1.
1.
UVOD
UVOD
Ovaj seminarski rad pisaću na temu „Mjere, odstupanja,
tolerancije, tolerancijska polja“. Mašinski dijelovi su
ograniceni površinama odrre enog oblika. Usled odstupanja
đ
mašina i alata, odstupanja karakteristika materijala i
nesavršenosti poslužilaca mašina za izradu, nije moguće
apsolutno tacno izraditi predvi ene mjere i oblike mašinskih
đ
dijelova. Odstupanja mogu biti manja ili veća. Odstupanje
može biti: gornje, donje granicno i stvarno. Odstupanja su
propisana u odre enim granicama. To su tolerancije koje
đ
propisuju dozvoljena odstupanja u odnosu na tacke
vrijednosti. Standardima su predvi ene:
đ
Tolerancije dužih mjera;
Tolerancije oblika i položaja;
Tolerancije hrapavosti obra enih površina.
đ
Nazivna mjera
(d, D) je ona mjera koja se unosi na
crtež u vidu kotnog broja. Može biti spoljašnja i
unutrašnja. Od ove mjeru se ne ocekuje da ima mašinski
dio nakon izrade. Ona definiše nultu liniju (0-0) od koje
se mjeri odstupanje.
Granične mjere
su definisane granice izmedju kojih
treba da se izradi dužinska mjera. Gornja granicna mjera
(dg, Dg) je najveća dozvoljena mjera, dok je donja
granicna mjera (dd, Dd) najmanja dozvoljena mjera.
Razlika izme u gornje i donje granicne mjere je
đ
tolerancija t = dg- dd, T = Dg-Dd.
Odstupanje
je razlika izmedju neke navedene mjere i
nazivne mjere. Može biti gornje granicno odstupanje
(ag,Ag), donje granicno odstupanje (ad,Ad) i stvarno
odstupanje (as,As
Gornje granicno odstupanje može se oznaciti i sa es od francuskih
Gornje granicno odstupanje može se oznaciti i sa es od francuskih
rijeci (ecart superior), a donje granicno odstupanje sa ei od francuskih
rijeci (ecart superior), a donje granicno odstupanje sa ei od francuskih
rjeci (ecart inferior). Odstupanje se mjeri u odnosu na nultu liniju i
rjeci (ecart inferior). Odstupanje se mjeri u odnosu na nultu liniju i
može biti pozitivno i negativno. Odstupanje je vrlo mala velicina u
može biti pozitivno i negativno. Odstupanje je vrlo mala velicina u
odnosu na dužinsku mjeru. Izražava se u mikrometrima, dok se
odnosu na dužinsku mjeru. Izražava se u mikrometrima, dok se
dužinske mjere u mašinstvu iskazuju u milimetrima. To je razlog da se
dužinske mjere u mašinstvu iskazuju u milimetrima. To je razlog da se
odstupanja prikazuju na posebnom dijagramu odstupanja odnosno
odstupanja prikazuju na posebnom dijagramu odstupanja odnosno
dijagramu tolerancijskih polja.
dijagramu tolerancijskih polja.
Slika 2.
Mjere i odstupanja: a) spoljne mjere b) unutrašnje mjere.
