UNIVERZITET U TRAVNIKU
PRAVNI FAKULTET
OPĆE PRAVO
Naknada štete
-seminarski rad-
Kandidati:
Mentor:
Mesud Rešić prof. Dr. Dževad Drino
Faruk Burić
Broj indeksa:
I-2054/16
I-2104/16
Kiseljak, mart 2017.
SADRZAJ :
UVOD
1.ŠTETA
1.1 ŠTETA-POJMOVI
2. VRSTE ŠTETE
3. USLOVI ODGOVORNOSTI
4. VRSTE ODGOVORNOSTI
5. NAKNADA ŠTETE
5.1 NAKNADA MATERIJALNE ŠTETE
5.2NAKNADA NEMATERIJALNE ŠTETE
6.UKRATKO O POSEBNIM SLUČAJEVIMA NAKNADE ŠTETE
ZAKLJUČAK
LITERATURA ; POMOĆNA LITERATURA
1
1. ŠTETA
Najveći broj građanskih zakona uopće ne definiše pojam štete. Zakon o obligacionim
odnosima je izuzetak, ali on ne sadrži sveobuhvatnu definiciju pojma štete već samo određuje
vrste štete propisujući da je šteta umanjenje nečije imovine (obična šteta) i spriječavanje
njenog povećanja (izmakla korist), kao i nanošenje drugome fizičkog i psihičkog bola ili
straha (nematerijalna šteta).
Pravna teorija uglavnom se bavila pojmom imovinske štete, koja se definiše kao umanjenje
nečije imovine. Pojam štete u našem pravu ima šire značenje jer obuhvata ne samo povredu
(umanjenje) imovinskih, već i neimovinskih dobara.
S obzirom na to, pod štetom u pravnom smislu podrazumijeva se svaki uštb nekog pravno
zaštićenog dobra, odnosno interesa, koji nastaje mimo volje pogodjenog lica, i koji je neko
dužan da nadoknadi.
1.1 ŠTETA- POJMOVI
Šteta je umanjene nečije imovine (obična šteta) i sprečavanje njenog povećanja (izmakla
korist), kao i nanošenje drugome fizičkog ili psihičkog bola ili straha (nematerijalna šteta).
Štetnik (dužnik naknade štete) je lice koje je prouzrokovalo štetu. Oštećeni ili žrtva
(povjerilac naknade) je lice kome je prouzrokovana šteta.
Zastarjelost – potraživanje naknade prouzrokovane štete zastarjeva za tri godine od kada je
oštećenik saznao za štetu i za lice koje je štetu učinilo (subjektivni rok). U svakom slučaju
ovo potraživanje zastarjeva za pet godina od kada je šteta nastala (objektivni rok).
Potraživanje naknade štete nastale povredom ugovorne obaveze zastarjeva za vrijeme
određeno za zastarjelost te obaveze.
Poslije nastupanja zastarjelosti prava da zahtijeva naknadu štete, oštećenik može zahtijevati
od odgovornog lica, po pravilima koja važe u slučaju sticanja bez osnova, da mu ustupi ono
što je dobio radnjom kojom je prouzrokovana šteta.
2. VRSTE ŠTETE
3
S obzirom na karakter povrijeđenog dobra šteta može biti materijalna i nematerijalna.
Materijalna šteta (imovinska)
predstavlja povredu materijalnih dobara nekog lica (oštećenje
ili uništenje nečije stvari; izdaci prouzrokovani tjelesnom povredom, oštećenjem zdravlja ili
smrću nekog lica). Ona se tiče onog što oštećeni ima, i nastaje na materijalnim dobrima.
Nematerijalna šteta ( neimovinska, moralna)
predstavlja povredu nečijih ličnih dobara.
Nastaje na nematerijalnim dobrima ( život, zdravlje, fizicki i psihički integritet, čast, sloboda,
ugled isl.). Ona se tiče onog što oštećeni jeste.
