UNIVERZITET U ISTOČNOM SARAJEVU
EKONOMSKI FAKULTET U BRČKOM
SEMINARSKI RAD
Predmet:
„Kvantitativna ekonomija“
Tema:
VIKOR METODA
Student:
Mentor:
Br.indeksa: M-30/2011
Brčko,maj 2017.
4
industriji, vodeći računa o zahtjevanoj pouzdanosti i raspoloživosti sistema i odgovarajućim
troškovima
2
. U primjeru nisu razmatrane savremene strategije održavanja, kao što su
Predikativno održavanje, Proaktivno održavanje, Održavanje prema stanju, Totalno
produktivno održavanje, Održavanje prema rezultatima rada, Održavanje prema radu i neke
druge strategije. Metoda VIKOR primjenjena je za izbor strategije održavanja tehničkih
komponenti tehnološkog sistema za pripremu gotovih smješa od brašna žitarica. Izbor
odgovarajuće strategije održavanja tehničkih komponenti ovog tehnološkog sistema ima za cilj
povećanje efikasnosti tehnološkog sistema za pripremu gotovih smješa od brašna žitarica, kao i
optimizaciju troškova. Jedna od često primjenjivanih metoda pored VIKORA jeste i metoda
Analitički hijerarhijski proces (Analytic Hierarchy Process, u daljem tekstu AHP) koju je kao
metod razvio je matematičar Tomas Saaty (Univerzitet u Pittsburgh-u) osamdesetih godina
dvadesetog vijeka u cilju rješavanja pomenutih problema odlučivanja sa većim brojem
donosioca odluka, sa većim brojem kriterijuma i podkriterijuma, odnosno indikatora. Metod
određuje kardinalnu preferentnu strukturu skupa alternativa u odnosu na globalni cilj
posredstvom skupa kriterijuma, podkriterijuma, podpodkriterijuma itd. Najbolje rezultate
metod pokazuje kod hijerarhijski već struktuiranih problema. Sa stanovišta višekriterijumskog
odlučivanja ovaj metod u suštini nije optimizacioni. Smatra se da je matematički dobro
obrazložen, a dokumentovane su i brojne primjene u rješavanju raznih realnih problema.
2
Radovanović, Lj., Adamovic, Z.The Effective Maintenance Strategies Development, Communications in
Dependability and Quality Management, 2008., Vol. 11, No. 2 , p. 38–44., UDC : 658.58
5
2. Pojam višekriterijumskog odlučivanja
Višekriterijumsko odlučivanje (VKO ) se odnosi na situacije odlučivanja kada postoji veći broj,
najčešće, konfliktnih kriterijuma. i upravo ta činjenica predstavlja značajan korak ka realnosti
problema koji se metodama VKO mogu rješavati. Sve klasične optimizacione metode koriste
samo jedan kriterijum pri odlučivanju, odnosno rješavanju, čime se drastično umanjuje i
realnost problema koji se mogu rješavati.
Naravno, prisustvo većeg broja kriterijuma u modelima odlučivanja ima i svoju negativnu
stranu. U matematičkom smislu modeli postaju značajno složeniji i do danas nije razvijena
nijedna metoda čija bi se snaga i opštost primjene mogla porediti sa SIMPLEX metodom. Ideja
da se rešavanju problema VKO priđe samo sa pojedinačnom optimizacijom pojedinih
kriterijuma brzo je napuštena, jer se tom prilikom najčešće dobijaju neupotrebljiva rješenja koja
najverovatnije optimiziraju neki od kriterijuma, ali po cjenu neispunjenja ostalih. Zbog toga su
realni problemi rješavani praktično od slučaja do slučaja, a tek potom su razvijene metode
formalizovale i lansirale kao metode rješavanja za pojedine kategorije problema.
Kao što je već rečeno, lepeza problema VKO je izuzetno široka, ali i pored toga svi problemi
imaju neke zajedničke karakteristike:
3
Veći broj kriterijuma, odnosno, atributa, koje mora kreirati donosilac odluke.
Konflikt među kriterijuma, kao daleko najčešći slučaj kod realnih problema.
Neuporedive jedinice mjere, jer, po pravilu, svaki kriterijum, odnosno atribut ima
različite jedinice mjere.
Projektovanje ili izbor. Rješenja ove vrste problema su ili projektovanje najbolje
akcije ili izbor najbolje akcije iz skupa prethodno definisanih konačnih akcija.
3
Ekonomsko matematicki metodi i modeli, Marko Backovic, Jovo Vuleta, Zoran Popovic Beograd 2011, str 54
