Šabačka gimnazija, Šabac
M A T U R S K I R A D
PREDMET: Istorija
TEMA: Martin Luter i nemačka reformacija
Mentor: Marija Jovanović Kandidat:
Šabac, avgusta 2007.
pašnjacima gde nije bila potrebna obrada. Moderno plemstvo je težilo da
prisvoji seljačke njive, a pogotovo opštinske šume i livade, bez kojih
seljačka proizvodnja nije mogla da opstane. Težili su i proterivanju
stanovništva sa te zemlje. Neki seljaci su i terani na prinudni rad, a kod
drugih koji su bili oterani sa svoje zemlje bio je moderan proleterijat. Prvi
put u istoriji pojavila se klasa slobodnih proletera, kao najniža klasa društva.
Ovaj nov proleterijat upotrebljavale su vojskovođe i trgovci; prvi - u svojim
vojskama, drugi - u manufakturama. Manufakture su mogle koristiti samo
obučene radnike, a po završetku rata većina vojnika bivala je otpuštena.
Tako je proleterijrat padao u masnovnu bedu koju su pokušali da iskorene
svirepim i krvavim zakonodavstvom. Kako je jačala centralna državna vlast
a plemstvo prestalo da ima svoju vojsku, seljacima je postao suvišan
gospodar da ga štiti od silnika. Zaštitnik je postao onaj od koga je seljake
trebalo braniti. Feudalno plemstvo je postalo kočnica u istorijskom razvoju,
koji je odstranio riterstvo, niže plemstvo koje je stajalo između krupnih
zemljoposednika i seljaka. Riterstvo je uzalud pokušalo da zaustavi propast
sebe kao samostalne klase.
4
2. POLJULJANOST PAPSKE CRKVE
Postepeni prelazak iz feudalnog u kapitalistički način
proizvodnje, vršio je uticaj na dominatnu silu srednjeg veka - crkvu, pre
svega na papsku svetsku vlast. Ona je bila vođa hrišćanskih naroda protiv
spoljnih neprijatelja i u krstaškim ratovima dostigla je svoj vrhunac. Ti
ratovi su pomogli za unapređenje trgovine sa Orjentom.
Crkva je bila podložna istom procesu kao i veliki posedi. Da bi
poljoprivrednu proizvodnju iskoristila kao izvor novca upropastila je
seljačku klasu, uzela opštinske šume i livade i seljake oterala sa njihovih
poseda. Pohlepa je dala povod crkvi da se sve manje stara o sirotinji, tako da
je crkva, postala seljačkoj klasi sve odbojnija. Iako je crkva zanemarila
sirotinju, staranja se nije smela potpuno odreći jer nije želela da izgubi svaki
oslonac u masama.
Novom načinu proizvodnje nije bila potrebna crkva, on je sebi
stvorio sopstveno obrazovanje, nauku i organe uprave. Manastiri su postali
suvišni kao poljoprivredne ustanove za ugled, zaštitnici sirotinje čuvari
umestnosti i nauke. Oni su hranili besposlene kaluđere, umesto da ih izbace.
Bez ikakve funkcije kaluđeri su tonuli sve dublje u razvrat i sve moguće
poroke. Postali su predmet opšteg prezira.
Više nije postojala opasnost iz Azije, mada se pojavila nova
sila, Osmanlije, koji su 1453. godine osvojili Carigrad i odatle zapretili
hrišćanskoj Evropi, ali ovaj napad nije došao sa juga nego sa istoka. Svoju
snagu je usmerio na Ugarsku, a zatim na južnu Nemačku i Poljsku, tako da
je borba protiv Turaka postala stvar Istočnog dela hrišcanskog sveta.
To je doprinelo da Mađari, Česi i južni Nemci budu stopljeni u
habsburšku monarjihu i da prime nemačku carsku krunu. Za papstvo turska
opasnost nije bila od neporsednog značaja. Skupljeno blago za borbu protiv
Turaka, pape su upotrebljivale za sopstvene interese. Pljačkanje naroda je
raslo sa razvitkom robne proizvodnje. Pohlepa za novcem je zahvatila i
rimsku svetu stolicu. Oni su u doba trgovačkog kapitala shvatili da je
trgovina za to najotmenije sredstvo. Tako su ljudi počeli da trguju sa
crkvenim zvanjima, a naročito sa opraštanjem grehova za gotov novac.
Pape su postali sve dostojniji prezira. Da bi bar sačuvali veru u
sebe, jedini oslonac papstvo je pronašlo u prevarama i lažima, tako da su
ležali kao teret svim hrišćanskim narodima. Ekonomske najrazvijenije
zemlje su imale najmanju potrebu da ga se oslobode. Italijani su bili papski
naklonjeni, i što se više razvijala robna proizvodnja, Italija je imala sve veći
uticaj na hrišćaski svet. Francuska i Španija su isto to želele. Kod njih je
5
