OPASNE MATERIJE-OTPAD,IZVORI I KOLIČINE NA TERITORIJI REPUBLIKE
SRBIJE
Aleksandra Davidović
[email protected]
APSTRAKT
Tema ovog rada su izvori,vrste i količine opasnih materija-otpada na teritoriji Republike Srbije,kao i uopšte
upoznavanje sa terminom „otpad“ i pretnje koje on predstavlja.
Ključne reči
: Opasan otpad, izvori, nastajanje, količine.
OPASNE MATERIJE-OTPAD,IZVORI I KOLIČINE NA TERITORIJI
REPUBLIKE SRBIJE
Uvod
Kako su ljudske potrebe naglo počele da se uvećavaju, a intenzivan razvoj nauke i tehnologije omogućio
njihovo nesmetano zadovoljavanje,došlo je do produkcije značajnih količina različitih vrsta materija i
otpada,čije karakteristike u početku nisu bile u potpunosti poznate. Otkrivanje velikog broja
novih,veštačkih materijala posebno primenljih u industrijskoj proizvodnji,rezultiralo je generisanjem
posebne vrste otpad,opasnog otpada koji svojim karakteristikama ozbiljno i dugoročno ugrožava ljudsko
zdravlje,druge žive organizme,životnu sredinu u celini. Upravo iz pomenutog razloga, bilo je neophodno
sagledati celokupan problem vezan za opasan otpad, odnosno upoznati se sa njegovim
karakteristikama,gde je odlagan i stepenom ozbiljnosto očekivanih posledica.
Zemlje u razvoju , pa tako i teritorija Republike Srbije,protekle decenije provele su u fazi generisanja i
nagomilavanja opasnog otpada,dok je formiranje adekvatne ifrastukture za upravljanje istim, potpuno
izostalo. Takođe nije se mogla razviti svest o opasnom otpadu na društvenom i individualnom nivou, a
danas potreba za uključivanjem u evropske i svetske tokove,nametnula je neophodnost uvođenja
drastičnih promena u odnos prema opasnom otpadu, ima za cilj uspostavljanje i funkcionisanje budućeg
sistema upravljanja opasnim otpadom u Republici Srbiji.
Na osnovu rezultata merenja može se usvojiti da gradsko stanovništvo generiše prosečno 1 kg
komunalnog otpada po stanovniku na dan, dok seosko stanovništvo prosečno generiše 0,7 kg
otpada/stanovniku/dan.
Definicija opasne materije,otpadne materije i klasifikacija otpada
Opasne materije su,gasovite, tečne ili čvrste materije koje se koriste ili su nastale u procesu
proizvodnje/pružanja usluge, koje pri upotrebi, prometu, prevozu, skladištenju i čuvanju, mogu
svojim osobinama i hemijskim reakcijama ugroziti životnu sredinu ili život i zdravlje,ljudi, kao i
materije od kojih se proizvode/nastaju opasne materije.
Opasne otpadne materije
,su otpadne materije koje sadrže hemijske elemente i njihova jedinjenja,
odnosno elemente koje svojim osobinama i hemijskim reakcijama ugrožavaju životnu sredinu, život
i zdravlje ljudi.
Otpad je zapravo svaka materija ili predmet zadržan u listi kategorija otpada,koji vlasnik odbacuje. Može
nastati tokom ekstrakcije sirovina, prerade sirovina u poluproizvode i gotove proizvode ,potrošnje gotovih
proizvoda i drugih ljudskih aktivnosti.
Prema zakonu o upravljanju otpadom,postoje sledeće vrste otpada:
Komunalni otpad jeste otpad iz domaćinstava (kućni otpad), kao i drugi otpad koji je zbog svoje prirode
ili sastava sličan otpadu iz domaćinstva odnosno otpad koji se sakuplja sa određene teritorijalne celine,
najčešće opštine, u skladu sa propisima i planovima opštine, uključujući krupni otpad, opasan kućni otpad
i odvojeno sakupljen baštenski otpad i otpad sakupljen čišćenjem ulica.
Komercijalni otpad je otpad koji nastaje u institucijama koje se u celini ili delimično bave trgovinom,
uslugama, kancelarijskim poslovima, sportom, rekreacijom ili zabavom, osim otpada iz domaćinstva i
industrijskog otpada.
Industrijski otpad
je otpad iz bilo koje industrije ili sa lokacije na kojoj se nalazi industrija, osim otpada iz
rudnika i kamenoloma.
U zavisnosti od opasnih karakteristika koje utiču na zdravlje ljudi i životnu sredinu, otpad može biti:
inertni, neopasan i opasan.
Klasifikacija
otpada
jeste postupak svrstavanja otpada na jednu ili više lista otpada, koje su utvrđene
posebnim propisom, a prema njegovom poreklu, sastavu i daljoj nameni [1]. U Republici Srbiji (RS)
otpad se, prema Katalogu otpada, razvrstava u dvadeset grupa, u zavisnosti od mesta nastanka i porekla i
prema predviđenom načinu postupanja. Katalog otpada se koristi za klasifikaciju svih vrsta otpada, U
Katalogu otpada indeksni broj 20 označava komunalni otpad (kućni otpad i slični komercijalni i
industrijski otpad), uključujući odvojeno sakupljene frakcije.
Klasifikacija komunalnog čvrstog otpada (KČO) se može vršiti na više načina; može se podeliti na:
1) organsku i neorgansku frakciju; 2) vlažnu i suvu frakciju; 3) sagorljivu i nesagorljivu frakciju i 4)
materijale koji se mogu reciklirati i one koji se ne recikliraju.
