JU SREDNJA STRUČNA ŠKOLA
“IVAN USKOKOVIĆ”
PODGORICA
Maturski rad iz špedicije
Sajamski poslovi
Mentor: Učenik:
Vuksanović Gordana,prof. Anđušić Nataša VI-6
Podgorica, jun 2019.
Sadržaj:
Uvod..................................................................................................................................01
1. Pojam i razvoj špedicije...................................................................................................02
2. Poslovi špeditera...............................................................................................................03
2.1. Osnovni poslovi špeditera.........................................................................................04
2.2. Tarifno-konjuktivni poslovi špeditera.......................................................................05
2.3. Specijalni poslovi špeditera.......................................................................................07
3. Sajamski poslovi...............................................................................................................09
3.1. Faze obavljanja sajamskog posla.............................................................................09
3.1.1. Dispozicija, disponiranje i pozicioniranje........................................................09
3.1.2. Prihvat i smještaj sajamske robe......................................................................10
3.1.3. Pakovanje i otprema sajamske robe,obračun i fakturisanje.............................11
4. Zaključak.........................................................................................................................12
Prilog..................................................................................................................................13
Literatura...........................................................................................................................14
2
1. Pojam i razvoj špedicije
Pod špedicijom podrazumjevamo specijalizovanu privrednu djelatnost koja se bavi
organizacijom otpreme i dopreme robe i drugim poslovima koji su s tim u vezi. Tu
djelatnost vrše pravna ili fizička lica koja se nazivaju špediteri.
Pojam špedicija potiče od latinske riječi „expedire“ što u bukvalnom prevodu znači
odrešiti, urediti dok se u praksi primjenjuju prevodi kao otpremiti ili otposlati.
Špediter je pravno ili fizičko lice koje vrši otpremu odnosno dopremu robe od tačke A do
tačke B. Osnovni zadatak špeditera je da postupa po nalogu svog komitenta-nalogodavca i
da obavi sve poslove uz naplatu odgovarajuće nadoknade. Jedan od važnijih poslova
špeditera je i ispostavljanje, pribavljanje i izdavanje dokumenata koje prate tok robe. Ali
kako ni najveće špediterske organizacije ne mogu biti svugdje prisutne, odnosno izvršiti
svaku dispoziciju komitenta, u slučajevima kada špediter nije u mogućnosti sam obaviti
sve poslove, u tu svrhu angažuje svoje korispodente: međušpeditere i podšpeditere.
Međušpediter- je fizičko ili pravno lice na koje je špediter preneo realizaciju jednog dijela
posla.
Podšpediter-je fizičko ili pravno lice na koje je glavni špediter preneo realizaciju jednog
špediterskog posla u cjelini.
U istoriji špedicija se prvi put spominje u XIII vijeku za vrijeme Mletačke Republike, u to
vrijeme najrazvijenije pomorske zemlje. Tada je jedna osoba objedinjavala više djelatnosti.
Trgovac se, osim trgovinom, bavio prevozom robe, vodio brigu o skladištenju i
finansijama u poslovanju. Sa porastom razmjene dobara između tadašnjih država Evrope s
državama na Bliskom, Srednjem i Dalekom istoku zahtjevao je podjelu rada. Tako je na
primjer trgovac sa Dalekog istoka obavljao prevoz robe brodom do evropskog kontinenta,
a zatim otpremu robe do krajnjeg korisnika prepustio posrednicima. Posrednici su na
odredištima predavali robu primaocima(kupcima) uz potpis pismene isprave, neke vrste
potvrde o prijemu robe, odnosno priznanice koja se smatra prvom prevoznom ispravom. U
XVI vijeku posrednici, odnosno prevoznici su počeli organizovati otpremu i dopremu tuđe
robe, ali za svoj račun, tako da su za obavljeni prevoz naplaćivali prevozninu i izdavali
račun. U XIX vijeku špedicija je doživjela zamah postavljanjem željezničkog sistema.
Pronalazak parne lokomotive zahtijevao je industrijsku revoluciju koja je kao rezultat
imala novu podjelu rada. Proizvođač se bavi proizvodnjom, trgovac trgovinom, prevoznik
prevozoma pri organizacijiotpreme i dopreme rebe sve njih povezuje špediter
.
3
2. Poslovi špeditera
Poslovi špedicije su mnogobrojni i kompleksni pa je unutar špediterske organizacije došlo
do određene podjele rada. S obzirom na raznolikost i obim poslova nije moguće baviti se
svim oblicima i vrstama špediterske djelatnosti. Preduzeća se zbog toga orijentišu na
određenu vrstu špedicije kao na primjer nacionalna ili međunarodna špedicija, lučka ili
kontinentalna špedicija, pomorska ili riječna špedicija, špedicija u jednom pravcu itd.
Osnovni poslovi špeditera su oni poslovi bez kojih špediterske organizacije ne bi mogle
funkcionisati. Oni su dio glavnih poslova špeditera i dijele se na:
- tarifno - konjuktivne poslove- čija je osnovna funkcija prodaja špediterske usluge
- operativni poslovi- čija je osnovna funkcija proizvodnja špediterske usluge
Osim osnovnih poslova koje pružaju špediteri, postoje i specijalni poslovi.
