UNIVERZITET U TUZLI
FAKULTET ELEKTROTEHNIKE
Odsjek: Tehnički odgoj i informatika
Predmet: Saobraćajni sistemi
SEMINARSKI RAD
“Teretni avio saobraćaj - kargo tereti”
MENTOR
...................
STUDENT
......................
Tuzla, 2019.
Seminarski rad: Teretni avio saobraćaj - kargo tereti
TERETNI AVIO SAOBRAĆAJ - KARGO TERETI
1. Vazdušni saobraćaj
Vazdušni saobraćaj je proces premještanja, odnosno prevoza osoba i/ili stvari, kao i
bilo koja druga upotreba ili djelovanje u vazdušnom prostoru. Osnovna podjela vazdušnog
saobraćaja je na
civilni
i
vojni
.
Vojni vazdušni saobraćaj
je vazdušni saobraćaj u kome učestvuju vojni avioni, a koji
isključivo služi u vojne svrhe.
Civilni vazdušni saobraćaj
je sav vazdušni saobraćaj osim vojnog vazdušnog
saobraćaja i dijelimo ga na:
javni vazdušni saobraćaj u koji spada linijski i povremeni prevoz osoba ili stvari;
domaći vazdušni saobraćaj je saobraćaj koji se obavlja u vazdušnom prostoru neke
države;
međunarodni vazdušni saobraćaj je saobraćaj koji se obavlja u vazdušnom prostoru
iznad teritorija dvije ili više država;
poseban vazdušni saobraćaj u koji spada vazdušni saobraćaj koji nije uključen u javni
vazdušni saobraćaj.
2. Mjesto vazdušnog saobraćaja u vazdušnom sistemu
Mjesto vazdušnog, kao i svakog drugog, saobraćaja u vazdušnom sistemu određuju
njegove odlike. Odlike vazdušnog saobraćaja odgovaraju prevozima kod kojih je kraće
vrijeme putovanja važnije od više prevozne cijene.
Vazdušni saobraćaj je u periodu poslije drugog svjetskog rata zabilježio značajan
porast jer je postao dominantan vid međunarodnog prevoza putnika. Vazdušni saobraćaj je
doprinijeo smanjivanju razdaljina i pri tome skoro savršeno odgovara zahtjevima za brzim
prevozom robe i putnika preko kontinenata i okeana. Osnovni element konkurentske prednosti
vazdušnog saobraćaja u odnosu na druge vidove prevoza predstavlja mogućnost savladavanja
velikih udaljenosti za kratko vrijeme. Ograničenja koja mogu ugroziti ove prednosti su:
1
visoki operativni trškovi
visoka potrošnja goriva
ograničeni prevozni kapaciteti
Najveći razvoj vazdušnog saobraćaja vezan je za period kasnih šezdesetih i početak
sedamdesetih godina prošlog vijeka. Unaprjeđenje tehnologije vazdušnog saobraćaja je u
najvećoj mjeri usmjereno na povećanje prevoznih kapaciteta vazduhoplovstva. Standard kome
se teži je 500 putničkih mjesta i 100 tona tereta po jednoj prevoznoj jedinici (avionu).
Tehnološki napredak je prisutan i u domenu opsluge vazduhoplova (dužine leta aviona). Dok
1
Radačić, Ž., Suić, I., Babić, Š.,
Osnove tehnologije zračnog prometa
, Fakultet prometnih znanosti, Zagreb,
2006.
4
Seminarski rad: Teretni avio saobraćaj - kargo tereti
su 40-te godine prošlog vijeka bile obilježene pokušajima prelijetanja Atlantika, danas avioni
mogu da lete 18 sati bez usputnog slijetanja.
2
3. Teretni avio saobraćaj
Razvoj teretnog avio saobraćaja je dugo bio u zaostatku u odnosu na putnički.
Roba koja se prevozi putničkim avionima predstavlja dopunski prihod za
aviokompanije, ali se u slučaju preopterećenosti, prioritet daje putnicima i stoga ovakav
prevoz robe ima tendenciju nepouzdanosti. To je zahtjevalo uključivanje specijalizovanih
namjenskih
kargo (teretnih) aviona
u saobraćaju, što podrazumjeva i nastajanje
specijalizovanih prevoznika, kao nezavisnih kompanija.
U savremenim uslovima jedan od osnovnih faktora razvoja avio industrije je vezan
upravo za prevoz robe. Količine prevezene robe su značajno porasle poslije drugog svjetskog
rata. Vazdušni saobraćaj je 1965. godine učestvovao u svjetskoj trgovini sa 7%, da bi se taj
broj u 1998. godini popeo na 30%. U toku 2000. godine avio saobraćajem je transportovano
oko 30 miliona tona robe. Od sredine devedesetih godina prošlog vijeka obim teretnog avio
saobraćaja ima veći koeficijent rasta od putničkog (grafikon 1).
Grafikon 1. Broj prevezenih putnika i količina prevezenog tereta u vazdušnom saobraćaju,
1960-2003. godine
Izvor:
Radačić, Ž., Suić, I., Babić, Š., Osnove tehnologije zračnog prometa, Fakultet
prometnih znanosti, Zagreb, 2006.
Zastupljenost vazdušnog saobraćaja značajna je u prevozu tereta u razvijenim
zemljama, opet na dugim relacijama. Procjena cijene vremena tereta zasniva se na specifičnoj
vrijednosti tereta koji se vozi. Predmeti koji sadrže veću vrijednost (više kapitala) po jedinici
2
Isto.
5
