Seminarski rad
Predmet:
Rimsko pravo
Tema:
Period republike u istoriji Rima
Profesor: Student:
Uvod
Republika
(od lat.
res publica
-
javna stvar
), uz monarhiju je drugi osnovni
oblik vladavine.
U republici celi narod ili jedan njegov deo ostvaruje suverenitet direktno ili
preko svojih izabranih predstavnika. Prema tome republike mogu biti demokratske i
aristokratske. Na čelu republike je predsjednik izabran na određeno vrijeme (u pravilu
se bira na 4, 5 ili 7 godina) , u nekim slučajevima doživotno, ali bez prava na
nasledstvo. Pojedine republikanske norme nastale su u Rimu, a prva demokratska
republika (politeja) bila je Atina. Nakon pada Rimske Republike monarhija je
dominantno državno uređenje, sve do 18. veka kad republike postaju SAD i
Francuska.
Danas postoje 153 republike.
1
Republika (509. p.n.e. – 27. p.n.e.)
Pet vekova u toku kojih su Rimom upravljali senat i izborni magistrati
predstavljaju najduži od četiri perioda na koje se deli njegova istorija. To je i epoha
velikih promena koje su se događale neujednačenim ritmom u različitim oblastima
života. Za celovito objašnjenje tih promene bilo bi potrebno nekoliko dopunskih
periodizacija u okviru same republike.
Istorija Republike
Pitanje o postanku Rima ima dve priče, prva je legenda o Romulu i Remu. 753.g.pr.
Romul i Rem trebali su nasljediti trojanskog junaka Eneja koji je pobjegao u Lacij, ali
je njihov stric želeo vlast za sebe te je naredio da se braću stavi u korpu i baci u reku
Tibar. Reka je korpu izbacila na obalu, njihov je plač čula vučica koja ih je nahranila,
a kasnije ih je odhranio pastir. Na obali Tibra odlučili su sagraditi grad, ali su se pri
gradnji posvađali i Romul je ubio Rema. Grad je dobio ime po Romulu Roma, mi ga
zovemo Rim. Od tada rimljani računaju vrijeme tj. počinje rimska era. Drugu priču
daje Tit Livije u svojim delima, gde kaže da bogovi nisu slučajno odabrali položaj
Rima već je to mesto u središtu Italije i stvoreno je za procvat grada.
Tačan datum postanka rimske Republike je teško odrediti. Livije izvještava da je
poslednji rimski kralj Lucije Tarkvinije Oholi 510 p.n.e. protjeran iz Rima i da su
Lucije Junije Brut i Lucije Tarkvinije Kolatin izabrani za rimske konzule, dok je 508.
p.n.e. izabran i prvi visoki sveštenik (Pontifex Maximus). Razdoblje postanka i ranog
doba rimske republike označava vreme osnivanja i osiguranja rimske države. 496.
p.n.e. Rimljani pobeđuju Latine u bitci kod Regilskog jezera a 493. p.n.e. stvaraju i
ulaze u savez s federacijom latinskih gradova. U ovom razdoblju se i javljaju i prvi
sukobi između plebejaca i patricija (prvi secessio plebis), gde plebejci, zbog svog
teškog položaja u gradu koji je pod vlašću patricija, odlučuju napustiti grad Rim i
osnovati drugo naselje. Polovinom 5 veka p.n.e. Decemvir objavljuje tablicu dvanaest
zakona, čime se određuju prava rimskih građana. U tom razdoblju Rim je igrao vrlo
važnu ulogu u Latiju, pa je odmah nakon uspostavljanja Republike, Rim počeo
ustavno provoditi politiku širenja svojih teritorija. Ipak, u tim svojim teritorijalnim
pretenzijama, Rim je, na samom početku širenja, doživeo i poraze. Najteži od njih je
bio 387. p.n.e. kada su grad zauzeli i opustošili Kelti. Grad se ubrzo oporavio i
nastavio svoje širenje kako na jug tako i na sever, pri čemu je došlo do oštrih sukoba
protiv Samnita između 343. p.n.e. i 290. p.n.e.
3
