UNIVERZITET CRNE GORE,
STUDIJE MENADŽMENTA, PODGORICA
TROŠKOVI U RAČUNOVODSTVENOM
INFORMACIONOM SISTEMU – KLASIFIKACIJA
TROŠKOVA NA PRIMJERU KOMPANIJE „X“
Seminarski rad
Mentori: Studenti:
Prof. dr Ana Lalević-Filipovoć Ranko Nikolić 42/13
Mr Selma Demirović
Podgorica, 25.12.2015.g.
1
S A D R Ž A J
UVOD...................................................................................................................................2
1. Pojam troškova i njihov značaj..................................................................................3
1.1.
Nastanak
i
razvoj
troškova..................................................................................4
1.2.
Predmet
obračuna
računovodstva
troškova........................................................4
2. Klasifikacija troškova................................................................................................5
2.1.
Podjela
troškova
prema
prirodnim
vrstama ........................................................6
2.1.1. Nabavna vrijednost prodate robe.............................................................7
2.1.2. Troškovi materijala...................................................................................7
2.1.3. Troškovi zarada, naknada zarada i ostali lični
rashodi .......................................................................................................
7
2.1.4. Troškovi proizvodnih usluga....................................................................8
2.1.5. Troškovi amortizacije i rezervisanja .......................................................8
2.1.6. Troškovi usluganematerijalnog karaktera ...............................................9
3. Klasifikacija troškova na primjeru kompanije „Rarovac Commerce“ d.o.o.............10
ZAKLJUČAK...................................................................................................................15
LITERATURA...................................................................................................................16
3
1. Pojam troškova i njihov značaj
Svako preduzeće svojom poslovnom aktivnošću na stvaranju određenih učinaka
(proizvoda ili usluga) izaziva trošenje odgovarajućih dobara i usluga, odnosno elemenata
poslovnog procesa.
Pod troškovima se podrazumijeva novčani izraz trošenja svih elemenata poslovnog procesa
– sredstava za rad, predmeta rada, radne snage, energije i usluga. Troškovi kao predmet
obračuna i kalkulisanja su istovremeno uži i širi pojam od rashoda u finansijskom
knjigovodstvu i zvaničnom Bilansu uspjeha. Predmet obračuna troškova ne moraju biti
samo finansijski troškovi već i neposlovni, vanredni i revalorizacioni rashodi ali i rashodi
koji nijesu izazvani proizvodnjom i prodajom učinaka. Sa druge strane, troškovi (u
obračunskom i kalkulativnom smislu) mogu obuhvatati i iznose koji su viši nego rashodi u
Bilansu uspjeha, kao što je slučaj sa dodatnim kalkulativnim troškovima obračunatim u
cilju očuvanja kapitala preduzeća. Druga razlika je uslovljena kalkulativnom stavkom
oportunitetnih troškova, za koje se inače ne pojavljuju izdaci, pa s obzirom na svoju prirodu
i karakteristike , nijesu predmet finansijskog knjigovodstva.
Rashodi za razliku od troškova, obuhvataju sve odlive vrijednosti koji se odnose na onaj
vremenski period za koji se obračunava rezultat: smanjenje odgovarajućih računa aktive i
povećanje obaveza
1
.
Troškovi predstavljaju funkciju ekonomije preduzeća, jedan od najvažnijih faktora rezultata
rada, najkvalitetniji pokazatelj uspješnosti poslovanja preduzeća kao cjeline i njegovih
segmenata. Međutim, na njih se najneposrednije reflektuju gotovo sve manjkavosti tržišnog
mehanizma, privredno sistemskih rješenja, mjera ekonomske politike, slabosti u preduzeću
i drugi uticaji. Troškovi su imali centralnu ulogu u i značaj u upravljanju poslovnim
aktivnostima preduzeća na liniji realizacije njegovih ciljeva. Sve to je razlog zbog koga se
danas u literaturi
značaj troškova smatra toliko implicitnim u poslovanju preduzeća, tako
da se on gotovo uopšte i ne naglašava ili posebno potencira
2
.
S obzirom na njihove refleksije na egzistencijalnost preduzeća pa i ukupnih nacionalnih
ekonomija, troškovi su osnovno područje na kome se može djelovati radi povećanja
1
Đukanović S., Zakić V.,
Osnovi računovodstva,
Novi Sad, 2006. ,str. 106.
2
Malinić S., Lalević-Filipović A.,
Računovodstvo,
Podgorica, 2009., str. 166.
4
efikasnosti, ekonomičnosti i racionalnosti, a samim tim i na povećanje finansijskog
rezultata. Isto tako se zaboravlja da je samo povećanje finansijskog rezultata, kao posljedica
smanjenja troškova poslovanja preduzeća, jedini je ispravan put i način povećanja dobitka i
preduzetničkog načina razmišljanja, jer upravo samo on vodi i povećanju nacionalnog
dohotka, za razliku od povećanja finansijskog rezultata kao posljedice povećanja prodajnih
cijena kada dolazi samo do preraspodjele nacionalnog dohotka zemlje.
3
1.1.
Nastanak i razvoj troškova
Nastanak i razvoj obračuna troškova u osnovi je bio uslovljen postojanjem i ukupnim
transformacionim procesima preduzeća kao osnovne ekonomske ćelije društva.
Paralelno sa razvojem preduzeća tekao je, i bio u funkciji realizacije njegovih ciljeva, i
razvoj računovodstva, odnosno obračun troškova sa svojim karakteristikama, ciljevima i
zadacima. Koheziono jezgro tih odnosa, funkcija i realizacije ciljeva preduzeća i
računovodstva, odnosno obračuna troškova s kalkulacijom činila je uvijek problematika
ostvarivanja, utvrđivanja(obračuna) i raspodjele periodičnog rezultat preduzeća.
Početne faze razvoje preduzeća i knjigovodstva karakteriše i veoma nerazvijen oblik
obračuna troškova koji se ogledao u zbirnom godišnjem obračunu troškova i finansijskog
rezultata, a u čijoj osnovi je ležao jedinstveni
pseudo račun eksploatacije.
Ovaj pseudo
račun prostepeno je raščlanjen na četirisamostalna: račun sirovina, račun proizvodnje u
toku, račun gotovih proizvoda i račun prodaje.
1.2. Predmet obračuna i računovodstva troškova
U pojmovnom smislu, obračun troškova i učinaka se može shvatiti kao skup ciljeva,
organizaciono-metodoloških pravila i odgovarajućih obračunsko-knjigovodstvenih
postupaka za utvrđivanje i knjigovodstveno obuhvatanje troškova, prihoda i rezultata za
preduzeće kao cjelinu, s ciljem stvaranja što adekvatnije baze knjigovodstvenih podataka.
Računovodstvo troškova se može svatiti kao odvojen i samostalan dio knjigovodstvenog
sistema preduzeća sa svim obilježjima knjigovodstvene ravnoteže o odgovarajuće bilansne
3
Šigeo Š.,
Šta je to Toyota Sistem,
prevod,
„Praksa“
br. 5/86, Podgorica, str. 230.
