1. NAZIV, ZNAČAJ, PREDMET I ZADATAK PEDOLOGIJE
Nauka koja se bavi proučavanjem zemljišta naziva se Pedologija.
Naziv Pedologija potiče od grčkih reči "pedon" što znači zemljište i "logos" što znači nauka.
U engleskom jeziku upotrebljava se naziv "Soil Science", u nemačkom "Die Bodenkunde", u ruskom
"Počvovedenie", a u francuskom "Science du sol".
Zemljište predstavlja jedan od najvažnijih prirodnih resursa, neprocenjivo dobro celog čovečanstva, a
nikako jedne generacije, jedne nacije, grupe ili pojedinca.
FUNKCIJE ZEMLJIŠTA
HRANA ENERGIJA RAVNOTEŽA RESURSI DIVERZITET ŽIVOTA INFRASTRUKTURA
ŽIVOTNI PROSTOR LANAC ISHRANE PREČIŠĆAVANJE GLOBALNI CIKLUSI
Na zemljištima se proizvodi hrana, mogu da skladište i transformišu sunčevu energiju, čuvaju i štite
genetske resurse skoro svih vidova života na našoj planeti, prečišćavaju i vrše detoksikaciju vode, a sa
atmosferom su u interakciji apsorbovanjem i emitovanjem raznih materija u gasovitom i čvrstom stanju.
Obezbeđuju neophodan životni prostor za čoveka, biljke i životinje, doprinose funkcionisanju i stabilnosti
lanaca ishrane, na njima se podižu kuće, fabrike i razni infrastrukturni objekti, ona štite diverzitet života,
utiču na globalne cikluse i ravnotežu na Zemlji i svedok su – »očevidac« istorije čoveka.
Značaj
Pedologije je veliki, bilo da se ono izučava kao prirodno telo , bilo kao osnovno sredstvo biljne
proizvodnje ili kao objekat rada. Pedološka ispitivanja mogu biti naučnog i primenjenog karaktera.
Primena pedologije-
Kod
prirodnih nauka : botanici, ekologiji, geografiji, geologiji,arheologiji. Kod
primenjenih nauka : poljoprivredi, šumarstvu, hidrotehnici, urbanizmu.
Pedologija je samostalna naučna disciplina i služi se metodama hemije, fizike, biologije, geologije,
geografije i pruža povratno saznanja ovim i drugim naukama.
Bez poznavanja svojstava zemljišta s jedne strane i zahteva poljoprivrednih biljnih vrsta s druge strane,
nemoguće je primeniti odgovarajuću agrotehniku niti kreirati pravilnu tehnologiju proizvodnje pojedinih
kultura
Predmet izučavanja Pedologije je zemljište, koje predstavlja tanak površinski omotač čvrste zemljine
kore (litosfere u užem smislu), koji je uzajamnim delovanjem vode, vazduha i organizama (živih i mrtvih)
više ili manje izmenjen.
Bez obzira što zemljište u odnosu na čitavu zemljinu koru, čini neznatnu masu, njegova debljina retko
prelazi 2-3 m, značaj zemljišta za prirodu i ljudsko društvo je ogroman
U zemljištu žive brojne grupe biljnih i životinskih organizama, a prevagu imaju mikroorganizmi.
Organizmi sa zemljištem grade nedeljivu celinu.
Organska materija se stvara putem biljaka - fotosintezom (sunčeva energija i ugljen dioksid ), a vodu i
hranljive elemente biljke obezbeđuju iz zemljišta.
Po završetku životnog ciklusa biljnih i životinskih organizama njihovi ostaci se razlažu te se oslobađaju
mineralne materije i energija koja je bila akumulirana u njihovim telima. Izmedju zemljišta i organizama
neprekidno se odvija razmena materija, što čini bitnu razliku između zemljišta i beživotnih stena-
litosfere.
Zemljište je proizvod uzajamnog delovanja organizama i mineralnog supstrata.
Zadatak Pedologije je da izučava postanak, evoluciju i svojstva zemljišta, uzroke varijabilnosti i zakone
geografskog rasprostranjenja zemljišnog pokrivača, kao i da se bavi svrstavanjem zemljišta u prirodne
sisteme klasifikacija
2. PODELA PEDOLOGIJE
Pedologija istovremeno spada u opšte i primenjene prirodne nauke.
S obzirom da je zadatak pedologije da izučava zemljište kao prirodnu tvorevinu, bez obzira za koju se
svrhu koristi, pedologija ima karakter opšte prirodne nauke (slično botanici ili mineralogiji). Opšta
pedologija se deli na niz posebnih disciplina kao što su morfologija, fizika, hemija, mineralogija, biologija,
plodnost, sistematika i geografija zemljišta.
Pored toga što zemljište predtavlja prirodno telo, zemljište je i osnovno sredstvo proizvodnje te zbog
toga pedologija ima i karakter primenjene nauke. Primenjena pedologija proučava zemljište s aspekta
njegove primene u različitim područjima ljudske aktivnosti.
