VISOKA ŠKOLA ZA PRIMIJENJENE I PRAVNE NAUKE
„PROMETEJ“
BANJA LUKA
SEMINARSKI RAD
Iz predmeta
: Ekonomika poslovanja
Tema
: Preduzeće, preduzetnik i preduzetništvo
Student: Mentor:
Crnadak Bojana Doc dr Sreten Tešanović
Index br: 466/17
Banjaluka, novembar 2017 god
4
1. O PREDUZEĆU
Preduzeće predstavlja samostalnu, ekonomsku, tehnološku i društvenu cjelinu u vlasništvu
određenih subjekata, koja proizvodi dobra ili usluge za potrebe tržišta, koristeći se
raspoloživim i odgovarajućim resursima, snoseći određen rizik, radi ostvarivanja dobiti i
drugih ekonomskih i društvenih ciljeva. Preduzeća su osnovni privredni subjekti, za
obavljanje neke privredne djelatnosti. Moraju imati imovinu, vlasnike i svoje poslovne
ciljeve. Pravo svojine ovlašćuje vlasnika, da upravlja preduzećem (može biti jedno lice)
tj.sam i upravlja ili više lica. U tom slučaju svakome pripadaju upravljačka prava, u
zavisnosti od njegovog udjela u imovini preduzeća.
Osnovni cilj preduzeća
, jeste da
maksimiziraju dobit, kao razliku između ukupnih prihoda i ukupnih troškova. Čovjek,
unošenjem svojih radnih sposobnosti i pribavljanjem materijalnih dobara za rad, dobija
proizvod koji je prilagođen njegovim potrebama. Ovaj proces, naziva se privređivanje.
Obzirom na to današnje potrebe svakog pojedinca su trajnog karaktera, tj. Jednom
zadovoljene potrebe stalno se javljaju, a to zahtijeva stalno obavljanje procesa privređivanja,
odnosno reprodukciju. Institucija tržišne privrede, je savremeno preduzeće koje mora snositi
rizike za svoje poslovanje na tržištu, u tržišnoj konkurenciji.
Tržišni koncept preduzećem smatra svaki samostalni finansijski subjekt koji proizvodi za
tržište robu ili usluge. Ovo shvatanje, prisutno je bez obzira na heterogenost radnih i
tehnoloških procesa koje objedinjuje savremeno preduzeće.
Slika1. Definicija preduzeća
1
1
Sekulić V,. „ Inženjerska ekonomija“, Mate, Beograd, 2006
5
1.1 Osnovne karakteristike preduzeća
Osnovna obillježja preduzeća kao organizacione forme su :
složenost
organizacionog sistema, koja je determinisana njegovom strukturom i koja
sadrži veliki broj različitih podsistema , a on dalje svoje podsisteme.
otvorenost
organizacionog sistema, koja podrazumijeva uzajamnu povezanost
preduzeća sa svojim okruženjem, prema zakonitostima koja proizilaze iz njegove
svrhe postojanja.
dinamičnost
,
koja podrazumijeva održavanje kontinuiteta procesa reprodukcije radi
održanja organizacionog sistema.
Ukratko, preduzeća se mogu sagledati u sledećih pet karaketristika
:
1. preduzeće ima svoju ekonomiju
2. ekonomiju ostvaruje u okruženju sa kojim je u permanentnoj komunikaciji
3. preduzeće je složen ekonomski, dinamički sistem
4. preduzeće je poslovno-finansijski entitet, te se kao takav rukovodi prije svega
poslovno-finansijskim ciljevima
5. procesima i pojava u preduzeću upravlja kompetentan menadžment
Ciljna funkcija preduzeća je
dobit (profit).
2
Ovo karakteriše sve pravne forme preduzeća.
Preduzećima koja obavljaju djelatnost od opšteg interesa svojstveno je da, pored ove ciljne
funkcije, mogu imati i sekundarnu ciljnu funkciju. Ona se sastoji u zadovoljavanju potreba
korisnika usluga iz obavljanja ove djelatnosti. Preduzeća organizuju proizvodnju, nude na
tržištima određene količine roba (gotovih proizvida), nastojeći da maksimiziraju svoje dobiti.
Kada odlučuju o proizvodnji ponudi, preduzeća nastoje da svoje prozvode (usluge) prodaju
po takvim cijenama, kako bi pokrili cijene koštanja (odnos ukupnih troškova proizvodenje i
prometa po jedinici proizvoda) i ostvarili određeni iznos.Preduzeća se uzdržavaju od
smanjivanja cijena, jer to mogu uraditi i konkurenti. Time mogu više izgubiti nego dobiti.
Ovakvo ponašanje preduzeća svojstveno je privredama sa izraženom konkurencijom i bez
značajnih inflatornih i monoplističkih tendencija.
2
Vještina preduzeća, ne sastoji se u tome što će pronaći robu koja donosi najveću dobit.Potrebno je pronaći robu
koja će se najviše dopasti publici, i naći način kako da se ta roba proizvodi.Op.cit
