UNIVERZITET SINGIDUNUM
FAKULTET ZA TURISTIČKI I HOTELIJERSKI MENADŽMENT
BEOGRAD
DIPLOMSKI RAD
MOGUĆNOSTI ZA
ODRŽIVI RAZVOJ
TURIZMA OPŠTINE MLADENOVAC
Mentor: Student:
Prof.dr Marija Maksin -
Mićić Marina Popović
br. indeksa 32/2004
Beograd, 2008.
SADRŽAJ
UVOD
................................................................................................................................ 3
1.
SAOBRAĆ
AJNO -
GEOGRAFSKI I TURISTIČ
KI
POLOŽAJ OPŠTINE
................................................................................................ 4
1.1. Saobrać
ajno - geografski položaj ........................................................................... 4
1.2. Turistički položaj .........................................................
.......................................... 5
2.
DEMOGRAFSKO - EKONOMSKE ODLIKE OPŠTINE
.................................... 7
2.1. Naselja .................................................................................................................... 7
2.2. Stanovništvo ........................................................................................................... 9
2.3. Privreda ................................................................................................................ 11
3.
TURISTIČKI RESURSI OPŠTINE
..................................................................... 13
3.1. Kosmaj ................................................................................................................. 13
3.2.
Selters i Koraćička ba
nja ..................................................................................... 16
3.3.
Markovačko i Rabrovač
ko jezero ...................................................................... 19
3.4. Kulturno-istorijski spomenici .............................................................................. 20
3.5. Kulturna obelež
ja i događ
anja ............................................................................. 23
3.6.
Ruralna područja
................................................................................................. 24
4.
PROBLEMI I PRIORITETI
ZAŠTITE TURISTIČKIH RESURSA I
ŽIVOTNE SREDINE OPŠTINE
........................................................................... 25
5.
MOGUĆNOSTI RAZVOJA
TURISTIČKE PONUDE
OPŠTINE
..................... 30
5.1. Problemi dosadašnjeg razvoja ............................................................................ 30
5.2. Moguć
nosti razvoja
turistič
ke ponude
i različitih vidova turizma ....................
. 32
5.3.
Ključni akteri i njihova uloga
............................................................................. 34
ZAKLJUČAK
................................................................................................................ 36
LITERATURA
.............................................................................................................. 38
Mog
uć
nosti za održivi razvoj turizma opštine Mladenovac
______________________________________________________________________________________
4
1
.
SAOBRAĆAJNO
-
GEOGRAFSKI I TURISTIČKI POLOŽAJ
OPŠTINE
1.1.
Saobraćajno
-geografski položaj
Teritorija opštine Mladenovac nalazi se u severnom delu niske Šumadije, oko 50 km
južno od Beograda, na nadmorskoj visini od 113 do 518 m i na 44°28' severne geografske
širine i 20°40'
istočne geografske dužine.
Svojom površinom od 33.904 ha obuhvata
veći
deo sliva rečice Veliki Lug, leve pritoke Kubršnice,
kao i periferno plani
nsko područje
Kosmaja na zapadu (slika 1).
Slika 1. Položaj opštine Mladenovac Slika 2. Teritorija opštine Mladenovac
Izvor:
www.mladenovac.com
, 15.12.2008.
Izvor:
www.mladenovac.com/mapa.htm
, 28.07.2008.
Opština Mladenovac pripada teritoriji administr
ativnog područja Beograd
, kao jedna
od sedamnaest gradskih opština. Okružena je teritorijama opština Sopot i Grocka sa
severne i severozapadne strane, Smederevo i Smederevska palanka
sa istočne i
jugoistočne strane
i Topola i Aranđelovac sa južne i jugozap
adne strane (slika 2).
Geografskim položajem predodređene su izrazito dobre saobraćajne veze opštine
Mladenovac, kroz koju prolazi pruga Beograd-Niš-Sofija-Atina, magistralni put M 23
Beograd-Kragujevac, a na 16 km od centra grada, kod Malog Požarevca Mladenovac ima
izlaz na autoput E 75 Beograd-Niš.
Blizina Beograda opštini Mladenovac pruža izvanredne geografske prednosti u
odnosu na druge gradove. Sa Beogradom Mladenovac je povezan železnicom (53 km),
autoputem i magistralnim putem (46 km) i regionalnim putem preko Ralje i Avale
(56 km), a spletom regionalnih puteva ima veoma dobru vezu i sa okolnim opštinama.
Mog
uć
nosti za održivi razvoj turizma opštine Mladenovac
______________________________________________________________________________________
5
Mreža puteva bić
e upotpunjena izgradnjom magistralnog puta Mali Požarevac
(Autoput E 75) - Mladenovac - Topola - Šatornja - Rudnik - Takovo - veza sa putem
M 22 (Gornji Milanovac-
Čačak
-Užice-Južni Jadran), nazvanog još i „Šumadijska
magistrala“. Planirana magistral
na saobraćajnica u dužini od 72.
