INTERNACIONALNI UNIVERZITET TRAVNIK-TRAVNIK
SAOBRAĆAJNI FAKULTET TRAVNIK
BRZINA SAOBRAĆAJNOG TOKA
Predmet: Teorija saobraćajnog toka
Mentor: Doc. dr. Danislav Drašković Student: Martina Gavrić
Asistent: mr. Dajana Rizvić dip. Ing. Saob. Br. indeksa: S-70/13-I
Travnik, ožujak 2016.
1
SADRŽAJ
1. UVOD.........................................................................................................2
2. OSNOVNI PARAMETRI ZA OPISIVANJE KRETANJA
POJEDINAČNOG VOZILA....................................................................3
2.1 Kretanje pojedinačnih vozila u funkciji vremena....................................................3
2.2 Kretanje pojedinačnih vozila u funkciji puta...........................................................6
2.3 Kretanje pojedinačnih vozila u funkciji brzine........................................................7
3. OSNOVNI PARAMETRI SAOBRAĆAJNOG TOKA.........................8
4. BRZINA SAOBRAĆAJNOG TOKA....................................................10
4.1 Srednja prostorna brzina saobraćajnog toka..........................................................11
4.2 Srednja vremenska brzina saobraćajnog toka........................................................12
4.3 Postupci utvrđivanja srednje prostorne brzine.......................................................12
5. BRZINA SAOBRAĆAJNOG TOKA U ZAVISNOSTI OD UVJETA
KRETANJA VOZILA U TOKU...........................................................17
6. TEORIJSKE RELACIJE IZMEĐU OSNOVNIH PARAMETARA
SAOBRAĆAJNOG TOKA....................................................................19
6.1 Relacija između gustine i srednje prostorne brzine toka.......................................19
7. ZAKLJUČAK..........................................................................................22
LITERATURA........................................................................................23
3
2. OSNOVNI PARAMETRI ZA OPISIVANJE KRETANJA
POJEDINAČNOG VOZILA
Sinonim za kretanje pojedinačnog vozila je „slobodno kretanje vozila“. Pod pojmom kretanja
pojedinačnog vozila u teoriji saobraćajnog toka podrazumjevamo kretanje vozila na putu
najvećom bezbjednom brzinom koja isključivo zavisi od karakteristika puta, karakteristika
sistema „vozač-vozilo“ i općih karakteristika klimatsko-vremenskih prilika.
Maksimalna bezbjedna brzina putničkog automobila (V
Pamax.bez
) predstavlja najveću brzinu
slobodnog toka (V
Slmax
) koja ima značenje ishodišne veličine u analizi brzina saobraćajnog
toka u funkciji gustine toka.
1
U osnovne parametre za opisivanje kretanja pojedinačnog vozila, spadaju:
(1) - vrijeme (t)
(2) - put (s)
(3) - brzina (v)
(4) - ubrzanje (a)
(5) - impuls (k, a')
Opisivanje zakonitosti kretanja pojedinačnog vozila ostvaruje se definiranjem odgovarajućih
analitičkih veza između osnovnih parametara, najčešće polazeći od vremena, puta ili brzine
kao varijabli.
2.1 Kretanje pojedinačnih vozila u funkciji vremena
U opisivanju kretanja pojedinačnog vozila u funkciji vremena, polazi se od vremena kao
varijable, odnosno kretanje pojedinačnog vozila najbolje se može razumjeti na dijagramu
“put-vrijeme”.
2
1
Kuzović Lj, Bogdanović V., Teorija saobraćajnog toka.
2
Dadić I., Kos G., Šerović M., Teorija prometnog toka, Prometni fakultet Zagren, 2014 god.
4
Slika1.
. Grafički prikaz odnosa puta i vremena
Krivulja prikazana na dijagramu predstavlja krivulju funkcionalne ovisnosti puta od vremena,
odnosno budući da put ovisi o vremenu, može se napisati:
s = s ( t) =
ds
dt
Ostale funkcionalne ovisnosti između osnovnih parametara koji opisuju kretanje pojedinačnog
vozila, vidjet će se da je brzina prvi, ubrzanje drugi, a impuls treća derivacija puta po
vremenu. Znači, pored vremena t kao neovisne varijable i puta s, kao ovisne varijable od
vremena s = s(t) u red osnovnih parametara neophodnih za opisivanje kretanja pojedinačnog
vozila spadaju još:
v = v (t) =
ds
dt
a = a (t) =
dV
dt
=
d
2
s
dt
2
k = k (t) =
da
dt
=
d
3
s
dt
3
Za zadane početne uvjete
a(t) = 0;
V(t) = 0;
S(t) = S
0
+
∫
t
0
t
1
V
(
t
)
dt
=
Salignl
¿ ¿
0
¿
+
T
(
t
−
t
0
)
¿
6
2.2 Kretanje pojedinačnih vozila u funkciji puta
U većini razmatranja u teoriji saobraćajnog toka vrijeme predstavlja nazavisnu, a put i brzina i
ubrzanje zavisnu promjenjivu veličinu. Međutim, u određenim slučajevima osnovni parametri
za opisivanje kretanja pojedinačnog vozila mogu se izražavati i u funkciji puta ili brzine. Ako
posmatramo kretanje u funkciji puta onda su vrijeme, brzina i ubrzanje zavisno promjenjive,
tada je: t = t(s)
v = v(s)
a = a(s)
Slika 3.
Jednoliko kretanje vozila u funkciji puta
Slika 4.
Jednoliko ubrzano kretanje u funkciji puta.
