Transportna logistika pripada grupi najvažnijih vrsta logistike jer bez takve logistike ne bi mogli funkcionisati sistemi proizvodnje, raspodjele, razmjene i potrošnje. Može se reći da transportna logistika predstavlja osnovni input u sve procese svih vrsta logističke industrije i značajno participira u vrijednosti svakog logističkog proizvoda, ali i u vrijednosti svakog materijalnog proizvoda. Transportna logistika je specifična logistika koja pomoću odgovarajućih elemenata proizvodi transportnologističke proizvode i koja omogućuje prijevoz robe, ljudi, informacija i dr. S jednog mjesta na drugo. Proces proizvodnje transportnologističkih proizvoda omogućuju odgovarajući elementi, logistička infrastruktura i suprastruktura, predmeti logističke proizvodnje, logistički intelektualni kapital, informacijske tehnologije, finansijski kapital i ostali elementi. Logistika u saobraćaju predstavlja upravljanje tokovima materijala, informacija, novca i ideja putem usklađivanja procesa u lancima snabdijevanja i putem strategijsko dodavanja vrijednosti u pogledu mjesta, vremena i pakovanja. Logistička funkcija obuhvata upravljanje skupom sredstava koji se koriste za transport i transformaciju proizvoda tamo gdje je i onda kada je to potrebno sa minimumom ukupnih troškova. Kvalitet u logistici predstavlja vrlo kompleksan i višedimenzionalan pojam, koji je neophodno sa različiti stanovišta istraživati i unapređivati. Kvalitet je najjače sredstvo za obezbjeđenje konkurentske prednosti na slobodnom i otvorenom tržištu. Već odavno tržište se ne osvaja niskim cijenama već visokom kvalitetom. Ukoliko se dato tržište osvoji kvalitetom logističke usluge to je značajna pretpostavka dugoročnog opstanka preduzeća na tom tržištu.U ovom radu bit će objašnjen pojam kvaliteta u logistici, kao što će biti dat akcenat i narazličita stanovišta kvaliteta u logistici i kvaliteta logističkih i transportnih usluga.
2.
SAŽETAK
Posebnosti prometnog tržišta, koje se ogledaju u konkuretnim odnosima prometnih subjekata i prometnih pravaca, nalažu ozbiljnost kreiranju cjelokupne ponude na prometnom pravcu. Svojom atraktivnošću, brzinom,
5
sigurnošću te ukupnim kvalitetnim servisom, prometna usluga mora udovoljiti sve većim zahtjevima korisnika. U tom smislu, osnovni cilj ovog je prilog definiranju pojma transportnologističke usluge prometnog pravca kao složenog fenomena kojeg uvjetuju brojne okolnosti i specifičnosti prometnog tržišta. Sukladno postavljenom cilju istraživanja, u radu se definiraju teorijske determinante pojmova kvalitete prijevozne usluge, kvalitet prometne usluge i kvalitet transportnologističke usluge te standardizirana baza za definiranje, osiguranje i upravljanje kvalitetom prometne usluge. Posebno se analiziraju kriteriji i specifičnosti prometnog tržišta, odnosno zahtjeva korisnika prometnih usluga, budući da upravo oni uvjetuju definiranje temeljnih pretpostavki i ciljeva u realizaciji što većeg stepena kvalitete i konkurentnsoti usluge prometnog pravca.
3. MISIJA TRANSPORTNE LOGISTIKE
Transportna logistika ostvaruje svoju osnovnu misiju samo onda ako predmete transportnologističke proizvodnje brzo, sigurno i racionalno premjeste s jednog na drugo mjesto.Znači da oni trebaju maksimalno zadovoljiti želje, potrebe i potražnju korisnika i potrošača transportnologističkih proizvoda.Uspješno upravljati logističkim sistemima, njihovim podsistemima i pripadajućim elementima, mogu samo obrazovani, osposobljeni transportnologistički menadžeri i specijalizirani stručnjaci za pojedine faze proizvodnje transportnologističkih proizvoda.
4. ZNAČAJ TRANSPORTA U SISTEMU LOGISTIKE
Funkcija transporta bavi se kretanjem robe od jednog do drugog ekonomskog procesa,tj. stvaranjem prostorne korisnosti. Dakle, transportom se dopremaju sirovine i pomoćni materijaIi do mesta prerade (u proizvodni pogon), zatim se vrši premještanje dobara u samoj proizvodnji, da bi se na kraju gotovi proizvodi i poluproizvodi raznim saobraćajnim sredstvima doveli do tržišta.
7
- brzina isporuke robe, - kvalitet prevozne usluge, kontinuitet prevoza, elastičnost i stepen prilagođavanja potrebama korisnika i - stepen bezbijednosti prevoza.
Ovi kriterijumi sa stanovišta korisnika saobraćajnih usluga se mijenjaju istorijskim razvojem strukture privrede i demografskim razvojem stanovništva. U oblasti saobraćaja robe zahtjevi savremenog korisnika usluga se razlikuju u zavisnosti od vrste robe i karakteristika koje uslovljavaju prevoz.
Cijena prevoza. Prvi kriterijum podjele rada sa stanovišta korisnika saobraćajnih usluga su transportni troškovi. Korisniku je u interesu da plati što manje troškove prevoza.To znači da će se pri odlučivanju o izboru prevoznika robe rukovoditi i cijenom prevoza. Transportni troškovi su značajan faktor formiranja cijena robe, jer u nekim slučajevima transportni troškovi učestvuju i preko 50% u ukupnoj vrednosti robe.
Brzina prevoza. Savremeni korisnik od saobraćajnih preduzeća zahtijeva pijre svega da mu se prevoz izvrši u što kraćem roku, da roba provede što manje vremena na putu od pošiljaoca do primaoca. U stvari, prvi kriterijum podjele rada između saobraćajnih grana u logistici, sa stanovišta usluga, je brzina prevoza. Međutim, treba definisati pojam brzine koja korisnika usluge interesuje.
Kvalitet prevoza, kontinuitet prevoza, elastičnost istepen prilagođavanja potrebama korisnika. Prema svom dejstvu na razvoj integralnog transporta dva tri kriterijuma izbora prevoznika od strane korisnika usluga imaju isti značaj. Sva tri uslova ispoljavaju sposobnost prevoznika da usluge vrše tačno na vrijeme, bez prekida i zadržavanja robe na prevoznom putu, prema potrebama korisnika u svaka doba, po vremenu kada korisniku treba i po veličini kapaciteta. Prilagođavanje po kapacitetu je postalo aktuelno razvojem strukture proizvodnje u kojoj je poraslo učešće proizvoda finalne potrošnje.
