Ugovor o radu

FAKULTET PRAVNIH NAUKA

SEMINARSKI RAD

Predmet: RADNO I SOCIJALNO PRAVO

Tema

UGOVOR O RADU

PROFESOR

: Doc.dr. Rajko Kličković

STUDENT

: Ramiz Šahić

SADRŽAJ

Uvod......................................................................................................................................... 3
1.ŠTA JE UGOVOR O RADU?.............................................................................................. 4
1.1. SADRŽINA UGOVORA O RADU..................................................................................4
2. STRANKE POTPISNICE UGOVORA O RADU...............................................................4
2.1. RADNIK KAO STRANKA UGOVORA O RADU.........................................................4
2.2. POSLODAVAC KAO STRANKA UGOVORA O RADU.............................................5
3. DUŽNOST PROPISA U VEZI S RADNIM ODNOSOM..................................................6
4. SLOBODA UGOVARANJA...............................................................................................6
5. TEMELJNE OBAVEZE I PRAVA IZ RADNOG ODNOSA.............................................6
6. ZAKLJUČENJE UGOVORA O RADU..............................................................................7
6.1. UGOVOR O RADU NA NEODREĐENO VRIJEME.....................................................7
6.2. UGOVOR O RADU NA ODREĐENO VRIJEME..........................................................8
6.3. USLOVI RADA RADNIKA KOJI RADE NA TEMELJU UGOVORA O RADU NA
ODREĐENO VRIJEME.......................................................................................................... 8
6.4. POSEBNI USLOVI ZA SKLAPANJE UGOVORA O RADU........................................9
6.5. RAD U INOZEMSTVU I RAD IZVAN PROSTORIJA POSLODAVCA......................9
7.RADNO VRIJEME...............................................................................................................10
7.1. POJAM RADNOG VREMENA....................................................................................... 10
7.2. PUNO I NEPUNO RADNO VRIJEME...........................................................................10
7.3. SKRAĆIVANJE RADNOG VREMENA.........................................................................10
7.4. PREKOVREMENI RAD..................................................................................................11
7.5. RASPORED RADNOG VREMENA...............................................................................11
7.6. PRERASPODJELA RADNOG VREMENA....................................................................12
7.7. NOĆNI RAD.....................................................................................................................12
8. ODMORI I ODSUSTVA.....................................................................................................13
8.1. ODMORI U TOKU RADNOG VREMENA....................................................................13
8.2. GODIŠNJI ODMOR......................................................................................................... 13
8.3. PLAĆENO ODSUSTVO..................................................................................................13
8.4. NEPLAĆENO ODSUSTVO.............................................................................................13
9. IZMJENA UGOVORA O RADU........................................................................................14
10.ZAKON O RADU FEDERACIJE BIH I ZAKON O RADU REPUBLIKE SRPSKE-
NOVINE I RAZLIKE..............................................................................................................14
11. ZAKLJUČAK.................................................................................................................... 15
12. LITERATURA...................................................................................................................16

1. ŠTA JE UGOVOR O RADU?

Ugovor o radu je dokument kojim se zasniva radni odnos između poslodavca i zaposlenog, i
preciziraju njihova međusobna prava i obaveze. Ugovor o radu sklapa se u pisanoj formi, prije
stupanja zaposlenog na posao, a postaje važeći kada ga potpišu zaposleni i poslodavac.

1.1.

SADRŽINA UGOVORA O RADU

Ugovor o radu mora biti

u skladu sa Zakonom o radu i opštim aktom

– kolektivnim

ugovorom ili internim pravilinkom firme ili organizacije u kojoj se radnik zapošljava. To
znači da radniku takvim ugovorom ne mogu biti data manja prava, niti veće obaveze od onih
koji su tim dokumentima propisane – bilo da je riječ o

ili nekom drugom aspektu posla.

Svaki ugovor o radu mora da sadrži sledeće informacije:

naziv i sjedište poslodavca;

ime i prezime zaposlenog, mjesto prebivališta, odnosno boravišta zaposlenog;

vrstu i stepen stručne spreme zaposlenog;

vrstu i opis poslova koje zaposleni treba da obavlja;

mjesto rada;

način zasnivanja radnog odnosa (na neodređeno ili određeno vreme);

trajanje ugovora o radu na određeno vreme;

dan početka rada;

radno vrijeme (puno, nepuno ili skraćeno);

10. novčani iznos osnovne zarade i elemente za utvrđivanje radnog učinka, naknade

zarade, uvećane zarade i druga primanja zaposlenog;

11. rokove za isplatu zarade i drugih primanja na koja zaposleni ima pravo;
12. pozivanje na kolektivni ugovor, odnosno pravilnik o radu koji je na snazi;
13. trajanje dnevnog i nedeljnog radnog vremena.

Ovo je, dakle, obavezna sadržina ugovora. Pored toga, njime mogu biti ugovorena i druga
prava i obaveze, ali ni ona ne smiju izlaziti iz okvira koje postavljaju zakon i opšti akt

Navedene obavezne informacije identične su i Zakonom o radu F BiH i Zakonom o radu
Republike Srpske.

2. STRANKE POTPISNICE UGOVORA O RADU

2.1.

