S E M I N A R S K I R A D
Predmet:
POSLOVNE FINANSIJE
Tema rada:
POREZI KAO OBLIK JAVNIH PRIHODA
Profesor:
Student:
Doc.dr.Ljubomir Miljković
Aleksandra Milić
Br.indeksa 400/2016
Kragujevac, decembar 2017.
2
SADRŽAJ
1.
UVOD..................................................................................................................3
2. POJAM I KARAKTERISTIKE POREZA ...................................................4
3.
CILJEVI OPOREZIVANJA............................................................................5
4. OSNOVNI
ELEMENTI OPOREZIVANJA...................................................6
lični elementi
a. Poreska vlast..................................................................................................7
b. Poreski obveznik...…………………………………………………………7
c. Poreski platilac……………………………………………………………..7
d. Poreski destinator………………………………………………………….7
materijalni elementi
A.) PORESKA SPOSOBNOST..............................................................8
B.) PORESKI IZVOR..............................................................................8
C.) PORESKI OBJEKAT........................................................................8
D.) PORESKA OSNOVICA...................................................................8
E.) PORESKA JEDINICA......................................................................9
F.) PORESKA STOPA............................................................................9
G.) PORESKA TARIFA.........................................................................9
H.) PORESKE LISTE.............................................................................9
I.) PORESKI KATARSTAR.................................................................9
J.) RAZREZ POREZA..........................................................................10
K.) PORESKA OPOMENA..................................................................10
L.) ZASTARIJEVANJE POREZA......................................................10
5. VRSTE POREZA............................................................................................10
6. KLASIFIKACIJA POREZA.........................................................................12
7. EKONOMSKA KLASIFIKACIJA POREZA.............................................13
-
1. Porez iz imovine...........................................................13
-
2. Porezi iz prihoda.........................................................14
a.) Porez na dohodak građana......................................14
b.) Porez na dobit preduzeća.........................................16
3. Porezi iz rashoda.........................................................19
a.) PDV.............................................................................19
b.) Akcize..........................................................................23
8. ZAKLJUČAK.................................................................................................24
9. LITERATURA...............................................................................................25
4
2. POJAM I KARAKTERISTIKE POREZA
U savremenom svijetu, porezi su osnovni i najznačajniji instrumenti
javnih prihoda za zadovoljenje opštih i društvenih potreba. Između 80-90%
izvornih prihoda kroz različite oblike poreza država prikuplja sredstva za
alimentiranje javnih potreba.
Definisanje pojma porez znatno se razlikuje zavisno od perioda u kome su
nastale.
U antičkoj Grčkoj i Rimu porez se tumačio kao davanje pokorenih
pobjednicima i poreska obaveza se izjednačavala sa pojmom potčinjenost.
U feudalizmu, shvatanje o porezima je u velikoj mjeri evoluiralo, i
opravdavanje oporezivanja se nalazi u potpuno drugim momentima. U ovom
periodu se porez tretira kao dar a zatim kao pomoć.
Kao oblik prihoda države, porezi doživljavaju razvoj tek u kapitalizmu i
iz ovog perioda potiče najveći broj pokušaja definisanja poreza. Najznačajniju
definiciju poreza je dao francuski teoretičar Pol Lrua Bolioa, prema kojoj porez
predstavlja ‚‚učešce svakog građanina u državnim teretima svih vrsta na bazi
nacionalne solidarnosti”. Takođe je značajna i definicija koju je dao Monteskje.
On porez definiše kao ‚‚dio imovine koji građanin daje državi da bi drugi dio
mogao posjedovati”. Iz ovog perioda datira definicija poreza francuskog
finansijskog teoretičara G.Jẽzea, po kojoj je porez ‚‚davanje u novcu koje država
ubire od pojedinaca na osnovu svoje vlasti, bez direktne protunaknade, a u cilju
da pokrije javne terete”.
Autori iz ovog perioda predstavljaju zastupnike tzv. Neutralnih poreza,
čiji je osnovni zadatak bio ubiranje dovoljnog iznosa prihoda i neremećenje
postojećih odnosa u privradi.
5
Definicija poreza- Porez je davanje u novcu koje država ubira od
pojedinaca na osnovu svoje vlasti, bez direktne protivnaknade, a u cilju
pokrivanja javnih rashoda i vođenja ekonomske i socijalne politike zemlje.
a. Osnovne karakteristike poreza su:
1. Derivativnost poreza - poreski prihodi su derivativni (izvedeni)
prihodi države i nisu rezultat njene ekonomske aktivnosti.
2. Prisilnost (prinudnost) poreza tj. Prinudno davanje
3. Porezima se finansiraju javni prihodi.
4. Porez je davanje bez direktne protivnaknade.
5. Porez je novčano davanje.
6. Porez je zahvatanje nacionalnog dohotka.
7. Porez se plaća na teritorijalnom principu.
8. Porez je nepovratni prihod.
9. Porezi se ubiraju u javnom interesu.
3. CILJEVI OPOREZIVANJA
Poreski prihodi predstavljaju osnovni vid prihoda, što znači da sam pojam
poreza podrazumjeva pribavljanje finansijskih sredstava državi i drugim tijelima,
što je tzv. fiskalni cilj poreza.
Finansijska teorija je u različitim periodima zastupala različite stavove u pogledu
ciljeva koje treba staviti pred poreze.
U toku starog i srednjeg vijeka porezi su uglavnom imali fiskalne ciljeve .
U periodu kapitalizma, porezi se počinju koristiti i za ostvarenje ekonomsko-
političkih zadataka, tj. razvijaju se tzv.vanfiskalni ciljevi poreza.
U fazi ekonomskog liberalizma preovladava mišljenje o isključivo
fiskalnom cilju oporezivanja, pa se predstavnici ekonomskog liberalizma
pojavljuju kao protagonisti tzv.neutralnih poreza. Ovi porezi kao osnovni zadatak
7
U okviru elemenata lične prirode razmotrićemo sledeće elemente:
a.)
PORESKA VLAST
Poreska vlast – obuhvata javnopravna tijela u čiju se korist naplaćuje
porez i organe koji razrezuju i naplaćuju porez.
b.) PORESKI OBVEZNIK
Poreski obveznik je pravno ili fizičko lice koje je na osnovu zakona
obavezno i dužno da plaća porez. Pravna lica koja imaju status poreskog
obveznika su društva kapitala. Fizička lica koja imaju status poreskog obveznika
su pojedinci ili zajednica kojoj pripadaju(porodično domaćinstvo, bračna
zajednica).
c. ) PORESKI PLATILAC
Poreski platilac predstavlja ono fizičko ili pravno lice koje
de facto
vrši
plaćanje poreza ili predujmljuje porez sa ciljem da ga prevali na neko drugo ime.
d.) PORESKI DESTINATAR
Pod poreskim destinatarom podrazumjeva se lice koje po namjeni
zakonodavca snosi poreski teret. Poreski destinatar kao element oporezivanja je
