Predmet: Mineralna ishrana
Tema: Mikroelementi
(Seminarski rad)
Uvod
Mineralne materije cine posebnu grupu bitnih fatora ishrane. Organizam ih ne stvara sam
već ih prima hranom. Mineralne materije odrzavaju hemijsku ravnotezu organizma
i
ucestvuju
u njegovoj izgradnji i posreduju u mnogim zivotnim funkcijama. Danas je poznato da
mineralne materije, u cjelini, imaju ove uloge:
odrzavaju koncentraciju vodonikovih jona na odredjenom nivou,
izgradjuju skelet
i
kostano tkivo,
ucestvuju u izgradnji gotovo svih ostalih celija organizma, ukljucujuci tu i
izgradnju tjelesnih tecnosti
i
krvi, limfe, citoplazme, protoplazme i dr.
odrzavaju osmotski pritisak, od koga zavisi normalan mehanizam ishrane celije
i ravnoteze tecnosti u organizmu,
regulisu metabolizam vode,
odrzavaju koloidno stanje, koje je vazno pri nekim hemijskim reakcijama u
celijama i tkivima organizma.
Neke od mineralnih materija ucestvuju u ovom procesu kao hemijski elementi, neke opet
grade neorganska jedinjenja (naprimjer, Fe i NaCl). Neke materije, odnosno elementi,
ucestvuju u vrlo velikim procentima u izgradnji organizma, a neke, cak i u neobicno malim
kolicinama, ucestvuju u mnogim, takodje veoma vaznim zivotnim funkcijama organizma
(prvi su plasticni ili konstituitivni elementi, naprimjer, kiseonik, vodonik, ugljenik, dok drugi
imaju regulatorsku ulogu, naprimjer, tzv. oligo elementi
,
gvozdje, cink, bakar).
Bez mineralnih materija, vitamina, fermenata i hormona, hranjive materije (bjelancevine,
masti i ugljeni hidrati) ne bi gotovo nista predstavljale za zivot organizma.
Snabdijevanje organizma nekim mineralnim materijama ne pricinjava narocite teskoce,
jer su one dosta rasprostranjene u prirodi i nalaze se u vecini namirnica koje se koriste u
prosjecnoj ishrani. U takve minerale, naprimjer, spada magnezijum, cink, aluminijum, kobalt,
bakar i nikl. Medjutim ima minerala koji su potrebni organizmu u vecim kolicinama a nema
ih bas uvijek dovoljno u ljudskoj ishrani. U ove mineralne materije spada: gvozdje, kalcijum,
fosfor, jod, natrijum, kalijum i dr.
Osnovni podaci o mikroelementima
slične strukture kao hemoglobin, ali jesastavljen od samo jedne hem grupe i jednog
proteinskog (globinskog)lanca.Nekoliko enzima koji sadrže željezo,citohromi, takodjer imaju
jednu hem grupu i jedan globinski lanac. Ovi enzimi služe kaonosioci elektrona unutar ćelije i
njihove strukture ne dozvoljavaju povratno„punjenje i ispražnjivanje“ oksigena.Njihova uloga
u oksidacionom metabolizmu je da prenose energiju unutar ćelije, tačnije u mitohondrije.
Ostale vitalne funkcijeenzima koji sadrže željezo (npr. citohromP450) su sinteza steroidnih
hormona i žučne kiseline; detoksifikacija stranihsupstanci u jetri i kontrola signala određenih
Slika 1. Željezo u hem grupi
neurotransmitera, kao dopaminski i serotoninski sistemi umozgu. Željezo je pohranjeno u jetri
kao feritin i hemosiderin, odakle jetransportirano između različitih dijelova tijela preko
proteina transferina.Nedostatak željeza (
sideropenija ili hipoferemija
) je vrlo
česta
nutricionalna deficijencija. Direktna posljedica nedostatka željeza jeanemija.
Jod (I)
