Elektronsko bankarstvo podrazumijeva pružanje bankarskih usluga putem elektronske
komunikacije, pretežno Interneta
Pojavu elektronskog bankarstva su uslovili sljedeći faktori:
1. Problem kolizije radnog vremena banke i korisnika bankarskih usluga;
2. Sporost finalizacije plaćanja;
3. Troškovni pritisak na banke.
Tehnologija elektronskog bankarstva
Elektronsko bankarstvo se prvi put javlja u SAD-u početkom sedamdesetih godina a sama tehnologija je
označena kao elektronska razmjena podataka i sredstava – EFT (Electronic Found Transfer)
Elektronsko bankarstvo predstavlja pokušaj spajanja više različitih tehnologija, od kojih se svaka
razvijala u drugom smjeru i na drugačiji način:
1. Elektronski novac;
2. ATM (bankomati);
3. EFT/POS terminali;
4. Platne kartice;
5. Kućno bankarstvo;
6. Mobilno bankarstvo.
Elektronski novac
Elektronski novac je najveće tehnološko dostignuće u razvoju bankarstva
Elektronski novac spada u finansijske inovacije koje se odnose na tehnologiju platnog prometa
Elektronski novac je specifična monetarna informacija koja se putem elektronskih impulsa u
realnom vremenu prenosi između transaktora koji obavljaju plaćanja
Postoje dva osnovna oblika elektronskog novca:
1. Oblik zasnovan na karticama
2. Mrežni elektronski novac
Automatski samouslužni šalteri – ATM
Prvi korak ka elektronskom bankarstvu
Prvi bankomat se vezuje ze filijalu britanske "Barcclays" banke 1967. godine
Predstavljaju neku vrstu elektronskih filijala banaka
ATM vs keš-dispanzer (bankomat)
Bankomat je, uprošćeno, terminal za unos podataka s dva ulazna i četiri izlazna uređaja
Djelovi bankomata su čitač kartice, tastatura, zvučnik, monitor, štampač, kaseta za novac
Među tržišnim liderima u ovoj oblasti nalaze se kompanije "Master Card" i "VISA", koje prodaju
svoj sistem punktova pod trgovačkim nazivom "MAESTRO" i "INTERLINK
Platne kartice
Platne kartice mali komadi plastike koje sadrže neko sredstvo za identifikaciju, što omogućava
osobi na koju kartica glasi da kupuje robu ili usluge na teret svog računa
1
Istorijski razvoj platnih kartica počinje u SAD-u tokom 1920-tih godina
Godine 1950. Diner's Club, prvi organizovani sistem, izdaje prvu univerzalnu karticu
Drugu značajniju karticu ovog tipa je izdala American Expres Company 1958. godine
Ipak, prvi bankarski sistem od nacionalnog značaja bio je BankAmericard, koji je pokrenula Bank
of America iz Kalifornije 1959. godine da bi isti bio licenciran u drugim državama 1966. godine
Ovaj bankarski sistem od 1976-77 godine nosi naziv VISA
Osnovna podjela platnih kartica:
1. Kreditne
2. Debitne
Podjela platnih kartica se može izvršiti i na sljedeći način:
1. Standardne plastične kartice;
2. Magnetne plastične kartice;
3. Smart (inteligentne) kartice;
4. Laserske (optičke) kartice.
Kućno bankarstvo
Homebanking se definiše kao sistem za direktno korišćenje bankarskih usluga iz kuće, pošto
omogućava neposredan transfer sredstava, informacija i naloga putem telefonske mreže, bez
pisanja pratećih dokumenata
Kod kućnog bankarstva razlikujemo tri faze koje su se mijenjale u zavisnosti od oblika
telekomunikacionih veza između banke i klijenta, i to:
1. Telefonsko bankarstvo;
2. On-line bankarstvo (Kućno bankarstvo na bazi Intraneta);
3. Internet bankarstvo (Internet Banking).
Telefonsko bankarstvo
Telefonsko bankarstvo se u svijetu javilo 70-tih godina prošlog vijeka
Osnovne bankarske usluge klijenti mogu ostvarivati korišćenjem telefona
Moguća su dva načina obavljanja pomenute operacije:
1. Komitent stupa u direktnu vezu sa službenikom banke i tada inicira
operacije na bankarskom računaru;
2.
Komitent uspostavlja direktnu vezu sa bankarskim računarom.
Kućno bankarstvo na bazi Intraneta
Predstavlja obavljanje bankarskih transakcija direktnom vezom klijenta banke uz pomoć
specijalizovanog softvera
Potreban je poseban softver instaliran na klijentovom računaru sa kog se jedino i mogu obavljati
transakcije
Osnovne barijere za razvoj kućnog bankarstva su bile bezbjednost, jednostavnost upotrebe i cijena
Internet bankarstvo
Predstavlja obavljanje bankarskog poslovanja posredstvom Interneta
Nije potreban nikakav specijalan softver a pristup banci je moguć na svakom mjestu na kome
postoji računar priključen na Internet
Internet bankarstvo se pojavilo 90-tih godina zajedno sa razvojem Internet tehnologija
Prva virtuelna banka - Security First Network Bank, 1995. godine
Postoje dva osnovna razloga zbog kojih su banke zainteresovane za Internet bankarstvo:
Klijenti, koji će najvjerovatnije koristiti Internet bankarstvo, predstavljaju
veoma zanimljiv segment tržišta, kako sa demografskog tako i sa
ekonomskog stanovišta jer su korisnici Interneta uglavnom mlađi ljudi sa
većim stepenom obrazovanja i većim prihodima od prosječnog klijenta;
2