Obična šteta (pozitivna; damnum emergens)
predstavlja ovredu nečega što već postoji
tj.povredu imovine, prava i ličnosti nekoga ( npr. Oštećenje ili uništenje stvari isl.)
Izmakla dobit ( negativna šteta, lucrum cesans)
predstavlja sprječavanje uvećanja imovine. To
je šteta koju neko trpi zato što je tudjom protupravnom radnjom spriječen da stekne
odredjenu imovinsku korist (npr. zarada koju je taxi vozač izgubio za vrijeme dok nije mogao
da radi zbog popravka automobila koji je oštećen štetnikovom krivicom).
Pri ocjeni visine izmakle koristi nije mjerodavno ono što oštećeni očekuje, nego objektivna
mogućnost sticanja dobiti. U tom smislu se propisuje da u obzir dolazi samo „ dobitak koji se
mogao osnovano očekivati, prema redovnom toku stvari ili prema posebnim okolnostima, a
čije je ostvarenje spriječeno štetnikovom radnjom ili propuštanjem“.
Neposredna šteta
je ona koja se javlja kao direktna posljedica štetne radnje, dok je
posredna
šteta
ona koja se javlja kao indirektna posljedica štetne radnje, odnosno drugo lice štete (npr.
slomljeno staklo na prozoru stana je neposredna šteta, a parket koji je u stanu oštećen zbog
ulaska atmosferske vode kroz prozor je neposredna šteta). Gubitak zarade i svaki vid izmakle
dobiti predtavlja pozitivnu stetu.
Pozitivan interes
štete zbog neispunjenja je gubitak koji nastaje zbog neispunjenja ili rdjavog
ispunjenja ugovorne obaveze. Naknadom ove štete oštećeni treba da se dovede u imovinsko
stanje u kome bi se nalazio da je ugovor izvršen kako je i ugovoreno.
4
3. USLOVI ODGOVORNOSTI
Uslovi odgovornosti su : šteta, uzročna veza, krivica i protupravnost štetnikove radnje.
Šteta
je umanjene nečije imovine (obična šteta) i sprečavanje njenog povećanja (izmakla
korist), kao i nanošenje drugome fizičkog ili psihičkog bola ili straha (nematerijalna šteta).
Uzročna veza
je veza koja postoji između dve pojave, tj. između uzroka i posledice, pri čemu
je jedna pojava uslovljena (izazvana) drugom.
Uzročna veza je veza koja postoji izmedju dvije pojave tj izmedju uzroka i posljedice, pri
čemu jedna pojava je uslovljena ili izazvana drugom. Zakon o obligacionim odnosima
obavezuje an naknadu samo onoga ko „ prouzrokuje štetu“. Teret dokaza da je štetnik
prouzrokovao štetu je na oštećenom. Uzročna veza je čisto objektivni odnos. Za sud je to
praktično pitanje, koje on riješava uvijek kad odlučuje o zahtjevu za nadoknadu štete.
Teorije o uzročnoj vezi:
- teorija uslova (radnja je uzrok štete)
- teorija neposrednog uzroka(pravno relevantan je samo vremenski ili prostorno najbliži uzrok
štete)
- teorija adekvatne uzročnosti (činjenica djeluje na uzrok štete)
Krivica
postoji kada se jedno lice ne ponaša onako kako se ponaša razuman i pažljiv čovek u
određenoj situaciji. Da bi se određeno lice smatralo krivim za određenu radnju potrebno je da
ono bude sposobno za rasuđivanje, odnosno da je sposobno da shvati značaj svoga djela i da
je sposobno da upravlja svojim postupcima.
Oblici krivice su umišljaj i nehat. Umišljaj (namjera) postoji kada određeno lice ima svijest o
tome da svojom radnjom pričinjava štetu drugome i volju da drugome nanese štetu. Nehat
(nepažnja) može biti svjesni i nesvjesni.
6