RADNIK KAO STRANKA UGOVORA O RADU

Radnik u smislu zakona o radu je fizičko lice koje je zaposleno na osnovu ugovora o radu.
Termin radnik nastaje kada se zakonom o radu  reguliše ugovorni odnos kao ugovorni radni
odnos. Radnik je obavezan  prema uputama poslodavca datim u skladu  sa prirodom  i vrstom
rada lično obavljati preuzeti posao, te poštivati organizaciju rad i poslovanja kod poslodavca,
kao   i   zakone   i   opće   akte   poslodavca.   Zakonomima   o   radu     i   općim   aktima-kolektivnim

Zakon o radu „Službene novine F BiH broj 62/15“ Zakon o radu Republike Srpske „Službeni glasnik

Republike Srpske“ broj. 38/00,40/00,47/00,47/02,38/03,66/03 i 20/07

ugovorom, regulisana su pitanja radnih odnosa i sadrže niz odredbi, koje imaju za cilj da
obezbjede što efikasniju zaštitu   i ostvarivanje prava radnika. Savki ugovor o radu sadrži i
klauzulu da ukoliko dođe do kršenja pojedinih odredaba iz ugovora o radu, da je za isti
nadležan   odgovarajući   sud.   To   znači   da   radnici   u   krajnjoj   instanci   mogu   svoja   prava
potraživati i putem suda.
Radnik ima pravo na pravičnu plaću, uslove rada koji obezbjeđuju sigurnost i zaštitu života i
zdravlja na radu,  te druga prava u skladu sa zakonom, kolektivnim ugovorom, pravilnikom o
radu i ugovorom o radu.

Osnovne obaveze radnika su: raditi poslove i zadatke radnog mjesta po upustvu i nalogu
poslodavca, a koji su u skladu sa organizacijom i vrstom posla za koji je radnik aplicirao,
zatim dužan je poštovati propise i interna pravila i kodekse ponašanja i poslovanja, te čitav
niz   drugih   obaveza,   ali   i   prava   koja   proizilaze   iz   zakona   o   radu,   koletivnog   ugovora,
pravilnika o radi, kao i ugovora o radu.
Osnovna prava svakog zaposlenog radnika u radnom odnosu su, a koja su zagarantovana
zakonom   oradu,   kolketivnim   ugovorom,   i   drugima   aktima   su:   pravo   na   slobodan   izbor
zanimanja i rada, pravo na platu, pravo   na naknade koje nemaju karakter plate(u nekim
slucajevima), sigurnost i zaštitu na radu, ograničeno radno vrijeme, pravo na odmore (dnevne
i godišnje), pravo na slobodno udruživanje (npr. sindikat), pravo na zdravstvenu zaštitu, pravo
na zbrinjavanje u slučaju nezaposlenosti, pravo na penzijsko i socijalno osiguranje i dr.

2.2.

POSLODAVAC KAO STRANKA UGOVORA O RADU

Poslodavac je fizičko ili pravno lice, domaće ili strano, koje radniku daje posao na osnovu
ugiovora o radu. Pravna lica, kao stranke ugovora o radu mogu biti: privredna društva, banke,
organizacije koje se bave osiguranjem, udruženja, zadruge i druga lica. Fizičko lice može biti
u   ulozi   poslodavca,   kada   upošljava   određena   lica,   u   svojstvu   preduzetnika   ili   kome   je
potrebno lice koje će obavljati kućne poslove.
Poslodavac   utvrđuje   mjesto   i   način   obavljanja   rada   poštivajući   pri   tome   dostojanstvo
radnika.Zabranjena je diskriminacija radnika kao i lica koja traže zaposlenje , s obzirom na
spol,   spolno   opredeljenje,   bračno   stanje,   porodične   obaveze,   starost,   invalidnost,trudnoću,
jezik,vjeru, političko i drugo mišljenje, nacionalnu pripadnost, socijalno porijeklo, imovno
stanje, rođenje, rasu, boju kože, članstvo ili nečlanstvo u političkim starnkama i sindikatima,
zdravstveni status, ili neko lično svostvo.

Neke od najbitnijih obaveza poslodavca su: prvenstveno osiguranje radniku posao, za
obavljeni rad isplatiti platu, osigurati radniku sigurne uslove za rad. Zaposlenici i poslodavac
su subjekti pravnog odnosa (stranke ugovora o radu), sa svim svojim pravima, obavezama i
odgovornostima predviđenim zakonom, kolektivnim ugovorom i zakonom o radu. Takav
status imaju sve dok traje radni odnos.
Novim Zakonom o radu F BiH u čl. 12. Stoji da je zabranjeno poslodavcu uznemiravanje ili
seksualno uznemiravanje. Nasilje po osnovu spola, kao i sistematsko uznemiravanje na radu
ili u vezi sa radom (mobing) radnika i lica koja traže posao kod poslodavca

. Trenutno takva

precizna odredba ne stoji u Zakonu o radu Republike Srpske.

Zakon o radu „Službene novine F BiH broj 62/15“ Zakon o radu „Službene novine F BiH broj 62/15“ Zakon o

radu Republike Srspke „Službeni glasnik Republike Srpske“ broj. 38/00,40/00,47/00,47/02,38/03,66/03 i 20/07

Zakon o radu „Službene novine F BiH broj 62/15“ Zakon o radu Republike Srpske „Službeni glasnik

Republike Srpske“ broj. 38/00,40/00,47/00,47/02,38/03,66/03 i 20/07

Zakon o radu „Službene novine F BiH broj 62/15“