VISOKA ŠKOLA ZA PROJEKTNI MENADŽMENT
BEOGRAD
SEMINARSKI RAD
FIDIC UGOVORI I NJIHOVA PRIMENA
NA DOMAĆEM TRŽIŠTU
Mentor:
Student:
Prof. Dr Vasilije Mišković, dpl.ing
Zoran Lazić M-49/2015
Beograd, septembar 2017
2
SADRŽAJ
UVOD ....................................................................................................................................................... 3
NASTANAK I RAZVOJ FIDICA ............................................................................................................ 4
VRSTE I SUŠTINA FIDICOVIH OPŠTIH USLOVA UGOVORA DO 1999. godine ........................... 5
VRSTA I SUŠTINA FIDICOVIH OPŠTIH UGOVORA POSLE 1999. godine......................................9
PRIMENA FIDICOVIH OPŠTIH USLOVA UGOVORA NA DOMAĆEM TRŽIŠTU.......................11
ZAKLJUČAK..........................................................................................................................................14
LITERATURA ....................................................................................
Error! Bookmark not defined.
15
4
NASTANAK I RAZVOJ FIDICA
Prvi FIDIC-ovi opšti uslovi ugovora nastali su 1957. godine, u vreme velike obnove koja je
nastupila nakon Drugog svetskog rata. Razlozi njihovog nastanka se u najvećoj meri vezuju za potrebu
građevinskih kompanija koje su učestvovale u međunarodnim poslovima građenja da kroz unapred
definisane i opšteprihvaćene standarde i pravila koja bi važila širom sveta, pojednostave proceduru
učešća u građevinskim projektima i na taj nacin izbegnu stalno prilagođavanje lokalnim propisima i
praksi. U tom smislu, ukratko se treba upoznati i sa razvojem organizacije FIDIC.
Međunarodna organizacija pod čijim okriljem nastaju ovi opšti uslovi ugovora, od samog
osnivanja nosi francuski naziv “
Fédération Internationale Des Ingénieurs Conseils
”
,
te otuda
skraćenica FIDIC, što u prevodu na srpski jezik znaci: “Međunarodna organizacija konsalting
inženjera”. FIDIC je osnovan 1913. godine u Ženevi, od strane tri države francuskog govornog
područja, Belgije, Francuske i Švajcarske. Danas je sedište FIDIC-a u Lozani i okuplja oko 80 članova,
pri čemu, iz svake od zemalja, pravo na članstvo ima samo po jedno nacionalno udruženje. Prevashodni
cilj osnivanja bio je da u globalnoj svetskoj privredi, posebno u sektoru građevinarstva i industrije,
zaživi oblik strukovnog, odnosno profesionalnog povezivanja, saradnje, intelektualne razmene, a radi
zaštite profesionalnih interesa i stvaranja jedinstvenih standarda i prakse u oblasti konsaltinga i
građevinarstva. U tome se, neosporno, i te kako uspelo.
Od samog osnivanja Fidic je ostvario solidan uticaj na inženjersku praksu, prvenstveno
izdavanjem preporučenih standardnih uslova ugovora i procedura vezano za izgradnju objekata.
Razlozi široke međunarodne afirmacije FIDIC-ovih opštih uslova su višestruki. Fidicovi uslovi su se
pojavili u doba ekspanzije internacionalnih građevinskih ugovora i popunili prazninu koja se pojavila u
međunarodnim pravnim i ekonomskim propisima. Fidic je pravovremeno uočio potrebu za
standardizacijom međunarodnih propisa u građevinarstvu i plasirao svoje preporuke na tržište u vidu
jasno formulisanih tipskih dokumenata uz mnoštvo praktičnih upustava za njihovu primenu.
Posle gotovo četiri decenije postojanja, nagli porast građenja omogućio je FIDIC-u da zauzme
dominantno mesto u građevinskoj industriji. Danas, FIDIC predstavlja jednu od najznačajnijih
profesionalnih organizacija u oblasti građevinarstva, sa jasno definisanim ciljevima i načelima rada.
Etičnost, profesionalizam i fleksibilnost, osnovni su principi koji mogu dovesti do potpunog
zadovoljenja klijenata i razvoja novih znanja. Aktivnosti FIDIC-a su: organizovanje seminara, debata i
konferencija u cilju održavanja visokih etičkih standarda, kao i razvoj inženjerske profesije u svim
zemljama širom sveta, uz opsežnu izdavačku delatnost.
5
VRSTE I SUŠTINA FIDICOVIH OPŠTIH USLOVA UGOVORA
DO 1999. godine
Opšti uslovi koje je Fidic izdavao od svog osnivanja do 1999. godine mogli bi se generalno
podeliti u dve osnovne grupe.
1. Uslovi kojima se regulišu odnosi između investitora i konsultanta (
International model form
of agreement between client and consulting engineer and international general rules of agreement
between client and consulting engineer
):
- za izradu investicionih studija (
pre-investment studies
);
- za projektovanje i nadzor nad izvođenjem radova (
desing and supervision of construction work
);
- za upravljanje projektom (
project management
)
2. Uslovi kojima se regulišu odnosi između investitora i izvođača građevinskih radova (ili
isporučioca opreme), uz preciziranje uloge konsultanta:
- uslovi ugovora za građevinske radove sa obrascima za ponudu i ugovor (
conditions of contract for
works of civil engineering construction with forms of tender and agreement
);
- uslovi ugovora za elektro i mašinske radove (uključujući i montažu na gradilištu) sa obrazcima za
ponudu i ugovor (
conditions of contract for electrical and mechanical works (inclundig erection on
site) with forms of tender and agreement
);
- uslovi ugovora po sistemu projektuj-ugradi i ključ u ruke (
the conditions of contract for design-bild
and turnkey
)
Uslovi kojima se regulišu odnosi između investitora i konsultanta je zbog boje korice nazvano “Beli
Fidic” i u njemu su elaborirane usluge koje konsultant pruža klijentu. Vezano za realizaciju
investicionih projekata ove usluge su podeljene u pet osnovni faza:
- istraživanje i izveštavanje
- izrada detaljne projektne dokumentacije i priprema ugovornih dokumenata
- posredovanje prilikom zaključenja ugovora o građenju
- usluge tokom izgradnje
- prijem radova, okončana situacija (račun)
Uslovi kojim se regulišu odnosi između investitora i izvođača, do jeseni 1999. bile su tri forme Fidic-
ovih uslova ovih ugovora:
- uslovi ugovora za izvođenje građevinskih radova
- uslovi ugovora za izvođenje elektro i mašinskih radova
- uslovi ugovora po sistemu projektuj-izgradi i ključ u ruke
Uslovi ugovora za izvođenje građevinskih radova
Uslovi ugovora za građevinske radove su apsolutno najviše primenjivane FIDIC-ove forme u istoriji
ove organizacije. Oni su doživeli nekoliko publikovanih izadanja. Prvo izdanje je objavljeno 1957.
godine pod nazivom “
Works of Civil Engineering Construction”.
Drugo izdanje, iz 1969. godine
pretrpelo je tek neznatne izmene, a 1977. godine objavljeno je i treće izdanje , sa većim izmenama, a na
osnovu primedbi koje su pristizale iz prakse.
Najpopularnije ikad objavljeno izdanje FIDIC-a, svakako, je građevinskih radova (
Conditions of
Contract for Works of Civil Engineering Construction)
iz 1987. godine, sa uredničkim izmenama i
