veka koji predstavlja vremenski period koji počinje sa gotovim proizvodom koji je tek napustio
fabričke proizvodne pogone, a završava se sa prestankom vršenja svih funkcija proizvoda, i
životnog ciklusa koji počinje samom idejom o razvoju proizvoda a zatim prolazi kroz nekoliko
faza, da bi se završio prestankom proizvodnje datog proizvoda. Poznavanje životnog ciklusa
proizvoda je danas od vitalnog značaja, jer se čitave strategije razvoja proizvoda prave upravo u
zavisnosti od toga u kojoj se fazi nalazi postojeći proizvod.

Osnovne faze kroz koje svaki proizvod mora da prođe su: uvođenje, rast, zrelost i opadanje.

Ipak svaki proizvod ponaosob prolazi kroz mnoštvo različitih podfaza u okviru ove četiri pomenute
faze, dajući tako realniju sliku životnog ciklusa. Vremenski periodi trajanja određenih proizvoda se
razlikuju, pa je tako životni vek nekih proizvoda duži (i može da traje decenijama, npr. “Plazma
keks”, “Smoki”, …), a nekih kraći.

Neki proizvodi se na našem tržištu pojavljuju već više od četrdeset godina gotovo

nepromenjeni (izuzev promene ambalaže). Prehrambena industrija daje proizvode sa dugotrajnim
životnim ciklusima i u tom slučaju je najčešće kao strateško opredeljenje prisutno održavanje

faze

zrelosti, dok industrija tehnike i tehnologije daje proizvode sa znatno kraćim životnim ciklusom i
tu se kao strategijsko opredeljenje kompanija javljaju razni pokušaji produžavanja životnog
ciklusa proizvoda. Objasniću pojedinačno svaku od ovih faza u tekstu koji sledi.

1.1 Faza uvođenja proizvoda na tržište

Ova faza predstavlja fazu lansiranja proizvoda. Nov proizvod koji se iznosi na tržište

najčešće nailazi na prihvatanje samo od ograničenog broja potrošača. Uvođenje se vrši postupno i
karakteriše ga spori rast tražnje, niska dobit i visoki troškovi marketinga. Visoki troškovi se
ogledaju kroz visoke troškove distribucije i prodaje, troškove promovisanja itd. Za novi proizvod,
po pravilu, interesovanje pokazuju i distributeri i konkurencija. Ocena svih zainteresovanih
subjekata utiče na dalji opstanak proizvoda na tržištu

1.2 Faza rasta

U ovoj fazi tražnja za proizvodom postepeno raste a time se povećava i obim proizvodnje i

prodaje. To se dešava kao uzročna posledica promocije u fazi uvođenja i ostalog marketing napora.

Ekonomski fakultet u Nišu

Strategija razvoja proizvoda

Ako je proizvod uspešna inovacija, kompanija će početi da ostvaruje dobit. Povećavanjem obima
proizvodnje smanjuju se troškovi a time i i cena proizvoda. Da bi se što duže zadržala pozicija
proizvoda u ovoj fazi, marketing napore treba usmeriti na kvalitet proizvoda, tačnost isporuke,
obezbeđenje prodajnih usluga i uspostavljanje dobrih poslovnih odnosa sa kupcima. Ova faza, kao
i druge, može da traje od nekoliko meseci do nekoliko godina.

1.3 Faza zrelosti

U ovoj fazi obim prodaje je dostigao maksimalno mogući nivo, te rast prodaje počinje da

usporava ili prodaja stagnira. Međutim, ako kompanije uspešno unesu radikalnije promene u
proizvode, može se promeniti pravac kreanja obima proizvodnje. Moguća stagnacija proizvoda se
odražava na stopu prinosa proizvoda a samim tim i na smanjenje dobiti. U ovoj fazi novi proizvodi
potiskuju postojeće, a proizvođači se bore ze očuvanje pozicija na tržištu. Ističu se dodatne usluge
na tržištu kao što su: snižavanje cena, pojačan itenzitet ekonomske propagande, modifikovanje
proizvoda itd. Vrlo često u ovoj fazi proizvođači već imaju nove proizvode pripremljene za
lansiranje.

1.4 Faza opadanja

S obzirom da na tržištu već postoje novi proizvodi koji počinju da ugrožavaju postojeće,

neminovno nastaje i poslednja faza u životnom ciklusu proizvoda, to jest faza opadanja tražnje.
Ova faza traje sve do njegovog eliminisanja sa tržišta. Proizvod koji je u fazi opadanja sve više se
zadržava na zalihama. Životni vek priozvoda se neprestano skraćuje zahvaljujući primeni naučno –
tehnološkog progresa i konkurencije na tržištu.

Životni ciklus proizvoda