Универзитет „Гоце Делчев“ - Штип
Факултет за туризам, бизнис и логистика
Студии по бизнис логистика
Скопје
Семинарска работа по предметот:
Економика на претпријатија
Тема:
„Управување со средства во претпријатие„
Ментор:
Изработиле:
асс. Анета Стојановска Даниел Огненоски 174723
Алберт Реџиќ 174551
Ивона Тасиќ 174434
Скопје 2014
4
сопственост и по сметководствено име се нарекуваат – актива. Изворите на
средствата се нарекуваат со заедничко име – пасива.
Тие средства можат да бидат во облик на пари, предмети и права.
Средствата првобитно се наоѓаат во паричен облик, како слободни
средства а го менуваат својот облик кога преминуваат од робна и технолошка
фаза на работење, односно кога паричните средства се употребуваат за набавки
и купување на работни простории, машини, уреди, опрема, земјиште, суровини... и
стануваат средства во процес на производство. Со тоа го менуваат својот
употреблив квалитет, од универзален во наменски.
Према својата улога и функција, средствата се јавуваат во облик на
средства за работа и предметот на делување, додека со помош на работната
сила го менуваат обликот во текот на репродукцијата. Менувањето на обликот на
средствата претставува кружење на средствата.
Низ ова кружење поминуваат низ неколку метаморфози, поточно низ три:
Претворање на паричниот облик на средствата во почетниот
стоковен облик на почетокот на нивното кружење (кој е услов за
процесот на репродукцијата).
Претворање на почетниот стоковен облик во завршниот стоковен
облик т.е. готов производ.
Претворање на завршниот стоковен облик во завршниот паричен
облик (кој се претвора во вредност, односно финансиски резултат
на работењето на претпријатието во вид на загуба или добивка) за
да последниот завршен облик се врати во репродукција односно
да се претвори во почетниот стоковен облик.
Првата и третата метаморфоза имаат прометен карактер и обезбедуваат
основица за извршување на друштвени размени на производите во стоковно –
паричното стопанство, односно на пазарот.
Другата метаморфоза е од технолошка природа, производна и таа
овозможува да од стоковниот облик, чиј употреблив квалитет не одговара на
5
потребите на заинтересираните купувачи, да добијат нови стоковни облици кои
одговараат на потребите на тие купувачи.
Процесот на работење со претпријатието се изразува како процес на
трошење енергија и работа на вработените со помош на средствата за работа и
основниот и помошниот материјал.
Средствата за работа, физички се трошат кога се употребуваат при
производство, како и кога не се користат. Појавните облици на тие трошоци се:
абење, кршење, расипување, како и физичко застарување на средствата.
Со обзир на коефициентот на репродукција на средствата во технолошката
фаза во циклусот на репродукција, сите средства ангажирани во репродукцијата
можат да се поделат во две основни категории
2
:
1.
Основни средства
чиј коефициент на репродукција е помал од 1.
2.
Обртни средства
чиј коефициент на репродукција е поголем од 1
или е во најнеповолен случај еднаков на 1.
1. Основни (постојани) средства
Основните средства се траен, материјален облик на средствата на
претпријатието кои во одреден циклус на репродукцијата на производот
делимично ја пренесуваат својата вредност, задржувајќи ги употребливите
карактеристики до крајот на своето работно време. Со употребата и користењето
во процесот на работата основните средства не го менуваат својот материјален
облик. Најголемиот дел од основните средствата на претпријатието сочинуваат
средства за работа односно опрема.
Но сите средства не се основни и средства за работа, а тоа се средствата
со ниска вредност и со рок за употреба помал од една година.
Основни средства према состојбата (функцијата) се јавуваат во облик на:
Основни средства во припрема
2
Проф. Др. Рајко Унчанин “Пословна економија“ Чачак 2007