35
km koja će povezivati
opštine Sopot, Mladenovac, Topola,
Aranđelovac, Gornji Milanovac biće namenjena
tranzitnom saobraćaju
(
www.mladenovac.org.rs
, 29.07.2008).
Na osnovu svega navedenog može se zaključiti da opština Mladenovac ima veoma
povoljan saob
raćajno
-geografski položaj.
1.2.
Turistički
položaj
Sa okolinom bogatom prirodnim lepotama, poznatim banjama i mineralnim vodama,
kulturno-istorijskim spomenicima, u neposrednoj blizini Kosmaja i nadomak Beograda,
Mladenovac ima sve uslove da bud
e upisan na turističkoj mapi Srbije.
Prema Prostornom planu Republike Srbije, opština Mladenovac
pripada turističkoj
regiji Šumadijske planine (C.2), koja
zajedno sa turističkim regijama Valjevske (C.1) i
Kučajske planine (C.3), Đerdap (C.4)
i Del
iblatska peščara (C.5) čini
C
entralnu turističku
zonu (C II).
Turistička regija
Šumadijske planine (slika 3), koja obuhvata Rudnik,
Venčac,
Bukulju, Kosmaj, Aranđelovac, Topolu, Sopot, Orašac, Takovo, Oplenac, Bukovičku i
Selters banju i dr., pruž
a mogućnosti za razvoj pre svega izletničkog, banjskog, lovnog i
seoskog turizma.
Prema podeli
Srbije na četiri turistička klastera (Vojvodina, Beogradska regija,
Jugozapadna i Jugoistočna Srbija)
, koja je predložena Strategijom razvoja turizma
Republike Srbije, opština Mladenovac pripada klasteru Beogradske regije. To je trenutno
jedini klaster, odnosno destinacija koja može da konkuriše
na inostranom turističkom
tržištu. U okviru ovog klastera akcenat je stavljen na Beograd kao glavni centar. Time na
značaju dobijaju
i ostali resursi i atraktivnosti u njegovoj okolini, kao integralni deo
turističke ponude Beograda. Opština Mladenovac raspolaže
resursima koji znatno mogu
da obogate
turističku ponudu ovog klastera pod uslovom da se
osmisle i razviju
turistički
proizvodi, poboljša infrastr
ukturna opremljenost i sadržaji turističke ponude.
Selters i Koraćička banja, Kosmaj, Markovačko i Rabrovačko jezero, kulturno
-
istorijski spomenici i brojne kulturne manifestacije predstavljaju turističke at
raktivnosti
sa kojima ova opština može da konkuriše
u okviru celokupne turističke ponude klastera
Beogradske regije.
Mog
uć
nosti za održivi razvoj turizma opštine Mladenovac
______________________________________________________________________________________
7
2. DEMOGRAFSKO-EKONOMSKE ODLIKE OPŠTINE
2.1. Naselja
Na teritoriji današnje opštine Mladenovac prva naselja formirana su u periodu
praistorije, o čemu svedoče brojna
arheološka nalazišta i oko 200 ostataka praistorijskih
naselja. Današnja naselja na ovoj opštini pominju se još u srednjem veku, u doba despota
Stefana Lazarevića, a kasnije, početk
om XVI veka, u turskim popisima
(
www.mladenovac.org.rs/istorija.php
, 20.09.2008).
Razvoj saobraćaja uticao je na fo
rmiranje varoškog naselja,
oko železničke stanice,
na
ataru ranijeg sela Mladenovac. Formirano naselje proglašeno je 1983. godine za varošicu,
a dobilo je ime po
selu na čijem je ataru nastalo (ibid.).
Industrijski razvoj varoši
Mladenovac prati i razvoj upravno-administrativne funkcije i 1930. godine Mladenovac
je postao sedište istoimenog sreza kome je kasnije pripojen i Kosmajski srez (ibid.).
Mladenovac ulazi u sastav grada Beograda, kao jedna od sedamnaest gradskih
opština, februara 1971. godine (slika 4).
Slika 4. Opštine grada Beograda
Izvor:
www.emarket.co.yu/regije/regije_okrug.asp?Area_ID=11
, 21.09.2008.
Danas opština ima 24 mesne zajednice i 22 naselja od kojih je 17 seoskih (
Amerić,
Beluće, Beljevac, Velika Ivanča, Velika Krsna
, Vlaška, Dubona,
Jagnjilo, Kovačevac,
Koraćica, Mala Vrbica, Markovac, Pružatovac, Rabrovac, Senaja, Crkvine, Šepšin
),
4 prigradska (
Rajkovac, Međulu
žje, Mladenovac (selo), Granice
) i jedno gradsko naselje
Mladenovac
koje se nalazi u centralnom delu opštine.
