeg sloja.
Sastoji se od:
1.Drobljenog kamenog agregata. Klasičan GNS, izrađen od dobro granulisanog i kvalitetnog
drobljenog kamena, otpornog na vlagu i mraz.
2.Bituminizirani noseći sloj (BNS) – asfalt sličan asfalt betonu, ali sa manje oštrim zahtevima
kvaliteta pojedinih materijala i gotove mešavine. Može sadržati i manji deo prirodnog peskovitog
šljunka, ali samo za lako saobraćajno opterećenje.
5.PROJEKTOVANJE FLEKSIBILNIH KOLOVOZNIH
KONSTRUKCIJA
Fleksibilna kolovozna konstrukcija se projektuje kao višeslojan sistem. Svaki sloj
prihvata opterećenje sloja iznad, raspoređuje ga na veću površinu i prenosi na sloj ispod.
