SADRŽAJ
1. UVOD...................................................................................................................................3
2. POJAM OPERATIVNOG SISTEMA................................................................................4
2.1. FUNKCIJE OPERATIVNOG SISTEMA...............................................................................4
3. VRSTE OPERATIVNIH SISTEMA PREMA NAČINU OBRADE...............................5
3.1. BATCH OPERATIVNI SISTEMI.........................................................................................5
3.2. OPERATIVNI SISTEM ZA MULTIPROGRAMSKI RAD................................................6
3.3. OPERATIVNI SISTEM ZA MULTIPROCESORSKI RAD................................................6
3.4. OPERATIVNI SISTEM ZA RAD U REALNOM VREMENU............................................7
4. ISTORIJA I RAZVOJ OPERATIVNIH SISTEMA.........................................................7
4.1. MICROSOFT WINDOWS OPERATIVNI SISTEM...........................................................7
4.1.1. RAZVOJ WINDOWS-a..................................................................................................................8
4.2. MAC OPERATIVNI SISTEM.............................................................................................15
4.3. LINUX OPERATIVNI SISTEM..........................................................................................16
5. ZAKLJUČAK.....................................................................................................................18
6. LITERATURA..................................................................................................................19
2
2. POJAM OPERATIVNOG SISTEMA
Pod pojmom operativnog sistema u klasičnom smislu podrazumijeva se "softver
potreban za izvršavanje (aplikativnih) programa i za koordinaciju aktivnosti
računarskog sistema. Taj softver može obuhvatati procedure raspodjele resursa
računarskog sistema, kontrole ulazno-izlaznih operacija, upravljanja memorijom,
upravljanja podacima, prevođenja programskih jezika itd.".
Iz ove se definicije vidi da ona polazi od koncepcije računara opšte namjene kao
jedino moguće arhitekture računarskog sistema. Upravo zbog toga ona među funkcije
operativnog sistema uključuje i funkciju prevođenja programskih jezika. Međutim,
trend specijalizacije elektronskih računara imao je kao posljedicu modifikaciju
definicije operativnog sistema, što se uočava iz sljedeće definicije: "Pojam
operativnog sistema obuhvata one programske module u računarskom sistemu
pomoću kojih se realizuje kontrola hardverskih resursa, ulazno-izlaznih uređaja i
datoteka. Ti moduli razrješavaju konflikte, pokušavaju da optimizuju funkcionisanje i
pojednostave upotrebu računarskog sistema. Operativni sistem, dakle, djeluje poput
posrednika između korisničkih programa i fizičkog računarskog hardvera." Takvo
određenje operativnog sistema neosporno ukazuje na njegovo poimanje u funkciji
bazičnog sistemskog softvera.
2.1. FUNKCIJE OPERATIVNOG SISTEMA
Operativni sistem (sistemski softver) je skup programa koji upravljaju hardverom,
podacima i izvršavaju naredbe korisnika. Polazeći od navedene definicije, funkcijama
operativnog sistema treba smatrati:
• funkcije upravljanja memorijom računara;
• funkcije upravljanja centralnim procesorom računara;
• funkcije upravljanja periferijskim uređajima;
• funkcije upravljanja podacima, odnosno informacijama;
4
• procedure optimizacije kompleksa navedenih funkcija.
Dakle, OS kontroliše i upravlja računarom uz pomoć instrukcija korisnika. Naime,
korisnik radi na nekoj aplikaciji (unosi tekst, sluša muziku, projektuje, računa, ...).
Aplikacija koristi operativni sistem da bi izvršila obradu podataka na hardveru.
3. VRSTE OPERATIVNIH SISTEMA PREMA NAČINU OBRADE
3.1. BATCH OPERATIVNI SISTEMI
Batch operativni sistemi ili serijski operativni sistemi predstavljaju grupaciju starijih
OS koji podržavaju izvođenje programa u nekom unaprijed definisanom redosljedu.
Karakteristika ovog OS je da se svi kompjuterski resursi dodjeljuju samo jednom
programu koji se u datom trenutku izvršava. Kada završi izvođenje jednog, prelazi se
na drugi program i tako redom do kraja.
Batch operativni sistem, svakom, aktivnom programu obezbjeđuje:
-čitanje programa i podataka (input)
-dodjeljivanje potrebne memorije i procesora
-angažovanje drugih zahtevnih resursa (datoteke,biblioteke i slično)
-organizaciju izlaza (output) i komunikacije sa korisnikom;
-kontrolu izvođenja poslova.
Imajući u vidu potrebu prisustva ove kategorije OS u memoriji, za sve vrijeme rada
sistema, oni se smještaju u tzv. ,,rezidentni“ dio memorije (sistemska rezidencija). Za
razliku od tranzitnog dijela memorije, ovim je obezbijeđena njihova stalna prisutnost
u sistemu.
Brojna ograničenja i nedovoljne mogućnosti batch OS u pogledu optimalnog
korišćenja svih komponenti računarskog sistema uslovila su pojavu novih operativnih
sistema koji omogućavaju jednostavnije i efikasnije upravljanje savremenim
računarskim sistemima.
5
