Sadržaj
Uvod................................................................................................................................3
1.Pojava i industrijski razvoj ABS sistema......................................................................4
2.Način i funkcionisanje ABS-a.....................................................................................5
3.Stabilnost,upravljivost i zaustavni put vozila...............................................................9
4.Sastavni elementi ABS-a...........................................................................................13
4.1.Senzori brzine..............................................................................................14
4.2.Ventili.........................................................................................................14
4.3.Pumpa...........................................................................................................15
4.4.Kontroler......................................................................................................15
4.5.Vibriranje papučice........................................................................................15
5.Konstruktivne mogućnosti izvođenja ABS sistema........................................................15
6.Karakteristike ABS-a pri vještačenju saobraćajnih nezgoda...........................................16
7.Poboljšanja konstrukcije ABS-a..................................................................................17
Zaključak.......................................................................................................................18
Literatura.......................................................................................................................19
Uvod
Sa aspekta bezbijednosti saobraćaja, uređaj za zaustavljanje je jedan od najvažnih uređaja na
motornom vozilu. Zadatak uređaja za zaustavljanje je veoma kompleksan, a da se takvi
zahtjevi ispune, na vozilu se ugrađuju kočioni sistemi. Aktiviranjem sistema za kočenje
nastaje trenje između pokretnih i nepokretnih elemenata kočnice. Kinetička energija vozila se
pretvara u toplotnu energiju, koja se oslobađa zbog radne sile trenja nepokretnih i pokretnih
elementa izvrsnog mehanizma kočnice. Ostvareni moment kočenja zavisi od angažovanog
momenta sile prianjanja između pneumatika i podloge. Angažovana vrijednost sile prijanjanja
zavisi od stanja pneumatika, karakteristike podloge, vlažnosti podloge, brzine kretanja i
drugo. Osnovni uslov koji, u odnosu na bezbjednost saobraćaja, treba da ispuni svaki kočioni
sistem jeste da uz maksimalnu moguću efikasnost ne ugrozi stabilnost kretanja i upravljivost
vozila pri kočenju. Ovo će biti ostvareno samo u slučaju kada se pri kočenju ne ugrozi
osnovna funkcija točka - njegovo kotrljanje po podlozi. Kako je važno da se vozilo u
određenim uslovima bezbjedno zaustavi, toliko je važno da u toku kočenja ne izgubi svoju
stabilnost, odnosno da se kreće po trajektoriji koju diktira vozač. Pri snažnim kočenjima,
međutim, vozilo vrlo često postaje nestabilno, što može da izazove teške posljedice.
Stabilnost se gubi kada se kočenje vrši na granici prijanjenja na jednoj ili obje osovine
vozila.U tom trenutku je potreban ABS .
2
2.Način i funkcionisanje ABS-a
ABS funkcioniše tako da se kočenje realizuje tačno na granici u kojoj se točak maksimalno
usporava, ali još uvjek se okreće. Pošto je ova granica teško precizno odrediva i nije
konstantna prilikom kočenja broj obrtaja svakog točka se mjeri davačem i prosleđije
procesoru ABS-a. Procesor obradjuje dobijene informacije nezavisno za svaki točak i tačno
obračunava vrijednosti broja obrtaja i klizanja. KOČIONE čeljusti stežu disk bez otpuštanja
sve do trenutka pred blokiranje točkova. U trenutku koji prethodi blokiranju točkova ABS
kontroler, koji dobija informacije od senzora, aktivira
osjetnik
koji preko sklopa
elektromagnetnih ventila snižava pritisak ulja u kočionom cilindru i otpušta čeljusti sve dok se
kočioni moment toliko ne smanji da točkovi normalno nastavljaju sa svojim obrtanjem. U tom
trenutku
osjetnik
aktivira elektromagnetne ventile u suprotnom smijeru, pritisak ulja i intezitet
kočenja se opet povećava do granice blokiranja točkova gdje se ciklus ponovo vraća na
početak. Ove promjene pritiska se dešavaju vrlo brzo (3-5 puta u sekundi) zahvaljujući
primjeni elektromagnetnih kontrolnih ventila. Opisani mehanizam se ponavlja dovoljno brzo
tako da je točak stalno blizu granice blokiranja kako bi se ostvarila što viša efikasnost
kočenja, a pritom ne smije da je dostigne. Iako se čitav proces dešava potpuno nezavisno od
vozača, informacija o dejstvu sistema stiže i do njega u vidu podrhtavanja papučice kočnice i
paljenjem kontrolne lampice na istrument tabli.
4
Slika 1.Poređenje kočenja sa ABS-om i bez
Na sledećoj slici je prikazana šema cjelokupnog sistema sa hidrauličnom instalacijom i
princip njegovog rada.
Slika 2.Shema i način funkcionisanja ABS-a
Neposredno pred tedenciju točka ka blokiranju na odgovarajući elektromagnetni ventil djeluje
se ograničenom strujom što prouzrokuje udaljavanje magnetnog klipa toliko da je prolaz za
povrat ulja zatvoren. Pri tome se pritisak kočenja drži konstantnim. U slučaju da se brzina
odredjenog točka i dalje smanjuje, na odgovarajući elektromagnetni ventil se djeluje jačom
strujom i na taj način se magnetni klip tako pomjeri da oslobodi povratni kanal. U istom
trenutku se pokreće i povratna uljna pumpa koja sprovodi kočiono ulje (bez obzira na pritisak
u instalaciji) nazad u kočioni krug. Taj trenutak vozač osjeća kroz blage vibracije na pedali
kočnice.
Radi boljeg razumjevanja rada ovog sistema uzećemo u razmatranje samo jedan točak:
Proces kočenja
: U procesu kočenja bez tedencije ka blokiranju, odgovarajući elektromagnetni
ventil se nepobudjuje. Magnetni klip se pod dejstvom opruge drži u krajnjem donjem
položaju. Pritisak u instalaciji u konkretnom kočionom krugu se može nekontrolisano
povećavati i na taj način smanjivati brzina posmatranog točka.
Faza držanja pritiska
: Kod tedencije blokiranja točka na odgovarajući elektromagnetni ventil
upravljačka jedinica ABS-a djeluje ograničenom strujom. Tim postupkom se magnetni ventil
tako pomjeri da se zatvori prolaz ka kočnici. Pritisak u kočnici se zadržava na odredjenom
nivou .
5
