Osnove informatike
Sadržaj
1. Pojam pravnih dejstava na brak.............................................................................3
2. Vrste pravnih dejstava braka..................................................................................3
3. Prestanak nevažećeg braka....................................................................................6
4. Pojam vanbračne zajednice..................................................................................10
5. Pravno uređenje vanbračne zajednice.................................................................11
6. Opšti pojmovi odnosa dijeteta i roditelja.............................................................12
7. Podaci o studentu..................................................................................................13
Boro Kajganić 325/12
2
Osnove informatike
(1) Ravnopravnost.
Pravo na ravnopravnost u braku jeste izraz ustavnog načela o
jednakosti svih pred zakonom i zabrani diskriminacije po bilo kom osnovu. Pravni je princip da
su građani jednaki u pravima i dužnostima bez obzira na rasu, boju, pol, nacionalnu pripadnost,
društveno porijeklo, rođenje ili lični status, vjeroispovijest, političko ili drugo ubijeđenje,
imovno stanje, kulturu, jezik, starost i psihički ili fizički invaliditet te da su svi pred zakonom
jednaki u svim pravima ili obavezama. Ono se odnosi i na lične i na imovinske odnose
supružnika, a ostvaruje se poštovanjem ličnosti i dostojanstva svakog supružnika, kao i
pravičnim vrednovanjem svakog doprinosa učinjenog radi podmirenja životnih potreba u
bračnoj zajednici.
(2) Vodjenje zajedničkog života.
Obaveza vođenja zajedničkog života izričito je
predviđena zakonom, iako ona nesumnjivo proizlazi i iz pojma i zakonske definicije braka. Za
tumačenje ovog pojma nije odlučujuće da se supružnici nalaze u fizičkom (prostornom) odnosu,
već je jednako bitna i intelektualna (voljna) komponenta takvog odnosa. Dakle, ne mora nužno
značiti da supružnici vode zajednički život ako stanuju u istom stanu, kao što, obrnuto,
zajednički život izvijesno traje u nekim slučajevima dugogodišnje prostorne udaljenosti
supružnika. Ova bračna obaveza ne može se, međutim, izvršavati prinudnim putem. Ukoliko
dođe do prekida zajedničkog života, svaki od supružnika ima pravo da podnese tužbu za razvod
braka.
(3) Uzajamno poštovanje i pomaganje.
Supružnici su dužni da se uzajamno poštuju i
pomažu.
Međusobno poštovanje supružnika predstavlja pretpostavku skladnih i uspiješnih bračnih
odnosa, a ostvaruje se nastojanjem svakog supružnika da razumije i uvaži potrebe, shvatanja i
interese drugog supružnika, kao i da bude u stanju da svoje trenutke životnih uspijeha i sreće, ali
i svoje poraze i neuspijehe, podijeli sa svojim supružnikom. Šta više, supružnici su dužni da se
trude, a nekada da učine i posebnu napore kako bi njihovi međusobni odnosi i način njihovog
međusobnog ophođenja predstavljali harmoničnu sredinu u kojoj će se razvijati njihove
raznovrsne sposobnosti i odrastati i formirati se njihova djeca. Supružnici su dužni i da razvijaju
osjećanje međusobne solidarnosti, kao i solidarnosti prema drugim članovima porodice, a
posebno prema svojoj rođenoj ili usvojenoj djeci. Kada se suprotno ovoj svojoj obavezi
supružnici međusobno vrijeđaju, omalovažavaju, fizički obračunavaju, potcijenjuju ili jedan
drugoga ignorišu, tada zajednički život gubi smisao i velika je vjerovatnoća da će se dugotrajna i
konstantna povreda ovakve obaveze završiti razvodom braka. Sastavni dio međusobne dužnosti
poštovanja supružnika svakako čine i pravo i dužnost svakog od supružnika na vjernost u
njihovom međusobnom odnosu, iako obaveza vjernosti nije izričito predvidjena zakonom.
Pravni pojam vjernosti odnosi se samo na vjernost u sferi seksualnog ponašanja, pošto se samo
ona može kontrolisati, čime se štiti seksualna komponenta braka kao zajednice života osoba
različitog pola. Za skladan bračni odnos, međutim, neophodno je da supružnici jedan drugom
budu vjerni i u širem smislu, pod čime se podrazumijeva osjećanje odanosti, privrženosti i
posvećenosti. Povredu obaveze vjernosti koju učini jedan bračni drug može drugi bračni drug
ignorisati, oprostiti ili tražiti da se zbog takve povrede razvede brak.
Uzajamno pomaganje, takođe, predstavlja zajedničku obavezu za supružnike, koja
obuhvata svaki mogući vid pomoći i podrške, kao što je peužanje savijeta i usluga, njege u
bolesti, utjehe u nevolji ili zaštiti interesa.
Boro Kajganić 325/12
4
