Pregled pravaca u psihologiji ličnosti
Pravac
Predmet
Metod
Strukturalizam
Svest
introspekcija
Psihoanaliza
Nesvesno
analiza snova, slobodne
asocijacije
Biheviorizam
Ponašanje
objektivno posmatranje,
eksperiment
Humanisti
Svesno
fenomenologija
Teorije crta
Individualne
razlike
faktorska analiza
Preteče
Filozofija - Hobs, Lok, Spens
Ruska refleksološka škola
Sečenov- psihičke funkcije –na osnovu ponašanja - stimulacija i
inhibicija
Pavlov i Behtjerev- jedinica analize ponašanja- refleksni
odgovor na bezuslovne draži- uslovni refleks
složeniji oblici ponašanja – navike-
spoj srodnih refleksnih reakcija
socijalna psihologija- odgovori na socijalne draži-
kolektivna refleksologija
mentalni procesi- u osnovi objektivno odrediv proces-
organska osnova
Faze bihejviorizma
Klasični bihejviorizam, 1913-30- Votson
Neo- bihejviorizam, 1930-50- Tolman
Neo-neo bihejviorizam, 1950- do danas-
kognitivno-bihevioralne teorije
Osnovne postavke
1.
Odbacivanje pojma svesti-
zamena
predmeta psihologije ponašanjem
2.
Odbacivanje subjektivnih metoda
introspekcije-
zamena objektivnim metodama
posmatranja
3.
Proučavanje modifikacija ponašanja
koje
nastaju kao posledica delovanja draži iz sredine
S-R šema – jedinica analize
Implikacije postavki
Receptorne i efektorne funkcije- prijem draži i
reakcija- bez analize procesa obrade
Pojmovi predstava, osećanja, mišljenje
zamenjeni pojmovima stimulus, reakcija, navika,
- mišljenje- unutrašnji govor- spolja nevidljivi pokreti
govornih organa
-
osećanja- telesne reakcije senzomotorne prirode
- predstave- naknadne slike, pokreti očnih mišića i
govornih organa
NEOBIHEJVIORIZAM
prihvatljivo izbacivanje svesti i introspekcije
neprihvatljivo odbacivanje mentalnih
procesa koji posreduju između S i R
Kako istraživati unutrašnja stanja a ne
upasti u zamku subjektivnosti?
Kako ublažiti mehanicizam, atomizam i
redukcionizam?
Osnovne postavke
S-O-R
ne izbaciti predmet zbog metode
Objektivno istraživanje unutrašnjih stanja
preko registrovanja uslova koji su reakciji
prethodili (antecedentni uslovi)
Jedinica analize- zakoni ponašanja
(navike, potkrepljenje)
Tolman
Ponašanje
ka ili od objekta (valenca/značenje)
sredstvo za postizanje cilja
svrhovito - najkraćim putem do cilja
NEO-NEOBIHEJVIORIZAM
Više mentalne funkcije- mišljenje, složene
emocije
Miler- draži i odgovori- funkcionalne
bihevioralne definicije
Odgovor- bilo koja aktivnost individue koja
se učenjem može funkcionalno povezati sa
prethodnim događajem,
Draž- bilo koji događaj koji se vezuje za
odgovor
SKINEROVA TEORIJA
POTKREPLJIVNJA OPERANATA
Ljudska priroda
determinisana spoljnim okolnostim
1.
Čovek je hedonista- teži zadovoljstvu i
izbegavanju bola
2.
Ponašanje je određeno uticajima sredine
3.
Ponašanje je naučeno i čini ga skup
asocijacija
SKINEROVA TEORIJA
POTKREPLJIVNJA OPERANATA
Determinizam i sloboda -
determinizam uslov
za nauku; sloboda je privid - uzroci neotkriveni
Determinante- genetski procesi, fizičke i socijalne
draži- podsticaji van kontrole
Sloboda i odgovornost- privid, socijalna kontrola
Individualne razlike
- genetski određene razlike
u osetljivosti za draži i u procesima učenja
odnos prema S nije isti, pa ni R nije isti
SKINEROVA TEORIJA
POTKREPLJIVNJA OPERANATA
Dinamika ličnosti
- unutrašnji podsticaji,
motivacija-nepotrebna za objašnjenje
promenljivosti
analiza objektivnih promena S i antecedentnih
uslova- postupci koji prethode nekom ponašanju i
ishodi pojačavaju verovatnoću javljanja sledećeg
ponašanja
Razvoj ličnosti
- rezultat kontinuiranog procesa
učenja- stvaranja S-R veza i razvoj operantnih
oblika ponašanja
SKINEROVA TEORIJA
POTKREPLJIVNJA OPERANATA
Režim potkrepljenja
Potkrepljenje - povećava verovatnoću R
Kazna (averzivna draž)- smanjuje ili verovatnoću
R (inhibira R)
Izostanak potkrepljenja - gašenje
Negativno potkretpljenje - izostanak kazne
