UNIVERZITET U BANJOJ LUCI
ŠUMARSKI FAKULTET
Seminarski rad iz predmeta:
Šumski genetički resursi
Tema:
EX SITU KONZERVACIJA PUTEM SKLADIŠTENJA GENETIČKOG MATERIJALA
Student: Marko Ćosić Mentor: mr Vanja Daničić
Br. indeksa: 2366
Br. kartona: 53
Banja Luka 2016. god.
SADRŽAJ:
Uvod:............................................................................................................................................................2
1. Očuvanje šumskih genetičkih resursa.......................................................................................................3
1.1 In situ očuvanje.......................................................................................................................................3
1.2 Ex situ očuvanje......................................................................................................................................3
2. Ex situ konzervacija putem skladištenja genetičkog materijala................................................................5
2.1 Efikasnost prikupljanja sjemena.............................................................................................................6
2.2 Efikasnost upravljanja skladištenim materijalom...................................................................................6
2.3 Kategorije skladištenja sjemena.............................................................................................................8
2.3.1 Skladištenje sjemena………………………………………………………………………………………………………….9
2.3.2 Elementi kvaliteta sjemena………………………………………………………………………………………………..9
2.3.3 Čuvanje ortodoksnog sjemena.............................................................................................13
2.3.4 Čuvanje rekalcitrant (netolerantno na čuvanje) sjemena.....................................................13
2.3.5 Čuvanje osrednjeg (intermediate) sjemena..........................................................................14
2.4 Postojeće prakse čuvanja sjemena najznačajnijih vrsta.......................................................................14
2.4.1 Postojeće prakse za vrste umjerenog i borealnog pojasa.....................................................14
2.4.2 Postojeće prakse sa mediteranskim vrstama........................................................................16
2.4.3 Problemi sa rekalcitrant i među-vrstama.............................................................................16
Zaključak.....................................................................................................................................................17
Literatura....................................................................................................................................................18
Popis fotografija i tabela……….....................................................................................................................19
1. Očuvanje šumskih genetičkih resursa
Očuvanje ŠGR predstavlja plansko korišćenje genetičkih resursa tako da oni mogu da daju najveću
održivu korist sadašnjim generacijama, održavajući njihov potencijal da zadovolji potrebe i težnje
budućih generacija.
3
Očuvanje genetičkih resursa se može vršiti na više načina. Tako postoji
in situ
očuvanje i
ex situ
očuvanje.
1.1
In situ očuvanje
Pod in situ očuvanjem podrazumjevamo očuvanje genetičkih resursa u njihovom prirodnom okruženju
odnosno u njihovim prirodnim populacijama u kojima su jedinke koje su pod zaštitom prilagođene na
uslove staništa koji tu vladaju. Populacije koje su pod in situ očuvanjem mogu nastati dejstvom čovjeka
ali kada takva jedna populacija počne samostalno da se obnavlja na datom staništu možemo reći da je
ona prilagođena na uslove spoljašnje sredine koji tu vladaju. Ovaj oblik očuvanja je lakši iz razloga što se
populacije neometano razvijaju na svom prirodnom staništu a čovjek tu učestvuje taman toliko da održi
stabilnost ekosistema od urušavanja odnosno propasti jedinki koje su pod zaštitom.
1.2 Ex situ očuvanje
Pod ex situ očuvanjem podrazumjevamo održavanje bilo kojeg genetskog materijala van mjesta
njegovog prirodnog javljanja. Ono podrazumjeva fizičko izmještanje genetskog materijala sa prirodnog
staništa i veliki antropogeni uticaj u održavanju i očuvanju tog genetskog materijala. U slučajevima kada
je to neophodno, odnosno kada brojnost populacije neke vrste padne na određeni nivo javlja se potreba
za izdvajanjem nekog genetskog materijala te vrste iz njegovog prirodnog okruženja i prebacivanje u
kontrolisane uslove od strane čovjeka.
Ex situ očuvanje odvija se u:
Botaničkim baštama
Bankama gena (polena, sjemena, plodova, drugih biljnih dijelova)
U strogim laboratorijskim uslovima (in vitro konzervacija, krioprezervacija, konzervacija
izolovane DNK)
Važne karakteristike ex situ konzervacije su:
3
Mataruga, M., Isajev, V., Orlović, S., Šumski genetički resursi, Šumarski fakultet Univerziteta u Banjoj Luci, Banja
Luka, 2013, str. 22.
Da bude važna rezervna mjera ukoliko neka druga mjera in situ očuvanja nije izvodljiva ili
dostupna
Da obezbjedi širok spektar diverziteta (fenotipske i genotipske) na raspolaganju za vrste koje su
u procesu očuvanja
Da upravlja obnovom vrste van njenog prirodnog areala (porijekla) na više kontrolisan način (što
će razviti populaciju za korišćenje ili konzervaciju)
Slika 1. Banka sjemena, Svalbard, Norveška
Banka sjemena je najveći trezor sjemena u kojem se ex situ konzervacijom čuva veliki broj sjemena biljaka sa cijele planete.
Izvor: http://stil.kurir.rs/slika-850x556/banka-semenki-u-norveskoj-1438768938-64860.jpg
