OSNOVNE KARAKTERISTIKE TURISTIČKIH DESTINACIJA
Destinacije su međusobno veoma različite prvenstveno u odnosu na prostorni okvir koji obuhvataju,
odnosno prema tipu i nivou kojem pripadaju.
Bez obzira na obim razlika između pojedninih destinacija, po bilo kojem kriterijumu, većina destinacija
posjeduju izvjesne zajedničke karakteristike od kojih posebno treba izdvojiti sledeće:
1. Destinacije su specifična mješavina osnovnih komponenata/elemenata,
2. Destinacije predstavljaju kulturne vrijednosti odnosno imaju kulturnu privlačnost,
3. Destinacije su „neodoljive“ što znači da se turistički proizvod stvara na mjestu na kojem se i troši,
4. Destinacije ne koriste samo turisti već one mogu biti korišćene i od strane ostalih grupa, odnosno
destinacije su objekt višestrukog korišćenja.
Turisti smatraju destinacije atraktivnim i vrijednim ulaganja vremena i finansijskih sredstava kako bi ih
posjetili. To je razlog da destinacije budu smatrane kulturnim vrijednostima, odnosno da imaju kulturnu
privlačnost. U zavisnosti od stepena korišćenja ovih elemenata razlikuju se objekti i usluge koje koristi
apsolutno stanovništvo ili prevashodno turisti ili se koriste od strane obeju grupa u destinaciji. Naravno
da će obim odnosa u korišćenju zavisiti i od senzualnosti turizma u konkretnoj turističkoj destinaciji. U
okvoru tog odnosa mogu se pojaviti konflikti čije rješenje može odrediti položaj i efekte turizma u
dugogodišnjem razdoblju.
Posmatrajući sistem osnovnih veza, sistem turizma se može raščlaniti na sledeće sastavne delove:
• Potrošači, koji se uobičajeno označavaju kao turisti,
• proizvođači i/ili isporučioci proizvoda i usluga (ugostiteljstvo, trgovina, lokalni saobraćaj, komunalne i
druge delatnosti) ili turistički servisi,
• posrednici ili medijatori sistema, u koje spadaju posrednici između proizvođača i potrošača turističkih
dobara, trgovci na veliko i malo ili agenti i prevoznici u avionskom, železničkom, drumskom, pomorskom
saobraćaju.
TURISTIČKE DESTINACIJE
Pojam destinacije potiče iz latinskog jezika (destinatio) i označava određenje, opredeljenje, namenu i
krajnji cilj. Novija objašnjenja ovoga pojma na engleskom jeziku (iz kojeg je preuzet u sve druge jezike)
označavaju destinaciju kao ‘’mesto u koje stvar ili osoba idu, kraj putovanja’’.
Prema A. Mathiesonu i G. Wallu pod destinacijom se podrazumeva mesto koje ima karakteristike koje su
poznate dovoljnom broju potencijalnih posetilaca da bi opravdale njegovo poimanje kao entiteta koji
privlači k sebi putovanja nezavisno od atraktivnosti drugih lokacija.
Gordon i Goodall ističu da svaka turistička destinacija može uključivati mozaik turističkih mesta ili
turističkih područja od kojih svako sadrži mozaik turističkih preduzeća. Turistička destinacija je
prevashodno skup različitih komponenata koje zajedničkim delovanjem obezbeđuju zadovoljavanje
potreba turista.
Na strani ponude, destinacija može biti definisana u skladu sa dva različita viđenja:
•kao turističko mesto, tj. mesto gde su se razvile turističke aktivnosti i gde se potom stvaraju i
konzumiraju turistički proizvodi,
•kao turistički proizvod, a potom kao specii čna ponuda koja uključuje niz resursa, aktivnosti i učesnika
na toj teritoriji, kao i lokalnu zajednicu.
POJAM TURISTIČKE DESTINACIJE
Jedan od pristupa klasifikaciji elemenata turističke destinacije, vezan za primenu marketing koncepcije,
dao je O. Bakić:
•atraktivnost – podrazumeva miks različitih elemenata prirodne atraktivnosti (klima, flora, fauna,
geografski položaj i sl.) i društvene atraktivnosti (kulturno-istorijsko nasleđe, antropogeni faktori kao što
su folklor, melos, gastronomija i sl.),
•pristupačnost – podrazumeva i geografsku i ekonomsku distancu.
Pristupačnost, u ovom slučaju, podrazumeva i ukupnu razvijenost saobraćajne infrastrukture između
emitivnog tržišta i destinacije kao i kvalitet i kvantitet saobraćaja u samoj destinaciji,
•uslovi za boravak – svi elementi koji čine turističku ponudu a ne spadaju u prethodno navedene (razne
usluge smeštaja, ishrane, zabave, razonode, rekreacije i sl.).
