BEZBJEDNSOT SAOBRACAJA
Petkovic Snezana, Borislav Bajic
BEZBJEDNOST SAOBRAĆAJA
Saobraćajne nezgode svakodnevno odnose mnoge ljudske živote i stvaraju ogromne materijalne
štete. Na putevima u SAD je tokom 2000. godine 42000 lica izgubilo život dok je oko 3 miliona
njih povrijeđeno. Prema istom izvoru u isto vrijeme je u Njemačkoj u saobraćajnim nezgodama
poginulo 7700 lica a povrijeđeno oko 500000. Komisija za ljudska prava Organizacije ujedinjenih
nacija ukazuje da je godišnji bilans saobraćajnih nezgoda u svijetu najmanje 700 000 poginulih
osoba, te 2 miliona teže i 20 miliona lakše povrijeđenih. Danas je saobraćaj deveti po značaju
uzročnik smrti i povređivanja u svijetu. Svjetska zdravstvena organizacija, Crveni krst i Harvard
school of Public Health predviđaju da će ukoliko se ovakav trend nastavi broj mrtvih i
povrijeđenih na putevima, do 2020. godine biti treći najveći uzrok smrti i povreda. U nerazvijenim
zemljama 70% od ukupnog broja poginulih pogine u saobraćajnim nezgodama, sa tendencijom
povećanja ovog uzroka smrtnosti. Postoje proračuni da u Evropi saobraćajne nezgode koštaju
oko 20 milijardi evra svake godine, i to je suma jednaka proizvodnji 10 miliona vozila u Evropi.
Broj smrtno stradalih u drumskom saobraćaju na 1 milion stanovnika se kreće od oko 60
(Švedska, UK) do preko 200 (Grčka 211, Litvanija 223, Latvija 257), dok se broj smrtno stradalih
na 1 miliona vozila kreće od 160 (Švedska 163, UK 167) do preko 1000 (Grčka 987, Portugal
1041) [40]. Šokantno zvuči pokazatelj da na 10000 vozila u Gani u saobraćajnim nezgodama
smrtno strada 111, a u Etiopiji čak 192 lica.
Slika. Bezbjednost saobraćaja
Na prethodnoj slici prikazani su neki statistički podaci u oblasti bezbjednosti saobraćaja u ECE
zemljama, Evropi i Sjevernoj Americi u periodu od 1992. do 2002. godine. Slika dole šalje
poruke da svake tri minute u saobraćaju pogine jedno dijete, te da je putni saobraćaj ubica br. 1
mladih između 10 i 24 godine starosti.
61
Slika. Negativni uticaji putnog saobraćaja
Prema statističkim podacima u Republici Srpskoj se u periodu od 1992-2002. godine dogodilo
82 153 saobraćajne nezgode. U tim saobraćajnim nezgodama je povrijeđeno je 25 392 lica, a
poginulo 2214 lica. Republika Srpska se nalazi na samom začelju ljestvice bezbjednosti
drumskog saobraćaja u Evropi. Mada, treba napomenuti da u Republici Srpskoj, prema
saznanjima autora, nikada nije urađena ozbiljna multidisciplinarna analiza bezbjednosti
saobraćaja.
Укупан број саобраћајних незгода
10802
12548
11938
10780
10513
10208
10680
10369
10066
10933
0
2000
4000
6000
8000
10000
12000
14000
1998.
година
1999.
година
2000.
година
2001.
година
2002.
година
2003.
година
2004.
година
2005.
година
2006.
година
2007.
година
Укупан број смртно страдалих лица
216
222
208
228
188
192
170
175
208
190
0
50
100
150
200
250
1998.
година
1999.
година
2000.
година
2001.
година
2002.
година
2003.
година
2004.
година
2005.
година
2006.
година
2007.
година
Slika. Neki pokazatelji bezbjednosti saobraćaja u RS
Posebno nepovoljno stanje u RS, a posmatrano sa socio-demografskog i opšte-društvenog
aspekta, je utvrđeno u starosnoj strukturi nastradalih lica. Tokom 2007. godine, od ukupnog
broja poginulih lica čak 26.3% se odnosi na mladu populaciju (od 18 do 30 godina). Kada su u
62
