Evropska unija Tema: Ljudska prava u
Evropskoj uniji
Sadržaj:
Uvod ....................................................................................................... 2
1.Ciljevi ljudskih prava u EU…………………………………………..3
1.2 Pravni osnov………………………………………………..3
2. Analiza ...............................................................................................4
2.1. Ljudska prava u osnovne slobode u EU ................................... 4
2.1.1. Pravo na život .................................................................. 4
2.1.2. Zabrana mučenja ............................................................. 4
2.1.3. Zabrana ropstva prinudnog rada .......................................4
2.1.4. Pravo na slobodu i sigurnost ............................................ 5
2.1.5. Pravo na pravično suđenje ............................................... 5
2.1.6. Kažnjavanje samo na osnovu zakona .............................. 6
2.1.7. Pravo na poštovanje privatnog i porodičnog života ........ 6
2.1.8. Sloboda misli, savjesti i vjeroispovjesti .......................... 6
2.1.9. Sloboda izražavanja ......................................................... 6
2.1.10. Sloboda okupljanja i udruživanja .................................. 7
2.1.11. Pravo na sklapanje braka ............................................... 7
2.1.12. Pravo na djelotvorni pravni lijek ................................... 7
2.1.13. Zabrana diskriminacije .................................................. 7
2.1.14. Odstupanje u vanrednim okolnostima ........................... 7
2.1.15. Zabrana zloupotrebe prava ............................................ 8
2.1.16. Granice korištenja ograničenja prava ............................ 8
2.1.17. Osiguranje postojećih ljudskih prava ............................ 8
2.1.18. Zaštita imovine .............................................................. 8
2.1.19. Pravo na obrazovanje .................................................... 8
2.1.20. Pravo na slobodne izbore ...............................................9
3. Zaključak ..........................................................................................10
4. Literatura ..........................................................................................11
1
Evropska unija Tema: Ljudska prava u
Evropskoj uniji
Uvod
Generalna skupština Ujedinjenih naroda proglasila je Univerzalnu
deklaraciju o ljudskim pravima 10. decembra 1984. godine. Smatrali su da
deklaracija ima za cilj da učini sigurnim univerzalno i stvarno priznanje i
poštovanje u njoj proklamovanih prava. Generalna skupština je smatrala
da je cilj Savjeta Evrope da se ostvari veće jedinstvo među njegovim
članicama i da je jedan od načina postizanja tog cilja očuvanje i dalje
provođenje ljudskih prava i osnovnih sloboda. Vlade evropskih zemalja su
bile odlučne da preduzmu prve korake ka zajedničkom provođenju
određenih prava navedenih u Univerzalnoj deklaraciji. Na osnovu nje su
članice Savjeta Evrope u Rimu 4. 11. 1950. godine donjele Konvenciju o
zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda. Konvenija o zaštiti ljudskih prava
i osnovnih sloboda je u više navrata mjenjana odredbama Protokola.
Konvencija je izmjenjena Protokolom broj 11. i stupila je na snagu 1.
decembra 1998. godine, a objavljena je u Sl. glasniku BiH maja 1999.
godine.
Ustavom BiH je utvrđeno da se u BiH izravno primjenjuju prava i
slobode garantovane Evropskom konvencijom za zaštitu ljudskih prava i
osnovnih sloboda kao i njezinim protokolima. Ovi akti imaju prioritet nad
svim drugim zakonima.
2
Evropska unija Tema: Ljudska prava u
Evropskoj uniji
U pogledu zaštite ljudskih prava u trećim zemljama, EU promovira
zaštitu ljudskih prava s naglaskom na ukidanju smrtne kazne, borbi protiv
torture i lošeg postupanja, borbi protiv rasizma i ksenofobije, nadgledanju
izbora te borbi protiv ratnog zločina i genocida. Ključna je nadalje i zaštita
prava djece te prava starosjedilačkog stanovništva uz druge aspekte zaštite
ljudskih prava. Od 1992. godine svi sporazumi o trgovini i suradnji s trećim
zemljama sadrže klauzule koje naglašavaju da su ljudska prava ključan
element tih sporazuma (tzv. human rights clause). Human rights clause
predstavlja specifičnu pravnu osnovu, temeljem koje u slučaju da određena
zemlja ne poštuje temeljna ljudska prava, može doći do suspenzije
trgovinskih povlastica odnosno do smanjenja ili obustave programa
pomoći.
1.2
Pravna osnova
Europska konvencija za zaštitu ljudskih prava glavni je pravni instrument
za zaštitu ljudskih prava u Europi. Iako Europska zajednica službeno nije
potpisnica Konvencije, sve su države članice EUa stranke Konvencije.
Europski sud, koji pruža zaštitu ljudskih prava smatrajući to jednim od
općih načela prava Europske zajednice, crpi inspiraciju kako iz Europske
konvencije tako i iz zajedničkih ustavnih tradicija država članica. Od 1974.
godine Europski sud je donio niz presuda o slučajevima u kojima se
prepoznaje kako su temeljna ljudska prava sastavni dio općih načela koja
Sud mora štititi.
Preambula Jedinstvenoga europskog akta (1986.) i poslije čl. 6. Ugovora iz
Maastrichta formalno uvode obvezu EU-a da poštuje prava definirana u
Europskoj konvenciji o zaštiti ljudskih prava. Ugovor iz Amsterdama jača
postojeće odredbe o zaštiti ljudskih prava u Ugovoru o funkcioniranju
Europske unije (čl. 6. i 7.) uvodeći niz načela na kojima se Unija temelji
(''sloboda, demokracija, poštovanje ljudskih prava i temeljnih sloboda i
vladavina prava''), dajući Europskom sudu ovlasti da zajamči poštovanje
tih načela od strane europskih institucija, te predviđajući sankcije u slučaju
kršenja temeljnih načela od strane države članice.
Ugovorom iz Nice dopunjuje se čl. 7. Ugovora o funkcioniranju Europske
unije uvođenjem mehanizma prevencije kršenja ljudskih prava prema
kojemu Komisija, Parlament i trećina država članica mogu zatražiti od
Vijeća da utvrdi postojanje opasnosti ozbiljnog kršenja ljudskih prava u
nekoj državi članici i da, uz suglasnost Parlamenta, uputi dotičnoj državi
4
