UTICAJ POJEDINAČNIH SLOJEVA NA PREKIDNU
JAČINU VIŠESLOJNIH ODEVNIH MATERIJALA
THE INFLUENCE OF INDIVIDUAL LAYERS ON
BREACKING STRENGTH OF STRATIFIED
CLOTHING MATERIALS
Ljiljana Sretković
1
, Adela Medović
1
, Tatjana Mihailović
2
1
Visoka tekstilna strukovna škola za dizajn, tehnologiju i menadžment, Beograd
2
Tehnološko-metalurškifakultet, Karnegijeva 4, Beograd
[email protected], [email protected], t[email protected]
APSTRAKT
U ovom radu prikazan je uticaj polaznih komponenti na svojstva materijala koji
nastaje termopresovanjem vunenih odevnih tkanina i netkanog tekstilnog
materijala. Određivanje uticaja polaznih komponenti na svojstva formiranog
materijala izvršeno je komparacijom ukupnih i pojedinačnih svojstava za svaki od
slojeva u kompoziciji. Termopresovanjem netkanog tekstilnog materijala i tkanine
formiran je kompozitni materijal povećane jačine, pri čemu to povećanje jačine ne
predstavlja prost zbir polaznih jačina komponenti. Prekidna jačina i izduženje
dobijenog kompozitnog materijala zavise od stepena iskorišćenja jačine vlakana u
strukturi.
Ključne reči:
odevna tkanina, netkani tekstilni materijal, termopresovanje, prekidna
jačina
ABSTRACT
In this paper the influence of starting components to the characteristics of formed
composite materials which is made by termopressing of woven and nonwoven
textime material was done by comparison of complete and idividual characteristics
for each of the layers in the composition. Compozite material of increased strength
was formed by thermopressing of nonwoven textile material and fabric while that
increase does not present a simple addition of starting strengths of the components.
Breaking strength and extension of received composite materials depend on degree
od using of fiber
ۤ
s strength in the structure.
Key words:
clothing fabric, nonwoven textile material, termopressing, breaking strength
1. UVOD
Izbor tekstilnih materijala i njihova svojstva značajno utiču na krajnji izgled i
upotrebna svojstva svakog odevnog predmeta.
Dvodimenzionalni tekstilni materijali (tkanine, pletenine, netkani tekstilni
materijali) svoju strukturu grade na različite načine, povezivanjem jednodimenzionalnih
struktura (pređa) ili elemenata (vlakana) organizovanih u površinu. Pozicija i distribucija
tačaka povezivanja, kao i gradivni element, utiču na njihovu arhitekturu i izgled
materijala, ali i na njihove performanse [1-4].
Kao rezultat izbora gradivnih elemenata i gradivnih materijala, sa jedne strane, i
njihove forme, pozicije i distribucije, sa druge strane, kao i oblika i načina njihovog
povezivanja mogu se projektovati i realizovati materijali različitih mehaničkih
karakteristika. Tkanine imaju izrazitu biaksijalnost mehaničkih karakteristika. Najčešće
se, bez obzira na vrstu ispitivanog svojstva, mehaničke karakteristike kvantitativno
razlikuju u zavisnosti od pravca posmatranja (osnova i potka). Ocenjivanje odevnih
tkanina moguće je preko ocenjivanja njihove jačine, izduženja, elastičnosti, brzine
relaksacije, otpornosti na gužvanje ili krutosti [5-8].
Netkani tekstilni materijali (NTM) izrazito vlaknaste strukture mogu imati
(an)izotropna svojstva u zavisnosti od rasporeda vlakana u strukturii od načina njihovog
povezivanja. Ova vrsta materijala može se termopresovanjem fiksirati za tkaninu pri
čemu ima ulogu ojačivača i može uticati na niz svojstava odevnih materijala [9-11].
Upotrebna svojstva materijala iskazuju se kroz mehaničku otpornost, pa je i
fizički vek trajanja direktno povezan sa mehaničkim svojstvima. Kada su u pitanju
materijali čija je namena odevna, primarna mehanička svojstva nisu samo otpornost na
dejstvo sile, tj. izdržljivost, već sposobnost materijala da zadrži oblik i izgled, tj. estetska
svojstva. Usled toga, veoma je važno utvrditi ponašanje materijala u uslovima upotrebe
sa aspekta zadržavanja stabilnosti oblika površine i eventualnih promena,
kombinovanjem materijala sa različitim početnim svojstvima, kao i njihov pojedinačni
međusobni uticaj. Vrsta i intenzitet ovih uticaja omogućuju prognozu svojstava
dvoslojnog materijala, odnosno izbor komponenata na osnovu zahtevanog nivoa
vrednosti rezultujućeg dvoslojnog materijala.
2. MATERIJAL I METODE
Eksperimentom je obuhvaćeno četiri uzorka vunenih odevnih tkanina i jedan
uzorak netkanog tekstilnog materijala (Ten Cate Permess, Holandija) čiju osnovu čine
poliestarska vlakna sa tačkasto raspoređenim poliamidnim vezivnim sredstvom.
Površinska masa ispitivanog netkanog tekstilnog materijala iznosi 37 gm
-2
, a broj
vezivnih tačaka 40 cm
-2
,
Sve ispitivane tkanine izrađene su u prepletaju ukršten četvorožočni keper kako
bi se izbegao uticaj prepletaja, kao bitnog strukturnog parametra, na mehanička svojstva
kompozitnog materijala. Dvoslojni materijal formiran je termopresovanjem pod
definisanim uslovima, i to:
